به گزارش خبرنگار تحریریه صنعت خبرگزاری صداوسیما؛ در برنامه میز اقتصاد امروز (۲۱ فروردین)، وضعیت تولید و پایداری آن در کشور در شرایط جنگ تحمیلی سوم با حضور آقای آرمان خالقی دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران و آقای حسین در، رئیس اتحادیه صنایع پایین دست پتروشیمی به صورت تلفنی مورد بحث و بررسی قرار گرفت. 

آقای آرمان خالقی در ابتدای برنامه در پاسخ به پرسش مجری برنامه درباره تمهیدات اتخاذ شده از سوی بخش خصوصی و دولت برای جلوگیری از کمبود کالا و اطمینان از رسیدن آن به اقصی نقاط کشور و لزوم تأمین پایدار بازار، به‌ویژه در شرایط جنگ تحمیلی سوم، گفت: ما سال گذشته تجربه «جنگ ۱۲ روزه» را داشتیم و از آنجا که واحد‌های صنعتی ما سال‌هاست با شرایط تحریم دست‌وپنجه نرم می‌کنند، مدیران بنگاه‌های اقتصادی و تولیدی همواره به این فکر بوده‌اند که مایحتاج خود را برای یک بازه دو تا سه ماهه در انبار‌ها ذخیره کنند و برای بلندمدت تمهیدات لازم را بیندیشند، این آمادگی ضمنی باعث شد که در همان جنگ ۱۲ روزه نیز با مشکلی مواجه نشویم.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران ادامه داد: بعد از آن تجربه، هوشیاری ما بیشتر شد؛ به این معنا که انبار‌ها را به‌صورت متمرکز در یک نقطه قرار ندهیم و کالا‌ها را در انبار‌های مختلف توزیع کنیم، همچنین شرکت‌ها موظف شدند انبار‌های خود را همواره مملو از مواد اولیه نگه دارند، در نتیجه، این آمادگی در طول سال گذشته به‌طور چشمگیری افزایش یافت.

وی با بیان اینکه برای ما بسیار حیاتی بود که تأمین مایحتاج و ارزاق مردم در هیچ شرایطی دچار خدشه نشود، گفت: این سطح از آمادگی باعث شد شرکت‌های تولیدی، هم در بخش مواد اولیه و هم در بخش محصولات نهایی، ذخایر کافی داشته باشند و این انباشتگی در شرکت‌های پخش و توزیع نیز به‌خوبی مشهود بود.

خالقی افزود: نتیجه این تدابیر آن شد که وقتی «جنگ رمضان» یا همان جنگ تحمیلی سوم رخ داد، علیرغم اینکه تقاضا در شرایط جنگی به‌طور طبیعی افزایش می‌یابد و مردم طبیعتاً نگران تأمین امنیت غذایی و بهداشتی خود هستند، سیستم پخش و انبار‌ها توانست به‌سرعت به این تقاضا پاسخ دهد.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران با بیان ما در هیچ‌کجا شاهد قفسه‌های خالی نبودیم، گفت: ما به زنجیره ارزش از تأمین مواد اولیه تا تولید، لجستیک، حمل‌ونقل و پخش به‌صورت یکپارچه نگاه کردیم و همه پای کار بودند؛ از کارگری که با وجود بمباران‌ها، با جان‌فشانی پای خط تولید ایستاد و تولید را تعطیل نکرد تا راننده شرکت پخش که کالا را بارگیری و توزیع کرد، و ویزیتور‌هایی که سفارش‌ها را ثبت کردند، این تلاش‌های دسته‌جمعی باعث شد کالا به‌موقع به فروشگاه‌های زنجیره‌ای و واحد‌های صنفی برسد و فروشگاه‌ها و مغازه‌ها حتی در زمان بمباران نیز باز بودند، علیرغم اینکه برخی از این واحد‌ها مورد اصابت قرار گرفتند و در این مسیر مجروح یا شهید دادیم، اما همه ایستادگی کردند، چراکه یک باور عمومی وجود داشت که مردم نباید حس کمبود داشته باشند.

خالقی با اشاره به آرامش روانی ایجاد شده ناشی از وفور کالاهای اساسی در بازار و فروشگاه‌های زنجیره‌ای، ادامه داد: اتفاقی که افتاد این بود که مردم پس از چند روز احساس کردند نیازشان تأمین است؛ هم در خانه‌ها کالا در دسترس بود و هم در فروشگاه‌ها، هرچه خرید انجام می‌شد، بلافاصله جایگزین می‌شد. مردم هیچ کمبودی در زمینه گوشت، مرغ، روغن، نان، حبوبات و سایر اقلام احساس نکردند، قفسه‌ها مملو از کالا بود، حتی شوینده‌ها که همیشه مورد توجه مردم هستند، در تمام فروشگاه‌ها به وفور یافت می‌شد.

به گفته دبیر کل خانه صنعت، معدن ایران؛ این حس امنیت روانی به مردم منتقل شد که پشتوانه تأمین کالا‌های کشور فعال است و به‌درستی عمل می‌کند و این موضوع باعث شد نگرانی‌ها بابت کمبود کالا کاهش یابد و مردم بیشتر بر حفظ سلامت و ایمنی خود در برابر حملات هوایی تمرکز کنند.

وی در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: با توجه به سفر‌های نوروزی و جابجایی جمعیتی و سفر بسیاری از شهروندان به استان‌های شمالی، شمال شرقی، در این مناطق نیز تمهیداتی اندیشیده شد تا کالا به‌وفور یافت شود و انبار‌های مناطق مذکور نیز تأمین گردند تا فروشگاه‌ها بتوانند پاسخگوی تقاضا باشند، این اتفاق حتی در شهر‌هایی که جمعیتشان به‌طور ناگهانی دو برابر شد، نیز رخ داد و کمبودی احساس نشد، همه اینها نیازمند یک لجستیک منظم بود که به‌درستی اجرا شد و کل این زنجیره، از تأمین مواد اولیه تا توزیع نهایی، به‌خوبی عمل کرد و هیچ‌کس در این فرآیند کوتاهی نکرد.

خالقی در خصوص ادامه تولید در شهرک‌های صنعتی با وجود اصابت‌ها و تخریب برخی واحدهای تولیدی نیز، گفت: ما دو نوع آسیب را تجربه کردیم: آسیب‌های ناشی از اصابت مستقیم و آسیب‌های غیرمستقیم مانند ترکش، موج انفجار، یا قطع زیرساخت‌های انرژی مانند برق و گاز که سیستم‌های امدادرسانی، به‌ویژه همکاران ما در شرکت‌های توزیع برق و گاز، بلافاصله برای برقراری مجدد انرژی وارد عمل شدند.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران افزود: شرکت‌هایی که آسیب مستقیم ندیده بودند، با حس وظیفه‌شناسی، کار را ادامه دادند و تعطیلی نداشتیم، به‌خصوص در صنایعی که مایحتاج ضروری مردم مانند مواد غذایی، دارویی و بهداشتی را تولید می‌کنند. 

وی گفت: از فردا، شنبه(۲۲ فروردین)، که روز شروع جدی کارهاست، شرکت‌ها باید با برنامه‌ریزی مجدد، فعالیت خود را از سر بگیرند، ما در خانه صنعت و معدن، جزوه‌ای برای مدیریت بحران در شرایط جنگی و بحران‌های بزرگ اقتصادی تدوین کرده و در ایام عید منتشر کردیم تا به دست مدیران برسد. از فردا، کمیته‌های مدیریت باید با توجه به شرایط جدید، راهکار‌های جایگزین، تأمین‌کنندگان جدید و روش‌های ادامه کار را بررسی کنند. همچنین، با توجه به تغییرات احتمالی در قیمت‌ها، باید هزینه تمام‌شده محاسبه و نحوه ادامه فعالیت در شرایط جدید مشخص شود.

خالقی گفت: تمامی این اقدامات مستلزم آن است که مدیران ارشد و میانی واحد‌های صنعتی، نشست‌های مستمری با همکاران و هم‌صنفان خود داشته باشند تا برای تداوم ظرفیت تولید بدون هیچ‌گونه خللی، برنامه‌ریزی دقیق صورت گیرد. همچنین حفظ اشتغال موجود، موضوع بسیار مهمی است که قطعاً همه فعالان این حوزه به آن واقف هستند.

حمله به زیرساخت‌ها و واحد‌های صنعتی غیرنظامی، جنایت جنگی است

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران با بیان اینکه متأسفانه آسیب‌های وارده به بنگاه‌های اقتصادی کم نبوده است، افزود: دشمن هیچ تفاوتی قائل نشد و بدون توجه به ماهیت صنایع غذایی یا دارویی، اقدام به هدف‌گیری واحد‌ها کرد، طبق آمار، واحد‌های بسیاری که هیچ‌گونه فعالیت نظامی نداشتند، مورد اصابت قرار گرفتند. ما در خانه صنعت و معدن، مطالبه خسارت و غرامت را به‌طور جدی در دستور کار داریم؛ به‌طوری که در روز‌های پایانی سال گذشته، نخستین مکاتبات را با مراجع بین‌المللی آغاز کردیم و پس از تعطیلات، در روز‌های هشتم و نهم فروردین‌ماه، مکاتبات مجددی را در این زمینه انجام دادیم و همچنان پیگیر آن هستیم.

وی اضافه کرد: سایر تشکل‌های صنعتی نیز قاعدتاً به این موضوع ورود کرده و خواهند کرد؛ چرا که حمله به زیرساخت‌ها و واحد‌های صنعتی غیرنظامی، طبق پروتکل‌های بین‌المللی، «جنایت جنگی» محسوب می‌شود، بر همین اساس، کشور‌هایی که در این اقدامات دخالت داشته‌اند، باید نسبت به جبران خسارات وارده پاسخگو باشند.

خالقی در پاسخ به پرسشی در خصوص سکوت مجامع بین المللی با وجود نامه‌نگاری‌ها متعدد با نهادهای مرتبط به ویژه نامه آقای اتابک وزیر صمت به یونیدو، گفت: طبیعتاً ما باید روی «تعدد و تکثر» مکاتبات هم کار کنیم؛ یعنی صرفاً به یک مسیر یا یک مکاتبه محدود نشویم، تشکل‌های دیگر هم قاعدتاً اقداماتی انجام داده‌اند؛ حتی تشکل‌های کارگری هم وارد شده‌اند اما بقیه دوستان هم باید جدی‌تر پای کار بیایند.

خالقی با بیان اینکه «مستندسازی» در این امر اهمیت دارد، گفت: این‌که داده‌های کافی و قابل اتکا وجود داشته باشد، و این‌که موضوع با عکس و فیلم و فهرست دقیق پیش برود. وقتی این موضوع مطرح می‌شود و تقاضا زیاد است، باید کاری کنیم که این پرونده‌ها واقعاً روی میز قرار بگیرد. ما باید تشکل‌های صنفی سایر کشور‌ها را هم نسبت به این موضوع همسو کنیم تا در مجامع بین‌المللی—مثل سازمان بین‌المللی کار (ILO)—این مسئله مطرح و پیگیری شود.

وی با بیان اینکه حمله به واحد‌های صنعتیِ غیرنظامی، در چارچوب حقوق بین‌الملل، به‌صورت روشن «جنایت جنگی» تلقی می‌شود افزود: همچنین، اگر به کارگران هم اصابت شود که متأسفانه در این ایام جمع زیادی از کارگران شهید و مجروح شده‌اند، این دیگر فقط یک مسئله اقتصادی نیست؛ یک مسئله انسانی و حقوقی است، واحد‌های صنعتی غذایی و همچنین واحد‌های دارویی، عملاً از مصادیق هدف قرارگرفته‌ شده‌اند که در حال جمع‌بندی آمار‌های این بخش هم هستیم.

خالقی گفت: ما از سازمان بین‌المللی کار خواستیم حساسیت‌شان جلب شود، اگر قرار است برای بازرسی یا بازدید اقدام کنند، یا حتی اگر داده‌هایی از ما می‌خواهند، ما آمادگی داریم فهرست دقیق صنایع مورد اصابت را ارائه کنیم. این موارد خوشبختانه توسط همه استان‌ها مستندسازی شده؛ عکس و فیلم تهیه شده و امکان ارائه مستند‌ها وجود دارد.

وی افزود: بخش بعدی این است که ببینیم بقیه چه میزان پای کار می‌ایستند و واقعاً به وظایف خودشان عمل می‌کنند، ما در نامه‌مان هم صراحتاً گفته‌ایم: وظایف شما «تزئینی» نیست، وقتی چنین بحران و چنین شدت موضوعی پیش می‌آید، اگر قرار باشد سکوت کنند یا کارکرد نداشته باشند، چه زمانی قرار است نقش‌آفرینی کنند و به دردِ پرونده بخورد؟

حمایت از تولیدکنندگان با مدیریت مصرف انرژی و خرید کالای ایرانی

آقای حسین در، رئیس اتحادیه صنایع پایین‌دست پتروشیمی در ارتباط تلفنی با برنامه میز اقتصاد با اشاره به حماسه اقتصادی در کنار حماسه نظامی در ۴۰ روزه گذشته در کشور، گفت: تولیدکنندگان و صنعتگران کشور در این روز‌ها با حضور در سنگر تولید و استمرار تولید، حماسه آفریدند.  

وی به مشکلات احتمالی در تأمین مواد اولیه و خوراک اشاره کرد و گفت: از مردم درخواست داریم با مدیریت مصرف انرژی (گاز و برق) و خرید کالای ایرانی، به تولیدکنندگان یاری رسانند، در همین راستا، از وزارت نفت نیز درخواست داریم تا در اولویت‌بندی بازگرداندن واحد‌ها به مدار تولید، به موضوع «تنظیم بازار» توجه ویژه داشته باشد.

آقای در، افزایش قیمت‌های جهانی و اراده مستحکم ملت ایران را عامل اصلی درخواست آتش‌بس توسط دشمنان (آمریکا و اسرائیل) دانست و گفت: حمله دشمن به زیرساخت‌های ما، منجر به پاسخ و ضربات سنگین رزمندگان اسلام به پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفتی و گازی کشور‌های منطقه شد. 

به گفته رئیس اتحادیه صنایع پایین‌دست پتروشیمی، این اقدامات پاسخ قاطعی به تهدید «تمدن ایرانی» بود و نتیجه آن، افزایش چشمگیر قیمت‌های جهانی مواد پتروشیمی (تا صد درصد و حداقل بالای چهل درصد) و تأثیر آن بر سایر کالا‌ها بوده است. 

ضرورت بهره‌مندی از فناوری های جدید در بازسازی واحدهای صنعتی 

در ادامه برنامه میز اقتصاد آقای خالقی در خصوص صنعت فولاد و آسیب‌های وارده به این صنعت، گفت: در صنعت فولاد، با توجه به سابقه طولانی‌ای که کشور ما دارد و سال‌های زیادی که از ورودمان به این حوزه گذشته، تخصص قابل‌توجهی ایجاد شده است، علاوه بر این، صنعت فولاد در ایران از نظر جغرافیایی پراکندگی خوبی دارد و هر منطقه به‌صورت تخصصی نوع خاصی از مقاطع و محصولات فولادی را تولید می‌کند.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران ادامه داد: دلیل اصلی حملاتی که به این صنعت انجام شد، روشن است؛ هدف، فلج‌کردن اقتصاد کشور بود، بخشی از این موضوع به جایگاه بین‌المللی صنایع ما برمی‌گردد؛ صنایعی که ارزآوری داشتند و موقعیت تثبیت‌شده‌ای در جهان برای خود ایجاد کرده بودند، جایگاه فولاد و پتروشیمی مشخص است، و حتی در صنایع غذایی و دارویی نیز ظرفیت‌های قابل‌توجهی وجود داشته و همچنان وجود دارد. این صنایع در زنجیره‌های ارزش جهانی حضور داشته‌اند و محصولات صادراتی آنها شناخته شده بود، حمله به فولاد در واقع اقدامی برای تحت‌تأثیر قرار دادن صنایع پایین‌دستی آن بود؛ صنایعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی و بخش ساخت‌وساز.

وی با بیان اینکه بخشی از ظرفیت صنعت فولاد آسیب دیده، اما امید داریم که با تکیه بر دانش فنی بومی، این صنعت بتواند خود را بازسازی کند گفت: روند بازسازی باید هرچه سریع‌تر آغاز شود و خوشبختانه از نظر دانش فنی و تکنیک‌های ساخت، وابستگی جدی به خارج وجود ندارد، سرمایه انسانی کارآمدی در کشور تربیت شده است، البته طبیعی است که برخی ماشین‌آلات و تجهیزات را وارد می‌کنیم؛ هیچ کشوری همه نیاز‌های خود را به‌تنهایی تولید نمی‌کند و دادوستد جهانی همواره وجود دارد، این کمبود‌ها به مرور قابل جبران هستند.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران با بیان اینکه اکنون باید خسارات را شناسایی کرده و استراتژی بازسازی را تدوین کنیم گفت: اگر قرار است صنعت فولاد بازسازی شود، باید به این نکته توجه کنیم که بخشی از تجهیزات قبلی قدیمی بوده و اکنون فرصت استفاده از فناوری‌های جدید فراهم است، هدف‌گذاری دقیق و هوشمندانه ضروری است تا آنچه ساخته می‌شود، از گذشته بهتر باشد و مدیران صنعتی کشور به این موضوع واقف‌اند و امید است این مسیر به‌درستی طی شود.

وی افزود: در حوزه مکان‌یابی نیز ممکن است نیاز به بازنگری وجود داشته باشد؛ برخی صنایع در گذشته با توجیهات آن زمان شکل گرفته‌اند، اما امروز شرایط تغییر کرده است، علاوه بر آسیب‌های اخیر، صنعت با چالش‌های جغرافیایی دیگری نیز مواجه بوده است؛ معضل آب و انرژی نمونه‌های بارز آن هستند. سال گذشته هم در تأمین انرژی و هم در تأمین آب با مشکلات جدی روبه‌رو بودیم؛ بنابراین در بازسازی، باید ملاحظات محیطی و جغرافیایی به‌دقت دیده شوند تا دوباره دچار بحران‌های مشابه نشویم. اگر صنعتی آب‌بر است، باید بررسی کنیم بهترین محل استقرار آن کجاست.

خالقی با بیان اینکه فولاد بدون معدن معنی ندارد، افزود: معادن غنی کشور، محرک شکل‌گیری صنایعی مانند فولاد و مس بوده‌اند، در برنامه بازسازی حتما باید حوزه معدن و صنایع معدنی نیز دیده شود. این کار نیازمند تفکر و برنامه‌ریزی جدی است، دولت باید بخش خصوصی را جدی بگیرد و هر دو طرف با دید بلندمدت برنامه‌ریزی کنند تا سرمایه‌گذاری‌ها نتیجه‌بخش باشد، امید است بازسازی صنعت کشور دقیق، بلندمدت و آینده‌نگرانه انجام شود و شاهد تحقق آن باشیم.

لزوم همکاری متقابل دولت و بخش خصوصی بیش از گذشته 

خالقی در ادامه در پاسخ به پرسشی در خصوص تعامل وزارت صمت، دولت و بخش خصوصی، هم برای تأمین کالا‌های اساسی مردم و هم مواد اولیه، و همچنین پس از جنگ تحمیلی گفت: خوشبختانه این ارتباط وجود داشته است، حتی در ایام جنگ نیز ارتباط قطع نشد؛ دوستان ما در وزارت صمت و وزارت جهاد (به‌ویژه در حوزه صنایع غذایی) ارتباطات خود را حفظ کرده و تعامل برقرار بود، در جلساتی که برگزار شد، مخصوصاً در ستاد تنظیم بازار که با حضور اتاق بازرگانی، اتاق اصناف، وزارت صمت و وزارت جهاد تشکیل گردید، فرآیند تأمین کالا شکل گرفت و توانستیم اوضاع را مدیریت کنیم.

وی ادامه داد: نکته مهم این است که هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ تحمیلی سوم (رمضان)، تعامل دولت و نهاد‌های دولتی بسیار خوب بود و امیدواریم این روند ادامه یابد و تعاملات کاهش نیابد. در حال حاضر، بیش از هر زمان دیگری به همکاری متقابل و گفت‌وگوی بیشتر نیازمندیم.

اولویت‌بندی در بازسازی و تأمین نیاز‌ها ضروری است 

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران با اشاره به اهمیت اولویت‌بندی در شرایط حاضر گفت: ما بخشی از ظرفیت‌ها را از دست داده‌ایم، بر اساس توان موجود، باید مشخص کنیم کدام بخش‌ها در بازسازی اولویت دارند و تمرکز را بر آنها بگذاریم.

وی ادامه داد: در کنار بازسازی، باید نیاز‌های آینده را پیش‌بینی کنیم و راه‌های جایگزین را بیابیم؛ مانند شناسایی کشور‌های جایگزین برای واردات، یا تغییر خطوط تولید واحد‌هایی که می‌توانند فرمول‌های خود را تغییر دهند تا تقاضای بازار را تأمین کنند، این اولویت‌بندی اکنون بسیار اهمیت دارد.

خالقی با بیان اینکه در آخرین جلسه‌ با وزارت صمت، بحث اولویت‌بندی مطرح بود گفت: صنایع خودشان باید اولویت‌هایشان را مشخص کنند و بگویند تقاضای بازار چیست، باید نیاز واقعی مردم را پیش‌بینی کنیم که کار دشواری نیست، سپس فهرستی تهیه کرده و بررسی کنیم که آیا امکان تأمین آن وجود دارد؟ اگر نه، باید برای فراهم کردن آن اقدام کنیم؛ چه از طریق تسریع بازسازی واحد‌های مربوطه، چه با اعمال اصلاحات در برخی واحدها، یا از طریق واردات. همچنین باید تأمین‌کنندگانی را بیابیم که ممکن است قبلاً با ما همکاری داشته‌اند، اما اکنون تمایلی به این کار ندارند و شرکای اقتصادی بین‌المللی جدیدی را شناسایی کنیم.

دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران موضوع مهم دیگر را صادرات دانست و گفت: اگر برخی واحد‌ها مانند فولاد نتوانند صادرات انجام دهند، باید از سایر صنایعی که ظرفیت صادراتی دارند، حمایت کرده و آنها را تقویت کنیم تا بازار‌های جدیدی پیدا کنند، واحد‌های صادراتی باید همچنان فعال باشند، ارزآوری کنند و اشتغال را حفظ کنند و همچنین باید بتوانیم از واحد‌های کوچک و متوسط با یک مسیر مشخص حمایت کنیم.