عباس نورزایی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت دانش بومی کشاورزی در نخلستانهای بلوچستان اظهار کرد: آنچه امروز در ادبیات علمی دنیا با عنوان «آگروفورستری» یا کشاورزی ـ جنگلداری شناخته میشود، قرنهاست که در نخلستانهای سنتی بلوچستان بهصورت عملی اجرا شده و تجربهای ارزشمند در مدیریت پایدار منابع طبیعی به شمار میرود.
کارشناس پژوهشی بنیاد ایرانشناسی سیستان و بلوچستان، افزود: کشاورزان بلوچ با بهرهگیری از شرایط اقلیمی منطقه، نظامی چندلایه ایجاد کردهاند که در آن نخل، محصولات زراعی، دام و سایر اجزای اکوسیستم در کنار یکدیگر به حفظ حاصلخیزی خاک، مدیریت آب و افزایش بهرهوری کمک میکنند.
نورزایی یکی از نمونههای شاخص این دانش بومی را کشت برنج در زیر سایه نخلستانها عنوان کرد و گفت: کشاورزان با استفاده از میکروکلیمای ایجادشده در نخلستانها و مدیریت دقیق منابع آب، امکان کشت محصولی آببر مانند برنج را در اقلیم خشک بلوچستان فراهم کردهاند.
چرخه طبیعی حاصلخیزی خاک بدون وابستگی به کود شیمیایی
این پژوهشگر با اشاره به کشت تناوبی برنج، شبدر و باقلا در نخلستانها تصریح کرد: استفاده از گیاهان تثبیتکننده نیتروژن و بهکارگیری کود سبز، موجب افزایش حاصلخیزی خاک و کاهش نیاز به کودهای شیمیایی شده و نمونهای از مدیریت هوشمندانه منابع در کشاورزی سنتی منطقه است.
وی افزود: نخلستانهای بلوچستان تنها محل تولید خرما نیستند، بلکه یک اکوسیستم کامل محسوب میشوند که در آن گیاه، دام، پرندگان و انسان در یک چرخه طبیعی و پایدار با یکدیگر تعامل دارند.
الگویی بومی برای مقابله با تغییر اقلیم
نورزایی با بیان اینکه جهان امروز با بحرانهایی مانند کمآبی، تغییرات اقلیمی و تخریب خاک روبهرو است، گفت: بازخوانی تجربههای موفق بومی میتواند راهگشای طراحی الگوهای جدید توسعه پایدار باشد.
وی خاطرنشان کرد: کشاورزی جامع در نخلستانهای بلوچستان تنها یک شیوه تولید نیست، بلکه یک نظام زیستی مبتنی بر همزیستی انسان و طبیعت است که میتواند بهعنوان الگویی الهامبخش برای توسعه کشاورزی پایدار در مناطق خشک جهان مورد توجه قرار گیرد.
