به گزارش خبرنگار مهر، بررسی آخرین آمار تهیه شده از بخش معدن مربوط به سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که این بخش یکی از دورههای پرتکاپو و رو به رشد خود را پشت سر گذاشته و شاخصهای اصلی این بخش از جمله تعداد معادن فعال، میزان اشتغال، ارزش افزوده، تولید و سرمایهگذاری همگی رشد قابل توجهی را نسبت به سال پیش از آن -۱۴۰۲- تجربه کردهاند. بررسیهای انجامشده نشان میدهد که فعالیتهای معدنی کشور نهتنها از رکود فاصله گرفته، بلکه با شتاب بیشتری در مسیر توسعه قرار گرفته است.
بر اساس آمار منتشرشده، در سال ۱۴۰۳ تعداد ۶۶۷۰ معدن در حال بهرهبرداری در کشور ثبت شده که نسبت به سال قبل ۳.۴ درصد بیشتر است؛ رقمی که معادل ۲۱۹ معدن جدید است. افزایش تعداد معادن فعال را میتوان نشانهای از گسترش فعالیتهای اکتشافی، بهبود شرایط سرمایهگذاری و رشد تقاضا برای مواد اولیه معدنی دانست. ادامهدار بودن این روند میتواند نقش مؤثری در تقویت زنجیره تأمین صنایع پاییندستی و رشد اقتصادی کشور داشته باشد.
افزایش تعداد معادن فعال، به شکل مستقیم بر وضعیت اشتغال نیز تأثیر گذاشته است. در سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۴۶ هزار و ۲۲۳ نفر در معادن در حال بهرهبرداری مشغول به کار بودهاند؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱.۵ درصد افزایش داشته و برابر با ۲۱۳۶ شغل جدید است. هرچند نرخ رشد اشتغال نسبت به رشد تعداد معادن کمتر است، اما افزایش آن بیانگر پویایی بخش معدن و نیاز فزاینده به نیروی انسانی متخصص و نیمهمتخصص در این حوزه به شمار میرود. این روند در مناطق معدنی کشور به ویژه استانهای کرمان، یزد و آذربایجان شرقی که همواره قطبهای مهم معدنی بودهاند، بیشتر دیده میشود.
یکی از شاخصهای کلیدی در ارزیابی عملکرد بخش معدن، میزان ارزش افزوده ایجادشده در این حوزه است. در سال ۱۴۰۳، معادن در حال بهرهبرداری موفق شدهاند ۴٬۳۲۱٬۳۱۰ میلیارد ریال ارزش افزوده تولید کنند که این میزان نسبت به سال قبل ۲۵.۸ درصد رشد داشته است. این رشد چشمگیر نشان میدهد که عملکرد بخش معدن از نظر اقتصادی نسبت به سالهای گذشته بهبود قابل ملاحظهای داشته و سهم آن در تولید ناخالص داخلی میتواند افزایش یابد.
بررسی جزئیات ارزش افزوده استانها نیز نشان میدهد که کرمان با ۱٬۸۸۸٬۴۱۷ میلیارد ریال بیشترین سهم را به خود اختصاص داده و پس از آن یزد با ۶۷۰٬۰۸۸ میلیارد ریال و آذربایجان شرقی با ۴۰۸٬۶۵۳ میلیارد ریال قرار دارند. این آمار بار دیگر جایگاه کلیدی این سه استان را در اقتصاد معدنی کشور تثبیت میکند.
حوزه تولید مواد معدنی نیز در سال ۱۴۰۳ با رشد همراه بوده است. بر اساس آمار، در این سال حدود ۵۵۱٬۴۰۰ هزار تن مواد معدنی تولید شده که ارزش آن ۵٬۱۱۱٬۸۷۵ میلیارد ریال بوده است. این میزان تولید نسبت به سال قبل از نظر مقدار ۱۶٬۱۴۳ هزار تن و از نظر ارزش ۱٬۰۳۴٬۸۰۶ میلیارد ریال رشد داشته که به ترتیب برابر با ۳.۰ درصد و ۲۵.۴ درصد افزایش است. تفاوت محسوس میان رشد فیزیکی و رشد ارزشی تولید بیانگر افزایش قیمت جهانی و داخلی مواد معدنی، رشد هزینههای استخراج و فرآوری یا حرکت بهسوی تولید مواد معدنی با ارزش افزوده بالاتر است.
در کنار این دستاوردها، رقم سرمایهگذاری در معادن در حال بهرهبرداری نیز بسیار قابل توجه است. در سال ۱۴۰۳ میزان سرمایهگذاری انجامشده به ۲۱۱٬۸۶۸ میلیارد ریال رسیده که در مقایسه با سال قبل ۴۶.۴ درصد رشد نشان میدهد. این افزایش قابل توجه را میتوان یکی از مهمترین نشانههای امیدبخش برای آینده بخش معدن دانست.
رشد نزدیک به ۵۰ درصدی سرمایهگذاری، معمولاً حاصل ترکیبی از سیاستهای تشویقی، بهبود فضای اقتصادی، افزایش جذابیت معادن و چشمانداز مثبت بازار مواد معدنی است. چنین رشدی میتواند به توسعه فناوریهای جدید، افزایش بهرهوری، ایجاد معادن جدید و ارتقای ایمنی و استانداردهای محیط زیستی منجر شود.
با توجه به مجموعه این تحولات، میتوان گفت سال ۱۴۰۳ برای بخش معدن سالی پرشتاب و مثبت بوده است. رشد همزمان در تعداد معادن فعال، اشتغال، ارزش افزوده، تولید و سرمایهگذاری نشاندهنده هماهنگی قابل توجه میان بخش دولتی و خصوصی و همچنین تقویت زیرساختها و افزایش تقاضا برای مواد معدنی در زنجیرههای صنعتی است. ادامه این روند میتواند نقش معدن را در اقتصاد کشور بیش از پیش پررنگ کند و سهم این بخش را در توسعه پایدار و ایجاد اشتغال در مناطق کمترتوسعهیافته افزایش دهد.
جدول زیر روند نماگرهای مهم طرح آمارگیری از معادن در حال بهره برداری کشور سال های ۱۳۹۷- ۱۴۰۳ را نشان میدهد.
