دکتر «محمدرضا مقدسی» روز چهارشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: پیشگیری رسانهمحور به معنای استفاده هدفمند، آگاهانه و برنامهریزیشده از ظرفیت رسانهها برای کاهش آسیبهای اجتماعی، افزایش آگاهی عمومی، ارتقای سلامت روان و تقویت تابآوری جامعه است.
وی گفت: رسانه در رویکردهای نوین تنها نقش انتقالدهنده خبر را بر عهده ندارد، بلکه یک کنشگر اجتماعی است که میتواند در اصلاح نگرشها، تغییر رفتارها، ترویج سبک زندگی سالم و افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی نقشآفرین باشد.
بنیانگذار خانه تابآوری افزود: در دنیای امروز بخش زیادی از باورها، نگرشها و رفتارهای مردم تحت تأثیر رسانههای جمعی، شبکههای اجتماعی و بسترهای نوین ارتباطی شکل میگیرد؛ از این رو بهرهگیری صحیح از این ظرفیت میتواند احتمال بروز آسیبهای اجتماعی را کاهش دهد.
مقدسی با بیان اینکه پیشگیری رسانهمحور باید بر پایه شناخت مخاطب، دادههای علمی و ارزیابی مستمر اثرگذاری پیامها باشد، ادامه داد: انتشار چند پیام هشداردهنده درباره اعتیاد بهتنهایی پیشگیری محسوب نمیشود، بلکه این فرآیند نیازمند برنامهریزی، استمرار و تولید محتوای هدفمند است.
وی افزود: رسانه نباید صرفاً بر ترس و هشدار تکیه کند، بلکه لازم است در کنار بیان مخاطرات، امید، مهارت، راهحل، الگوهای موفق و مسیرهای کمکخواهی را نیز به مخاطبان معرفی کند.
عضو کمیته ملی پیشگیری ستاد مرکزی هماهنگی سازمانهای مردمنهاد با اشاره به مفهوم تابآوری گفت: تابآوری به معنای توانایی فرد، خانواده و جامعه برای سازگاری با بحرانها، فشارهای روانی و آسیبهای اجتماعی است و رسانه میتواند نقش مهمی در تقویت این توانمندی ایفا کند.
وی اظهار کرد: افزایش آگاهی عمومی، آموزش مهارتهای زندگی، تقویت امید و معنا در زندگی و معرفی شبکههای حمایت اجتماعی از مهمترین کارکردهای رسانه در توسعه تابآوری است.
مقدسی افزود: آموزش مهارتهایی مانند کنترل خشم، حل مساله، مدیریت استرس، ارتباط مؤثر، تصمیمگیری، خودآگاهی، همدلی و مهارت «نه گفتن» از طریق رسانه میتواند از مهمترین عوامل محافظتکننده در برابر اعتیاد و سایر آسیبهای اجتماعی باشد.
وی با اشاره به نقش رسانه در امیدآفرینی گفت: بسیاری از افراد پیش از گرفتار شدن در اعتیاد یا رفتارهای پرخطر، احساس ناامیدی، بیپناهی و بیآیندگی را تجربه میکنند و رسانه با روایت تجربههای موفق درمان، بازگشت به زندگی و حمایت اجتماعی میتواند امید را در جامعه تقویت کند.
بنیانگذار خانه تابآوری ادامه داد: معرفی مراکز مشاوره، خدمات مددکاری، گروههای حمایتی، سازمانهای مردمنهاد و مسیرهای دریافت کمک نیز از دیگر وظایف رسانه در حوزه پیشگیری است تا افراد در شرایط بحرانی احساس تنهایی نکنند.
مقدسی با تأکید بر اینکه اعتیاد یک مساله صرفاً فردی نیست، گفت: این پدیده با عوامل خانوادگی، آموزشی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ارتباط مستقیم دارد و رسانه میتواند در سه سطح پیشگیری اولیه، ثانویه و ثالث نقش مؤثری ایفا کند.
وی افزود: در پیشگیری اولیه، رسانه با اصلاح باورهای نادرست، تقویت عزت نفس و ترویج سبک زندگی سالم از گرایش به مصرف مواد جلوگیری میکند، در پیشگیری ثانویه به شناسایی زودهنگام نشانههای خطر کمک میکند و در مرحله پیشگیری ثالث نیز با کاهش انگ اجتماعی، حمایت از درمان و تسهیل بازگشت افراد به جامعه نقشآفرینی میکند.
عضو کمیته ملی پیشگیری ستاد مرکزی هماهنگی سازمانهای مردمنهاد با انتقاد از برخی شیوههای تولید محتوای ضداعتیاد گفت: تمرکز افراطی بر ترس، نمایش جزئیات مصرف مواد یا قهرمانسازی از رفتارهای پرخطر نهتنها مؤثر نیست، بلکه گاهی نتیجه معکوس دارد و باید جای خود را به آموزش، امید و ارائه راهکارهای عملی بدهد.
وی همچنین بر رعایت اصول اخلاق رسانهای تأکید کرد و افزود: حفظ کرامت انسانی، پرهیز از انگزنی، رعایت حریم خصوصی افراد، استفاده از زبان ساده و امیدبخش و بهرهگیری از یافتههای علمی باید در تولید محتوای پیشگیرانه مورد توجه رسانهها قرار گیرد.
مقدسی در پایان گفت: پیشگیری رسانهمحور به معنای استفاده از قدرت پیام برای ساختن جامعهای آگاهتر، مسئولتر و تابآورتر است؛ جامعهای که در آن افراد پیش از گرفتار شدن در آسیبها دیده میشوند، در زمان بحران حمایت میشوند و پس از آسیب نیز فرصت بازگشت و بازسازی زندگی خود را پیدا میکنند.
