به گزارش خبرنگار ایرنا، جمعیت، شالوده و موتور محرک توسعه اقتصادی و فرهنگی هر کشور و منطقه ای محسوب می شود از این رو همواره تحولات جمعیتی برای سیاستگذاران، مدیران و برنامه ریزان از اهمیت حیاتی برخوردار بوده چراکه بر کیفیت زندگی، ارائه خدمات و آینده فرزندانمان تأثیر میگذارد.
سازمان ثبت احوال، به عنوان مرجع رسمی ثبت وقایع حیاتی همچون ولادت، ازدواج، طلاق و وفات، وظیفه خطیر جمعآوری، تحلیل و انتشار این دادههای بنیادین را بر عهده دارد چراکه پردازش داده های جمعیتی بر تصمیم گیری، برنامه ریزی و سیاستگذاری همچنین ارزیابی مسائل کمک می کند همچنین مدیران می توانند در اجرای طرح ها به این آمارها استناد کنند.
بررسی سیر تحولات جمعیتی در همدان گویای کاهش موالید و در کنار آن پیری جمعیت در این استان است؛ آنچه در ادامه میخوانید حاصل گفت و گویی اختصاصی با بابک بختیاری مدیرکل ثبت احوال همدان است و در این مصاحبه، تصویری شفاف از آخرین آمارها و روند تحولات جمعیتی استان در حوزههای کلیدی چون فرزندآوری، ازدواج، طلاق، و مرگ و میر پرداختهایم.
ایرنا: وضعیت فرزندآوری در میان مادران همدانی چگونه است؟
بختیاری: در استان همدان، ۳۹.۸ درصد مادران دارای سه فرزند و بیشتر، ۳۱.۹ درصد ۲ فرزند، ۱۹ درصد تکفرزند و ۹.۲ درصد نیز بدون فرزند هستند.
این آمار نشان میدهد که هنوز بخش قابل توجهی از مادران به سمت فرزندآوری بیشتر تمایل دارند، اما تکفرزندی نیز بخش مهمی از ترکیب خانوادهها را تشکیل میدهد.
همدان در مقایسه با دیگر استان های کشور در جایگاه هفدهم قرار دارد و در این باره عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متعددی در این روند دخیل هستند که بررسی دقیق آنها نیازمند مطالعات جامعهشناختی عمیقتری است.
ایرنا: نرخ خام ولادت در همدان چه روندی دارد؟
بختیاری: بررسی دادههای آماری یک دهه گذشته نشان میدهد که آمار موالید از سال ۱۳۹۴ تا سال گذشته روند کاهشی داشته است.
در مقایسه استانی، سیستان و بلوچستان با ۲۲.۷ درصد بیشترین و گیلان با ۶.۳ درصد کمترین نرخ ولادت را در کشور دارند و همدان با نرخ ۱۰.۱ در جایگاه هفدهم کشور قرار گرفته است.
همچنین در استان بیشترین نرخ موالید مربوط به شهرستان کبودرآهنگ با نرخ ۱۱.۶ و کمترین مربوط به شهرستان تویسرکان با نرخ ۷.۷ است.
ایرنا: مادران و پدران مدانی در چه سنی صاحب اولین فرزند می شوند؟
بختیاری: میانگین سن مادران در همدان در اولین فرزندآوری ۲۷.۴ سال است که رتبه ۱۴ کشور را دارد. برای پدران نیز این میانگین ۳۳.۵ سال است که رتبه ۹ کشور را به خود اختصاص داده است.
از نظر شهرستانی، کمترین سن مادران در اولین فرزندآوری مربوط به کبودرآهنگ با ۲۳.۶ سال و بیشترین مربوط به شهرستان همدان با ۲۸.۷ سال است. این تفاوت نشاندهنده الگوهای متفاوت در مناطق مختلف استان است.
ایرنا: فاصله بین ازدواج تا تولد اولین فرزند در همدان چقدر است؟
بختیاری: کمترین فاصله بین ازدواج تا تولد فرزند اول در کشور مربوط به سیستان و بلوچستان با ۲.۶ سال و بیشترین مربوط به مازندران با ۵.۷ سال است.
همدان با پنج سال فاصله، رتبه یازدهم کشور را دارد. از نظر شهرستانی، همدان با ۵.۴ سال بیشترین فاصله را در استان دارد و شهرستان اسدآباد با ۴.۲ سال کمترین فاصله را به خود اختصاص داده است.
ایرنا: بیشترین علت مرگ و میر در همدان چیست؟
بختیاری: بیماریهای قلبی و عروقی همچنان رتبه اول علل مرگ در استان را دارد. بیشترین آمار مرگ و میر استان در یک دهه گذشته مربوط به سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به علت شیوع ویروس کرونا بود.
۱۲ هزار و ۶۹۰ نفر سال گذشته فوت کردند که عمده علل مرگ به ترتیب شامل بیماریهای قلبی و عروقی، سرطان و تومور، کهنسالی و سوانح رانندگی بوده است.
از نظر شهرستانی، نهاوند با نرخ ۷.۸ نفر به ازای هر هزار نفر جمعیت بیشترین آمار مرگ و میر را در استان دارد و کبودرآهنگ با عدد ۴.۸ کمترین آمار را به خود اختصاص داده است، این عدد برای شهرستان همدان ۷.۲ است.
ایرنا: میانگین سن فوت در همدان چند سال است؟
بختیاری: میانگین سن در زمان وفات در کشور کمترین مربوط به سیستان و بلوچستان با ۵۱.۶ سال و بیشترین مربوط به گیلان با ۷۱.۲ سال است. همدان با ۶۷.۸ سال در رتبه ۱۳ کشور قرار دارد. البته آمار شهرستانی تفاوتهایی را نشان میدهد برای مثال میانگین سن فوت در نهاوند پارسال ۵۴.۹ سال و در بهار ۶۸ سال ثبت شده است.
ایرنا: وضعیت کلی ازدواج و طلاق در استان همدان چگونه است؟
بختیاری: نرخ خام ازدواج در سال گذشته در همدان ۵.۲ به ازای هر هزار نفر جمعیت بوده که رتبه ۱۷ کشور را داریم که این رتبه نسبت به سال قبل یک پله بهبود یافته است.
در حوزه طلاق، آمار استان همدان عدد ۲ را نشان میدهد که در این زمینه استان همدان جایگاه ۲۰ کشور را دارد.
بالاترین نرخ ازدواج از بین ۱۰ شهرستان استان مربوط به رزن با ۶.۶ ازدواج به ازای هر هزار نفر جمعیت و کمترین مربوط به شهرستان درگزین با عدد ۳.۱ و این رقم در شهرستان همدان ۵.۴ است.
ایرنا: آیا آمار طلاق در همه شهرستانهای یکسان است؟
بختیاری: خیر، آمار طلاق در شهرستانها متفاوت است. کمترین نرخ طلاق مربوط به شهرستان درگزین با نرخ یک طلاق به ازای هر هزار نفر جمعیت در سال است. در مقابل، شهرستانهای نهاوند و اسدآباد با ۲.۴ طلاق در هر هزار نفر، بیشترین نرخ طلاق را در استان دارند.
نرخ خام طلاق در کردستان ۲.۸ و سیستان هفت دهم است و این آمار در استان همدان عدد ۲ را نشان می دهد که در این باره استان همدان جایگاه ۲۰ کشور را دارد.
ایرنا: میانگین سن مردان و زنان در اولین ازدواج در همدان چقدر است و این آمار ما را در سطح کشور در چه جایگاهی قرار میدهد؟
بختیاری: میانگین سن مردان در اولین ازدواج در استان همدان ۲۸.۹ سال است که ما را در رتبه ۱۴ کشور قرار میدهد. برای زنان نیز، میانگین سن در اولین ازدواج ۲۳.۷ سال است که رتبه ۱۷ کشور را داریم. لازم به ذکر است که این میانگینها در استانهایی مانند تهران با ۲۷.۲ بالاتر و در استان سیستان و بلوچستان ۲۰.۷ سال پایینتر است.
ایرنا: آیا تفاوت معناداری در سن اولین ازدواج بین شهرستانهای استان همدان وجود دارد؟
بختیاری: بله، وجود دارد. کمترین میانگین سن بانوان در اولین ازدواج مربوط به شهرستان فامنین با ۱۸.۹ سال و بیشترین مربوط به شهرستان همدان با ۲۴.۶ سال است. برای مردان نیز، این آمار در فامنین ۲۶.۸ سال و در شهرستان همدان ۲۹.۴ سال است.
ایرنا: با توجه به اینکه طلاق یکی از مسائل اجتماعی است، میانگین سن طلاق در مردان و زنان همدانی چقدر است؟
بختیاری: میانگین سنی مردان در زمان طلاق در همدان ۳۹.۲ سال است برای زنان نیز، میانگین سنی طلاق در شهرستان همدان ۳۵.۱ سال و در شهرستان کبودرآهنگ ۳۰ سال گزارش شده و در مردان درگزین این عدد ۴۱.۱ سال و رزن ۳۶.۷ سال است.
کمترین میانگین سنی آقایان در زمان طلاق متعلق به سیستان و بلوچستان با ۳۳.۶ و بیشترین مربوط به تهران با ۴۲.۶ سال است و این عدد در همدان با ۳۹.۲ سال استان را در رتبه ۱۶ کشور قرار داده است.
ایرنا: میانگین طول عمر زندگی مشترک در همدان چقدر است؟
بختیاری: میانگین طول مدت دوام زندگی مشترک در استان همدان ۱۰.۹ سال است که این رقم، استان را در رتبه ۲۰ کشور از نظر پایداری ازدواج قرار میدهد. برای مقایسه، کمترین میانگین دوام زندگی مشترک مربوط به سیستان و بلوچستان با ۷.۵ سال و بیشترین مربوط به گیلان با ۱۴.۱ سال است. از نظر شهرستانی نیز، متوسط طول زندگی مشترک در شهرستان همدان ۱۱.۷ سال و در شهرستان کبودرآهنگ ۸.۷ سال است.
