جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با افکارنیوز اظهار داشت: مناسبات کنونی میان ایران و آمریکا که در چارچوب امضای یک تفاهمنامه دنبال میشود، از دشوارترین مسائل موجود در شرایط فعلی به شمار میرود. به تعبیر دیگر، این تفاهمنامه را میتوان شکنندهترین تفاهم در تاریخ دیپلماسی دانست؛ چراکه دو طرف هنوز به طور کامل از فضای تقابل و جنگ فاصله نگرفتهاند و در عین وجود تنشها، وارد مرحله تفاهم شدهاند.
وی افزود: یکی از مهمترین محورهای این تفاهم، مسئله تنگه هرمز است. آمریکاییها در این موضوع خود را در موقعیتی نامطلوب میبینند و به دلایل مختلف تمایل ندارند ایران حاکمیت خود را بر تنگه هرمز اعمال کند. از نگاه آمریکا، یکی از راهبردهای اصلی این کشور در غرب آسیا، حفاظت از روند انتقال نفت به اقتصاد جهانی و نظام سرمایهداری است و آنها این مسئله را بخشی از نقش و جایگاه بینالمللی خود تعریف کردهاند. از همین رو، حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را در تعارض با این راهبرد ارزیابی میکنند.
قنادباشی ادامه داد: موضوع دیگری که برای آمریکا اهمیت دارد، روابطش با برخی کشورهای منطقه است. ایالات متحده در سالهای گذشته از این کشورها منافع اقتصادی قابل توجهی کسب کرده و اکنون نگران تغییر نگاه آنهاست؛ زیرا وعدههای واشنگتن در حوزه امنیت و حفاظت از منافع این کشورها، به ویژه در ارتباط با تنگه هرمز و امنیت تجارت دریایی، محقق نشده است. به همین دلیل آمریکا تلاش میکند رضایت این کشورها را حفظ کند.
وی تصریح کرد: یکی دیگر از نگرانیهای آمریکا، تأثیرگذاری ایران بر بازار انرژی است. آمریکا نگران آن است که ایران نقش پررنگتری در مدیریت بازار نفت ایفا کند و مانع از آن شود که اقتصاد نفتی منطقه در چارچوب سیاستهای واشنگتن مدیریت شود. هرچند آمریکا مصرفکننده اصلی نفت خلیج فارس نیست، اما روند ورود و خروج نفت از این منطقه بر اقتصاد جهانی و به تبع آن بر اقتصاد آمریکا تأثیرگذار است.
این کارشناس مسائل بینالملل خاطرنشان کرد: آمریکا برای پیشبرد اهداف خود در منطقه و محدود کردن نقش ایران در تنگه هرمز، دو شیوه را دنبال کرده است؛ نخست، استفاده از ابزارهای نظامی و دوم، تلاش برای مدیریت مسیر عبور و مرور کشتیها. با این حال هر دو رویکرد با واکنش جدی ایران مواجه شده و جمهوری اسلامی ایران در برابر این اقدامات ایستادگی کرده است.
قنادباشی تأکید کرد: زمانی که برخی از دکلهایمان هدف حمله قرار گرفت، جمهوری اسلامی پاسخ متناسب، قاطع و فوری ارائه کرد و کشتیهای متخاصم نیز واکنش لازم را دریافت کردند. از این منظر، حاکمیت ایران بر تنگه هرمز تثبیتشده است و آمریکا نیز به خوبی از این واقعیت آگاه است.
وی در پایان گفت: آمریکا نگران آن است که کاهش یا پایان مداخلهگریاش در منطقه و تنگه هرمز به منزله تضعیف جایگاه این کشور در سطح جهانی تلقی شود؛ از همین رو همچنان تلاش میکند حضور و نفوذ خود را حفظ کند. با این حال، تنگه هرمز بخشی از خاک، حقوق و منافع ملی کشور محسوب میشود و جمهوری اسلامی در این زمینه به هیچ عنوان کوتاهی نخواهد کرد.
