کشور چین همیشه برای سرمایهگذاری اعلام آمادگی کرده است و اکنون نیز در صدر جدول بازسازیکنندگان افغانستان حضور دارد. از طرفی چین به عنوان بزرگترین مصرفکننده مواد معدنی نیز قطعا خواهان برقراری ارتباط تجاری با افعانستان خواهد بود.
آرمان خالقی در گفتوگو با گسترش نیوز اظهار داشت: بحث معدن در افغانستان با توجه به شرایط جدیدی که در این کشور به وجود آمده است بسیار مبهم بوده و برای آینده این موضوع نمیتوان پیشبینی انجام داد و در گذشته نیز همین مشکل وجود داشت. قاعدتا آنچه در مورد ذخایر معدنی افغانستان مطرح بوده تنوع بالای مواد معدنی در این کشور به خصوص ذخایر استراتژیک و معادن پراهمیت است. یک زمانی صحبت از ذخایر بزرگ مواد رادیو اکیتو، لیتیوم، مس و طلا در این کشور بود. گفتنی است که معادن افغانستان بکر هستند و در رابطه با استخراج و اکتشاف باید گفت که یا فرصت اکتشاف نبوده و یا توسط سایر کشورها انجام شده و یا مقوله اکتشافات به میزانی انجام شده که اخبار آن قابل انتشار نبوده است.
وی افزود: اکتشاف یک مبحث است و موضوع استخراج و برداشت نیز موضوع دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر بخش دوم یعنی استخراج، برداشت و فرآوری مورد بحث است. این ذخایر میتواند توسط کشورهایی همچون ایران شناسایی و مورد سرمایهگذاری قرار گیرد اما سوال اینجاست که این کار بر اساس چه قانونی و ضمانتی میتواند انجام شود که در نهایت سود آن عاید کشور سرمایهگذار شود. اگر ایران نخواهد که به طور مستقیم در این منطقه سرمایهگذاری کند شرایط به گونه دیگری رقم خواهد خورد.
قائم مقام دبیر کل خانه صنعت، معدن و تجارت تصریح کرد: در مجموع کسی نمیتواند در رابطه با آینده این معادن و نحوه ارتباط اقتصادی دو کشور در حوزه سرمایهگذاری پیشبینی انجام دهد. دولت مستقر رسمی که حدود ۲۰ سال بر این کشور حکومت میکرد و مقبولیت جهانی نیز گرفته بود ایران همچنان نتوانسته بود بعد این مدت مشخص روابط مشخص و پایدار اقتصادی در حوزه معدن با این کشور داشته باشد و تعیین محدوده جغرافیایی افغانستان برای تجار ایرانی برای فعالیت بسیار سخت تلقی میشد، چه برسد به اکنون که ایران بخواهد وارد این کشور شود و بعد از سرمایهگذاری ماشینآلات و تجهیزات جهت اکتشاف و استخراج وارد افغانستان کند.
خالقی ادامه داد: تمام این موارد مستلزم این است که به انتظار بازگشت آرامش به افغانستان بنشینیم. قابل ذکر است که اگر کار به دست خود طالبان باشد فرمول به گونه دیگری رقم خواهد خورد. آنها مواد معدنی را استخراج میکنند و به هنگام فروش ایران به عنوان خریدار وارد عمل شود که این روند نیز بر عهده تجار معدنی ایرانی بوده که این موضوع را پیگیری کنند. عملا انتظار میرود که اگر ذخایر مورد نظر تفکیک شده باشد قطعا قدرت و کشورهای بزرگ مانند چین، روسیه، آمریکا و انگلیس به این ذخایر نظر دارند و روی این ذخایر حساب جداگانهای باز کردهاند. اگر میزان حجم و عیار ذخایر افغانستان واقعیت داشته باشد قطعا جنگ اقتصادی در این منطقه رخ خواهد داد و رقابت سنگینی اتفاق میافتد که کدام یک از کشورها به این معادن و منابع دسترسی خواهند یافت.
وی ابراز کرد: در این جنگ و رقابت اقتصادی ایران باید ببیند در این میان چقدر میتواند دخیل باشد و تا چه حد در ایجاد روابط اقتصادی با افغانستان موفق ظاهر شود. ارزش ذخایر معادن افغانستان تا کنون مشخص و اعلام نشده و کسی برای ارزیابی و شناسایی اقدامی انجام نداده و فقط در حد گمانهزنی است و تخمین حدودی نیز یا برمبنای دادههای زمینشناختی محلی بوده و یا اینکه بر اساس اطلاعات ماهوارههایی که در این حوزه کار کردهاند تخمینهای نسبی زده شده است. در برخی نقاط که دسترسی وجود داشته سینه زمین را شکافته و شناسایی مواد صورت گرفت و در مناطقی که دسترسی نبوده قاعدتا نمیتوان اظهار نظر کرد. حتی در رابطه با ذخایر ایران نیز نمیتوان به طور دقیق میزان ارزش را بیان کرد، چه برسد به افغانستان که سالها درگیر جنگ و درگیری بوده و بخش زیادی از ذخایر این سرزمین هنوز ناشناخته است. سرزمین افغانستان معادن بسیاری در حوزه جواهرات و سنگهای تزئینی دارد که در دنیا مشهور هستند.
خالقی توضیح داد: کشور چین در همه حال آمادگی برای انجام هر نوع کاری دارد. لیتیوم در دنیای امروزی از اهمیت خاصی برخوردار شده است و در این میان چین به عنوان تولیدکننده باتریهای لیتیومی در دو حوزه الکترونیک و خودرو در دنیا به شهرت رسیده است و به عنوان تامینکننده انرژی دنیا در آینده شناخته میشود. شیلی نیز کشور دیگری است که در حوزه ساخت باتریهای لیتیومی مطرح است و در این میان افغانستان را به عنوان سرزمینی که دارای معادن غنی لیتیوم بوده را به خوبی میشناسند. شرایط فعلی درست شبیه زمانی است که دنیا دچار عطش نفتی شده بود و اکنون عطش دنیا در حوزه الکترونیک است و جذابیت در این حوزه تعریف شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: خاورمیانه به دلیل داشتن نفت از اهمیت ویژه و جایگاه استراتژیکی برخوردار است و به دلیل ذخایر نفت اتفاقات زیادی در این منطقه افتاد. این موضوع به دلیل وجود معادن غنی به خصوص لیتیوم در افغانستان در حال تکرار است و قدرتهای بزرگ توجه ویژهای به این منطقه دارند و تا حدودی کار پیچیده میشود. به همین دلیل بوده که افغانستان برای کشورهایی همچون چین و امریکا جذابیت یافته است و در تلاش هستند که قراردادهای خوبی با افغانستان تنظیم کنند. کشور پاکستان یک حوزه نفوذ برای کشورهای نام برده جهت ورود به افغانستان محسوب میشود و به نظر میرسد تنوع بالای مواد معدنی در این سرزمین تمام کشورها به نوعی افغانستان را مقصد تجاری خود بدانند و باید دید که دولتی که مستقر خواهد شد به چه ترتیبی عمل میکند و با چه کسانی وارد تجارت خواهد شد.
