به گزارش ایرنا، رشد شتابان جمعیت در جنوبغرب استان تهران طی سالهای اخیر، همگام با توسعه زیرساختهای درمانی پیش نرفته است. نتیجه این نابرابری را میتوان در بیمارستانهایی دید که باید پاسخگوی جمعیتی بسیار فراتر از ظرفیت خود باشند؛ وضعیتی که هم بیماران را خسته کرده و هم فشار سنگینی بر دوش پزشکان، پرستاران و کارکنان درمان گذاشته است.
بیمارستانی که فقط متعلق به اسلامشهر نیست
بیمارستان امام رضا(ع) تنها بیمارستان تأمین اجتماعی در جنوبغرب استان تهران است.
اگرچه این مرکز در اسلامشهر قرار دارد، اما مراجعهکنندگان آن تنها از این شهرستان نیستند. هر روز بیماران بسیاری از بهارستان، رباطکریم، نسیمشهر، پرند، شهرآفتاب، فشافویه و حتی برخی مناطق جنوبی تهران، مسیر خود را به این بیمارستان ختم میکنند؛ موضوعی که باعث شده این مرکز عملاً بار درمانی محدودهای با جمعیتی نزدیک به سه میلیون نفر را بر دوش بکشد.
یک روز عادی؛ اما صفهای غیرعادی
برای مشاهده وضعیت، نیازی به انتخاب روزهای بحرانی یا ساعات اوج مراجعه نیست. در یکی از روزهای عادی هفته، راهروهای بیمارستان امام رضا(ع) مملو از مراجعهکنندگانی بود که برای انجام آزمایش، نوار قلب، ویزیت پزشک یا دریافت خدمات تخصصی در انتظار نوبت بودند. در برخی بخشها، شمار مراجعهکنندگان در همان ساعات ابتدایی روز از ۸۵۰ نفر نیز فراتر رفته بود و به گفته کارکنان، تعداد مراجعان روزانه بیمارستان در برخی روزها از مرز ۲ هزار نفر عبور میکند.
وقتی هزینه درمان، مسیر بیمار را تعیین میکند
در میان مراجعان، زنی با یک کودک ۴،۵ ساله همراهش که از نسیمشهر برای درمان آمده بود، دلیل انتخاب این بیمارستان را چنین توضیح میدهد: بیمارستان شهر خودمان دولتی است، اما اینجا چون بیمه تأمین اجتماعی داریم، هزینه درمان کمتر میشود.
وقتی از هزینه رفتوآمدش پرسیدم، گفت: حدود ۹۰ هزار تومان فقط کرایه پرداخت کرده است؛ این در حالی است که مبلغ فرانشیز بیمارستان دولتی شهر محل سکونتش کمتر از هزینه رفتوآمد او بوده است.
این روایت، تنها یک انتخاب شخصی نیست؛ بلکه نشان میدهد علاوه بر مسائل اقتصادی، نبود آگاهی کافی درباره هزینههای واقعی درمان نیز بر الگوی مراجعه بیماران تأثیر گذاشته و بخشی از بار مراجعات را به سمت بیمارستانهای تأمین اجتماعی سوق داده است.
فشار فقط روی بیماران نیست
ازدحام مراجعان، تنها به معنای انتظار بیشتر بیماران نیست. در پشت درهای اتاقهای ویزیت، پزشکان، پرستاران و کارکنان درمان و بخش اداری نیز هر روز با حجم کاری بسیار بالاتری از ظرفیت معمول روبهرو هستند.
در حالی که بر اساس مصوبه هیأت وزیران، زمان استاندارد ویزیت برای پزشکان عمومی حدود ۱۵ دقیقه، متخصصان ۲۰ دقیقه و فوقتخصصها ۲۵ دقیقه تعیین شده است؛ اما واقعیت این بیمارستان چیز دیگری را نشان میدهد.
چند نفر از پزشکان و کارکنان که نخواستند نامشان منتشر شود، در گفت وگو با خبرنگار ایرنا اظهارکردند: بسیاری از روزها برای اینکه بیماری بدون ویزیت بازنگردد، تعداد بیشتری از بیماران را پذیرش میکنند و حتی برخی اعمال جراحی نیز فراتر از ظرفیت معمول انجام میشود، اقدامی که بیش از آنکه ناشی از امکانات باشد، حاصل احساس مسئولیت کادر درمان است.
وقتی جمعیت جلوتر از بیمارستانها حرکت میکند
کمبود ظرفیت درمان، تنها از راهروهای شلوغ بیمارستان قابل مشاهده نیست. بر اساس استانداردهای ملی، به ازای هر هزار نفر جمعیت باید حدود ۱.۷ تخت بیمارستانی وجود داشته باشد و این شاخص در استانداردهای سازمان جهانی بهداشت به حدود ۲.۵ تخت می رسد.
در مقابل، بیمارستان امام رضا(ع) با ۱۳۵ تخت فعال، حتی اگر فقط جمعیت اسلامشهر را در نظر بگیریم، با فاصله قابل توجهی از این استانداردها قرار دارد، چه برسد به اینکه بیماران شهرستانهای همجوار نیز از خدمات این مرکز استفاده میکنند.
این همان مسئلهای است که سعید کریمی، معاون وقت وزیر بهداشت نیز سال ۱۴۰۲ نسبت به آن هشدار داده و اعلام کرده بود حاشیه تهران با حدود پنج میلیون نفر جمعیت، تنها ۲۵۰۰ تخت بیمارستانی در اختیار دارد و سرانه تخت درمانی در این مناطق مطلوب نیست.
تأمین اجتماعی رسالت خود را در اسلامشهر انجام داده، اما بار منطقه از ظرفیت یک بیمارستان بیشتر است.
آنچه در این گزارش میدانی بیش از هر چیز دیده میشود، کمکاری کادر درمان یا سازمان تأمین اجتماعی نیست. برعکس، حجم خدمات ارائهشده در این بیمارستان نشان میدهد این مجموعه بیش از ظرفیت خود در حال خدمترسانی به بیمهشدگان است.
اما توسعه زیرساختهای درمانی جنوبغرب استان تهران، همپای رشد جمعیت پیش نرفته است. نتیجه آن، بیمارستانی است که امروز علاوه بر شهروندان اسلامشهر، بار درمانی بخش بزرگی از جنوبغرب استان تهران را نیز بر دوش میکشد، فشاری که هم بیماران آن را در صفهای طولانی احساس میکنند و هم پزشکان و پرستارانی که هر روز فراتر از توان معمول خود خدمت ارائه میدهند.
شاید راهروهای شلوغ بیمارستان امام رضا(ع)، بیش از هر آمار و نموداری، وضعیت درمان در جنوبغرب استان تهران را روایت کنند؛ جایی که افزایش جمعیت، سالها از توسعه زیرساختهای درمانی پیشی گرفته است.
تا زمانی که تعداد بیمارستانها و تختهای درمانی متناسب با این رشد افزایش پیدا نکند، فشار بر تنها بیمارستان تأمین اجتماعی منطقه ادامه خواهد داشت، فشاری که در نهایت، نه فقط بر دوش کادر درمان، بلکه بر کیفیت دسترسی میلیونها شهروند به خدمات سلامت نیز اثر خواهد گذاشت.
خبرنگار: فاطمه اسدی
