به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، تصمیم جدید ترکیه برای احداث خط لوله زیردریایی انتقال گاز طبیعی به بخش ترک نشین شمال جزیره قبرس یکی از پروژههای حساس و مخاطره انگیز در حوزه انرژی و امنیت است. با آن که قبرس عملاً به مهمترین نقطه اختلاف بین ترکیه و اتحادیه اروپا تبدیل شده، اما دولت اردوغان باز هم در جزیره، قدم در مسیری نهاده که میتواند بیش از هر زمان دیگری حساسیت زا و مناقشه برانگیز شود.
آلپ ارسلان بایراکتار وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه اعلام کرده: «ما یک خط انتقال گاز طبیعی به طول تقریبی 101 کیلومتر، شامل 97 کیلومتر زیر آب و 4 کیلومتر روی زمین، احداث خواهیم کرد. این خط از آنامور شروع شده و به تکنَجیک میرسد.»
گزارش روزنامه آکشام چاپ آنکارا حاکی از آن است که برگزاری مراسم امضای تفاهمنامه تأمین گاز طبیعی با مسئولان شمال جزیره قبرس که مقامات آنکارا آنجا را «جمهوری ترک قبرس شمالی» مینامند، از دید دولت اردوغان به عنوان توسعه روابط چندوجهی بر اساس تاریخ مشترک و همکاری استراتژیک، با درک همبستگی و توسعه مشترک قلمداد شده است.
وزیر انرژی ترکیه همچنین به این اشاره کرده که آنکارا در چند سال گذشته گامهای مهم بسیاری برای تضمین امنیت تأمین انرژی و توسعه اقتصادی جمهوری ترک قبرس شمالی برداشته و در ادامه گفته است: «تا به امروز، ما در مجموع هفت نیروگاه سیار را به جزیره تحویل داده و با موفقیت نصب کردهایم. ما همچنان از فعالیتهای تعمیر و نگهداری برای اطمینان از عملکرد روان و بدون وقفه آنها حمایت میکنیم. ما همچنین از سال 2021 سوخت مایع مورد نیاز قبرس از نظر امنیت تأمین انرژی را از طریق شرکتهای دولتی خود تأمین کردهایم. در آینده، ما قاطعانه به ارائه انواع حمایتها و مشارکتها با هدف تقویت امنیت تأمین انرژی قبرس شمالی ادامه خواهیم داد.»
بایراکتار توضیح داده که با تلاشهای مشترک برای تأمین تقاضای فزاینده انرژی قبرس شمالی به روشی امن، بدون وقفه، پایدار و مقرون به صرفهتر، مرحله جدید و بسیار مهمی آغاز شده و کار روی ساخت سیستم خط لوله گاز طبیعی زیر آب بین ترکیه و قبرس، اهمیت راهبردی دارد.
خط لوله 22 اینچی انتقال گاز طبیعی از ترکیه به بخش ترک نشین شمال قبرس، علاوه بر تامین گاز بخش مسکن، وظیفه تامین گاز نیروگاهی را نیز انجام خواهد داد.
مقامات دولت اردوغان میگویند: چشمانداز ترکیه در بخش انرژی صرفاً به زیرساختهای گاز طبیعی محدود نمیشود و با توجه به رواج استفاده از خودروهای برقی در ترکیه و قبرس شمالی، اهمیت برق بیش از پیش برجسته شده است.
به باور کارشناسان، احداث خط لوله انتقال گاز طبیعی به شمال جزیره قبرس، تصمیمی فراتر از یک پروژه زیرساخت انرژی است و آن را باید به عنوان یک پروژه ژئوپلیتیک و حساس دانست که به مناقشه قبرس، رقابت انرژی شرق مدیترانه، روابط ترکیه و اتحادیه اروپا، تنشهای ترکیه و یونان و جاهطلبی ترکیه برای تبدیل شدن به یک قطب انرژی منطقهای دامن خواهد زد.
البته علاوه بر خط لوله انتقال گاز طبیعی، در مورد کابل اتصال برق نیز اقدامات اولیه انجام شده و اگر زمانی جدل اصلی بین آنکارا و اتحادیه اروپا صرفاً بر سر موضوع استقلال ترکها و تجزیه جزیره قبرس بود، حالا انرژی نیز به سرفصل اختلافات اضافه شده است. چرا که انتقال گاز و برق به شمال قبرس به عنوان یک کشور عضو اتحادیه اروپا و عضو ناتو، به معنی افزایش بی سابقه تنشهای سیاسی و نادیده گرفتن حاکمیت ملی قبرس خواهد بود.
علاوه بر بخش گاز و برق، ترکیه برای تامین آب مورد نیاز بخش شمالی جزیره نیز اقدام کرده است.
ابراهیم یوماکلی وزیر کشاورزی و جنگلداری ترکیه، دو روز پیش، در جریان بازدید خود از بخش ترک نشین جزیره قبرس، از ساخت خط لوله آبیاری با لوله فولادی به قطر 2500 میلیمتر که توسط ترکیه در دشت مساریا انجام شده، بازدید کرده و گفت: «امنیت آبی جمهوری ترک قبرس شمالی به اوج رسیده است. تحت رهبری رئیس جمهور ما رجب طیب اردوغان، این امنیت فراهم شده است. ما در اینجا، نه تنها برای تأمین نیازهای امروز سرمایهگذاری میکنیم، بلکه برای آینده مدیریت آب نیز برنامه داریم. ما طرح جامع منابع آب و خاک را در سپتامبر 2023 آغاز کردیم. این نقشه راهی است که چشمانداز آینده جمهوری ترک قبرس شمالی را شکل میدهد. در محدوده طرح جامع، پتانسیل منابع آب و خاک آشکار میشود، در حالی که زیرساختهای کشاورزی و آبیاری نیز با توجه به دادههای علمی ارزیابی میشوند. هر قطره آبی که از آناتولی به جزیره میآید، نمادی از باور ما به آیندهای مشترک نیز هست. رابطه بین ترکیه و جمهوری ترک قبرس شمالی نه تنها همکاری بین دو کشور، بلکه دفاع از سرنوشت مشترک، وحدت قلبها و برادری تزلزلناپذیر است. در حال حاضر در حال اجرای یک برنامه سرمایهگذاری عظیم متشکل از 14 پروژه جداگانه به ارزش تقریبی 69 میلیارد لیره ترکیه هستیم و برای تأمین نیازهای آبی 50 سال آینده جمهوری ترک قبرس شمالی اقدام کردهایم. در چارچوب این سرمایهگذاری، 870 کیلومتر خط انتقال، 49 مخزن و ایستگاه پمپاژ، 529 کیلومتر خط توزیع آب آشامیدنی و یک تصفیهخانه آب آشامیدنی مدرن با ظرفیت 200 هزار متر مکعب در روز را تکمیل و راهاندازی کردهایم.»
اهداف ترکیه و پیامدها
ترکیه با مداخله آشکار در تامین گاز و برق مورد نیاز بخش ترک نشین شمال قبرس چندین هدف استراتژیک دارد. گام اول، مربوط به امنیت انرژی است. قبرس شمالی در حال حاضر تا حد زیادی به نفت کوره وارداتی برای تولید برق وابسته است که انرژی را گران و از نظر زیستمحیطی ناکارآمد میکند. لذا احداث یک خط لوله گاز از ترکیه، میتواند عرضه ارزانتر و پایدارتری را فراهم کند.
نکته دوم مربوط به ادغام سیاسی است. با توجه به این که ترکیه قبلاً خط لوله آب شیرین زیر دریا به قبرس شمالی را ساخته، یک خط لوله گاز نیز بخش شمالی جزیره را از نظر اقتصادی و زیرساختی، بیش از پیش وابسته و با ترکیه ادغام خواهد کرد.
اما موضوع سوم، ریشه در برخی سیگنالدهی ژئوپلیتیکی دارد. این اقدام نشان میدهد، علیرغم به قدرت رسیدن طوفان ارهورمان به عنوان رئیس جمهور بخش ترک نشین قبرس و به عنوان یک سیاستمدار مخالف با استقلال و مشتاق به فدرالیسم، ترکیه باز هم از موضع قبلی خود عقب نشینی نکرده و پروژه های انتقال گاز و اتصال کابل برق، از منظر نشانه شناسی سیاسی به معنی تداوم موضع دیرینه ترکیه بر پرونده استقلال است.
با این حال، رسانههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه و دولت اردوغان، تلاش میکنند صرفاً از دید اقتصادی به موضوع بپردازند. به همین دلیل است که در روزهای اخیر، رسانههای آکپارتی درباره احداث خط لوله گاز به قبرس، به این دسته از مزایا اشاره کردهاند: تلاش برای کاستن از میزان هزینههای انرژی در قبرس شمالی، افزایش امنیت انرژی، وابستگی کمتر به فرآوردههای نفتی وارداتی. اما در هر حال، این اقدام، گامی دیگر به سوی جاهطلبی گستردهتر ترکیه برای تبدیل شدن به یک مرکز انرژی مدیترانه شرقی است. اگر این پروژه با اتصال برق ترکیب شود، قبرس شمالی به تمامی به ترکیه وابسته خواهد ماند.
همه اینها در حالی است که راهبرد ترکیه در بخش شمالی قبرس فاقد مشروعیت سیاسی است و جمهوری قبرس در سطح بینالمللی به عنوان تنها دولت مشروع جزیره شناخته میشود.
بنابراین، بسیاری از کشورها زیرساختهای انرژی مستقیم که ترکیه و قبرس شمالی را به هم متصل میکند، از نظر سیاسی مشکلساز میدانند و هنوز هم چالشها و سوالات مربوط به صلاحیت دریایی و زیرساختهای فراساحلی همچنان به شدت مورد بحث است.
تا همین جای کار، آتن و نیکوزیا پیوسته با پروژههایی که گفتمان استقلال دولت ترکی قبرس شمالی را تقویت میکند، مخالفت کردهاند.
آنها چنین استدلال میکنند که زیرساختهای گازی، آبی و برقی ترکیه برای ترکهای جزیره، تلاشها برای اتحاد مجدد را تضعیف میکند، دولت به رسمیت شناخته شده بینالمللی را دور میزند و با قوانین بینالمللی در تضاد است. آن هم در شرایطی که اتحادیه اروپا قبرس شمالی را به رسمیت نمیشناسد و تحرکات ترکیه در جزیره، امسال هم در گزارش ویژه پارلمان اروپا، به تندی مورد انتقاد قرار گرفت.
انتهای پیام/
