با توجه به وقایع سه ماه گذشته، موضوع شبکه ملی اطلاعات شکل جدیتر به خود گرفته است. اظهارنظر اخیر وزیر ارتباطات در خصوص پیشرفت این شبکه و تغییراتی که کارشناسان فضای مجازی در فضای اینترنت کشور مشاهده کردند، از آن حکایت دارد که دولت ابراهیم رئیسی، ارادهای جدی برای عملی کردن این طرح جنجالی دارد؛ اما میزان هزینههای به کار رفته برای اجرایی کردن این پروژه، خروجی احتمالی، تجربه استفاده از این شبکه در سایر کشورها و همچنین نقش بخش خصوصی در پیشبرد آن، هنوز در میان کارشناسان و صاحبنظران حوزه فناوری اطلاعات محل بحث و پرسش است. گسترش نیوز جهت بررسی بیشتر این موضوعات، گفتوگویی با کیوان نقرهکار کارشناس فناوری اطلاعات انجام داده که در ادامه میخوانید.
نقرهکار در خصوص عوامل پیشرفت ۶۰ درصدی طرح ملی کردن اینترنت طی سال گذشته بیان کرد: در رابط با این موضوع موارد دیگری نیز دخیل بود. وزارت ارتباطات بهعنوان متولی امر، بخشی از این ماجرا است. بههرحال جایگاه و نقش شبکه ملی اطلاعات در جامعه باید بهطور روشن و واضح تبیین شود. شاید اکثر مردم ما، اینترنت ملی را بهعنوان یک عامل محدودکننده برای دسترسی به بسیاری از پیامرسانها در نظر دارند؛ اما فضای شبکه ملی اطلاعات که در برخی کشورهای دیگر نیز وجود دارد، بستری برای ارائه خدمات مختلف به کاربران بر مبنای فناوری اطلاعات است. یک بخش آن نیاز و الزام مسائل سختافزاری و نرمافزاری محسوب میشود. ولی بقیه موارد شامل بودجه موردنیاز، مسائل مربوط به حوزه امنیت، دانش و فناوریهای روز دنیا، سازمانها و کسبوکارها در بخش خصوصی و همچنین قوانین و مقررات مرتبط با این فضا میشود. این موارد بیانگر این مطلب است که شبکه ملی اطلاعات، چیزی فراتر از وزارت ارتباطات است و نیاز دارد تا در سطح حاکمیت به آن توجه شود. ضمناً وقتی که یک پروژه از زمان خود عقب میافتد، هم هزینهها را بالا میبرد و هم با اصطکاکهای گوناگونی از سوی سازمانها و دولتهای مختلف مواجه میشود. یک نکته دیگر هم دراینباره باید در نظر گرفت؛ اینکه اگر برای شبکه ملی اطلاعات، ده سال پیش برنامهریزیشده بود، شرایط بسیار متفاوت پیش میرفت. چونکه در قیاس با گذشته، امروزه تکنولوژی در سطح جهان، رشد و پیشرفتهای زیادی داشته است. تأثیر شبکه ملی اطلاعات بر جامعه و استقبال از آن از سوی کاربران در زمان حال، قابلمقایسه با گذشته نیست؛ بنابراین نمیتوان که شبکه ملی اطلاعات را یک موضوع داخلی در نظر گرفت.
او در پاسخ به این سؤال که آیا اگر این مقدار هزینه برای شبکه ملی اطلاعات، صرف اینترنت جهانی میشد، پیشرفت بیشتری به دست نمیآمد؟ گفت: فارغ از بحث اینترنت جهانی، اگر این هزینه در جهت توسعه زیرساختهای فناورانه ما به کار گرفته میشد، بهمراتب تأثیرات مثبتتری را در ابعاد مختلف میدیدیم. بهعنوانمثال در حوزه نانو، ما جزو ۴ کشور نخست درزمینهٔ تولید علم هستیم. دلیل آنهم این است که ما در چنین عرصهای، همگام با کشورهای پیشرفته پیش رفتیم. در ادامه نیز ما نقشبین المللی ایفا کردیم و موفق به اجرای این تکنولوژی را در کشور شدیم؛ اما این موضوع در خصوص اینترنت رخ نداد و ما به سمت هزینه سازی، معطل کردن، ایجاد دغدغه بیمورد و نگران کردن عموم رفتیم. ایکاش همانند نانو، درزمینهٔ اینترنت نیز همگام با دنیا جلو میرفتیم تا بتوانیم به بهترین شکل ممکن از این فضا بهره بگیریم.
او در مورد ورود بخش خصوصی در این حوزه به گسترش نیوز گفت: اساساً شبکه ملی اطلاعات، یک موضوع حاکمیتی به شمار میرود؛ اما در دو حوزه میتواند از بخش خصوصی استفاده کند؛ یک بخش به حوزه مشورت فکری و تبادل ایدهها مربوط میشود. قسمت دوم هم اجزای این پروژه را دربر میگیرد که بخش خصوصی بهعنوان پیمانکار میتواند در کنار پروژه باشد. به نظر میرسد که شبکه ملی اطلاعات بیشتر از حیث مشاوره، قصد بهرهگیری و نظرخواهی از بخش خصوصی را دارد.
او در ارتباط با اجرایی شدن شبکه ملی اطلاعات در کشورهای دیگر و دستاوردهای آن اظهار کرد: شبکه ملی اطلاعات درکشورهای دیگر مثل چین، روسیه تا برخی کشورهای اروپایی و تا حدی در آمریکا اجرا شده است. ولی نوع بهرهبرداری از آن شبکه، مهمترین قسمت ماجرا است. شبکهای باکیفیت بهتر، امنیت بالاتر، قیمت مناسبتر و سایر خدمات مدنظر باید باشد که این قسمت خوب این بحث محسوب میشود؛ اما در صورت بهرهبرداری دیگر از شبکه مذکور، باید دید که دولتها و سازمانها چه برنامههایی در این خصوص خواهند داشت. درمجموع ذات شبکه ملی اطلاعات بد نیست. این فضا ابزاری است که استفاده خوب یا بد از آن، به ما برمیگردد.
با توجه به وقایع سه ماه گذشته، موضوع شبکه ملی اطلاعات شکل جدیتر به خود گرفته است. اظهارنظر اخیر وزیر ارتباطات در خصوص پیشرفت این شبکه و تغییراتی که کارشناسان فضای مجازی در فضای اینترنت کشور مشاهده کردند، از آن حکایت دارد که دولت ابراهیم رئیسی، ارادهای جدی برای عملی کردن این طرح جنجالی دارد؛ اما میزان هزینههای به کار رفته برای اجرایی کردن این پروژه، خروجی احتمالی، تجربه استفاده از این شبکه در سایر کشورها و همچنین نقش بخش خصوصی در پیشبرد آن، هنوز در میان کارشناسان و صاحبنظران حوزه فناوری اطلاعات محل بحث و پرسش است. گسترش نیوز جهت بررسی بیشتر این موضوعات، گفتوگویی با کیوان نقرهکار کارشناس فناوری اطلاعات انجام داده که در ادامه میخوانید.
نقرهکار در خصوص عوامل پیشرفت ۶۰ درصدی طرح ملی کردن اینترنت طی سال گذشته بیان کرد: در رابط با این موضوع موارد دیگری نیز دخیل بود. وزارت ارتباطات بهعنوان متولی امر، بخشی از این ماجرا است. بههرحال جایگاه و نقش شبکه ملی اطلاعات در جامعه باید بهطور روشن و واضح تبیین شود. شاید اکثر مردم ما، اینترنت ملی را بهعنوان یک عامل محدودکننده برای دسترسی به بسیاری از پیامرسانها در نظر دارند؛ اما فضای شبکه ملی اطلاعات که در برخی کشورهای دیگر نیز وجود دارد، بستری برای ارائه خدمات مختلف به کاربران بر مبنای فناوری اطلاعات است. یک بخش آن نیاز و الزام مسائل سختافزاری و نرمافزاری محسوب میشود. ولی بقیه موارد شامل بودجه موردنیاز، مسائل مربوط به حوزه امنیت، دانش و فناوریهای روز دنیا، سازمانها و کسبوکارها در بخش خصوصی و همچنین قوانین و مقررات مرتبط با این فضا میشود. این موارد بیانگر این مطلب است که شبکه ملی اطلاعات، چیزی فراتر از وزارت ارتباطات است و نیاز دارد تا در سطح حاکمیت به آن توجه شود. ضمناً وقتی که یک پروژه از زمان خود عقب میافتد، هم هزینهها را بالا میبرد و هم با اصطکاکهای گوناگونی از سوی سازمانها و دولتهای مختلف مواجه میشود. یک نکته دیگر هم دراینباره باید در نظر گرفت؛ اینکه اگر برای شبکه ملی اطلاعات، ده سال پیش برنامهریزیشده بود، شرایط بسیار متفاوت پیش میرفت. چونکه در قیاس با گذشته، امروزه تکنولوژی در سطح جهان، رشد و پیشرفتهای زیادی داشته است. تأثیر شبکه ملی اطلاعات بر جامعه و استقبال از آن از سوی کاربران در زمان حال، قابلمقایسه با گذشته نیست؛ بنابراین نمیتوان که شبکه ملی اطلاعات را یک موضوع داخلی در نظر گرفت.
او در پاسخ به این سؤال که آیا اگر این مقدار هزینه برای شبکه ملی اطلاعات، صرف اینترنت جهانی میشد، پیشرفت بیشتری به دست نمیآمد؟ گفت: فارغ از بحث اینترنت جهانی، اگر این هزینه در جهت توسعه زیرساختهای فناورانه ما به کار گرفته میشد، بهمراتب تأثیرات مثبتتری را در ابعاد مختلف میدیدیم. بهعنوانمثال در حوزه نانو، ما جزو ۴ کشور نخست درزمینهٔ تولید علم هستیم. دلیل آنهم این است که ما در چنین عرصهای، همگام با کشورهای پیشرفته پیش رفتیم. در ادامه نیز ما نقشبین المللی ایفا کردیم و موفق به اجرای این تکنولوژی را در کشور شدیم؛ اما این موضوع در خصوص اینترنت رخ نداد و ما به سمت هزینه سازی، معطل کردن، ایجاد دغدغه بیمورد و نگران کردن عموم رفتیم. ایکاش همانند نانو، درزمینهٔ اینترنت نیز همگام با دنیا جلو میرفتیم تا بتوانیم به بهترین شکل ممکن از این فضا بهره بگیریم.
او در مورد ورود بخش خصوصی در این حوزه به گسترش نیوز گفت: اساساً شبکه ملی اطلاعات، یک موضوع حاکمیتی به شمار میرود؛ اما در دو حوزه میتواند از بخش خصوصی استفاده کند؛ یک بخش به حوزه مشورت فکری و تبادل ایدهها مربوط میشود. قسمت دوم هم اجزای این پروژه را دربر میگیرد که بخش خصوصی بهعنوان پیمانکار میتواند در کنار پروژه باشد. به نظر میرسد که شبکه ملی اطلاعات بیشتر از حیث مشاوره، قصد بهرهگیری و نظرخواهی از بخش خصوصی را دارد.
او در ارتباط با اجرایی شدن شبکه ملی اطلاعات در کشورهای دیگر و دستاوردهای آن اظهار کرد: شبکه ملی اطلاعات درکشورهای دیگر مثل چین، روسیه تا برخی کشورهای اروپایی و تا حدی در آمریکا اجرا شده است. ولی نوع بهرهبرداری از آن شبکه، مهمترین قسمت ماجرا است. شبکهای باکیفیت بهتر، امنیت بالاتر، قیمت مناسبتر و سایر خدمات مدنظر باید باشد که این قسمت خوب این بحث محسوب میشود؛ اما در صورت بهرهبرداری دیگر از شبکه مذکور، باید دید که دولتها و سازمانها چه برنامههایی در این خصوص خواهند داشت. درمجموع ذات شبکه ملی اطلاعات بد نیست. این فضا ابزاری است که استفاده خوب یا بد از آن، به ما برمیگردد.
