به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، دستگیری 25 نفر به اتهام دست داشتن در قتل یکی از رهبران سیاسی ترکیه، موضوع مهمی است که توجه رسانه‌های این کشور را به سوی خود جلب کرده است.

این افراد، به دستور دادستان کل و به اتهام عضویت در شبکه‌ای دستگیر شده‌اند که وظیفه اجرای یک سوء قصد سیاسی پیچیده را بر عهده داشته‌اند و هدف آن، از میان بردن محسن یازیجی اوغلو، رهبر حزب وحدت بزرگ و از سیاستمداران راست افراطی ترکیه بود.

پلیس ترکیه با اجرای عملیات همزمان در آنکارا، استانبول، ازمیر، بالیکسیر، آدانا، آنتالیا، چاناک‌قلعه، بورسا، اسپارتا و افیون‌قره‌حصار موفق شده 25 مظنون این پرونده را دستگیر کند، اما دو تن از مظنونین اصلی، از قبل به خارج از کشور گریخته‌اند.

بسیاری از روزنامه‌های ترکیه از جمله آکشام، آیدنلک، ترکیه گازته سی و چند روزنامه دیگر، امروز عکس و تیتر صفحه نخست خود را به موضوع اجرای عدالت درباره ترور یازیجی اوغلو اختصاص دادند.

جراید نزدیک به حزب حاکم ترکیه، به دنبال آن هستند که قتل یازیجی اوغلو را صرفاً به عنوان بخشی از اقدامات پنهانی شبکه فتح الله گولن قلمداد کنند، اما شواهد نشان داده که این پرونده، ابعاد بسیار پیچیده ای دارد.

تحقیق با 17 سال تاخیر
در سال 2009 میلادی و در کوهستان‌های برفی استان قهرمان مرعش ترکیه، بالگرد حامل یازیجی اوغلو و همراهانش سقوط کرد و او در این واقعه جان خود را از دست داد. اما در همان زمان، منابع امنیتی ترکیه اعلام کردند که قبل از آن که نیروهای امدادی و نیروهای بازرسی امنیتی و دفاعی با تاخیر بسیار سر برسند، یک گروه ناشناس در صحنه حضور داشته و بخشی از تجهیزات بالگرد، شواهد و ادلّه را با خود برده‌اند تا همه چیز نشان دهنده طبیعی بودن حادثه باشد.

این در حالی است که این یک سوء قصد سیاسی برنامه‌ریزی شده بوده و منابع امنیتی ترکیه چند روز قبل به خود او گفته‌اند که برای جلوگیری از ترور و حذف فیزیکی، تدابیر امنیتی خود را بالاتر ببرد.

آکین گورلک وزیر دادگستری ترکیه، در پستی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده که که تحقیقات در مورد سقوط بالگرد در 25 مارس 2009 که منجر به کشته شدن محسن یازیجی اوغلو و هیئت همراهش شد، وجدان ملت را عمیقاً تحت تأثیر قرار داده و یکی از مهمترین پرونده‌هایی است که سالیان طولانی در انتظار روشن شدن مانده است.

گورلک تأکید کرد که مقامات قضایی و سازمان‌های اجرای قانون با هماهنگی قوی به کار خود ادامه می‌دهند تا تمام جنبه‌های این پرونده را به طور کامل روشن کرده و اطمینان حاصل کنند که همه افراد مسئول در برابر قانون پاسخگو باشند.  

روزنامه ترکیه گازته از جراید نزدیک به حزب حاکم ترکیه اعلام کرده که بر اساس اعترافات مظنونین، اعضای شبکه گولن، عامدانه محل سقوط لاشه هلیکوپتر را دیر شناسایی کردند و تیم‌های امداد و نجات را خیلی دیر به صحنه فرستادند.

کنعان کوکسال از مظنونین این پرونده، برخی از قطعات مخابراتی و فنی بالگرد را جدا کرد و با خود برد و در روز حادثه، دو بار با ژنرال اسماعیل گونسر و 9 تن از افراد برجسته شبکه گولن، تماس تلفنی برقرار کرد. خلبانی به نام علی ارمغان نیز درست در همان دقایق سقوط بالگرد، با هواپیمای اف 4 در همان نقطه در حال پرواز بوده است.

کارنامه سیاهِ سیاستمدار جنجالی 

این روزها بسیاری از جریانات و چهره‌های ملی گرا و محافظه کار، می‌خواهند محسن یازیجی اوغلو را مانند قهرمان معصومی معرفی کنند که اگر به دست دشمنانش کشته نمی شد، می‌توانست قدرت را در دست بگیرد و مانند یک منجی، ترکیه را به اوج برساند.

این در حالی است که او در روزگار جوانی، به عنوان یکی از خطرناکترین چهره‌های ملی گرای راست افراطی، در چندین کشتار بزرگ دست داشت.

یازیجی‌اوغلو از رهبران سازمان جوانان نژادپرست موسوم به گرگ‌های خاکستری بود و در فضای جنگ سرد، به یکی از مهم‌ترین نیروهای خیابانی راست افراطی تبدیل شد. در آن دوران، ترکیه وارد جنگ مسلحانه مداوم جریان‌های چپ – اسلامی و ملی گرا شده بود و بین سال‌های 1976 تا 1980 هزاران نفر در درگیری‌های سیاسی کشته شدند.

در سال 1978 میلادی در یک درگیری گسترده، حملات هدفمندی به علویان صورت گرفت که منجر به کشته شدن 111 نفر از آنها شد و در عین حال، صدها خانه و مغازه تخریب شد.

بسیاری از مورخان و پژوهشگران معتقدند که فضای سیاسی و تشکیلاتی‌ای که یازیجی اوغلو و دیگر رهبران ملی‌گرای افراطی در آن فعالیت می‌کردند، مسبب اصلی کشتار 111 شهروند عادی بود.

البته هزاران علوی هم به شهرهای دیگر گریختند. قهرمان‌مرعش شهری بود که اکثریت جمعیت آن سنی بودند، اقلیت قابل توجهی از علویان (ترک و کُرد) نیز زندگی می‌کردند و رقابت سیاسی میان راست افراطی و چپ بسیار شدید بود و این شهر، دلیل آمادگی بالایی برای تبدیل شدن به نقطه انفجار داشت.

در فاصله 19 تا 26 دسامبر 1978 میلادی گروه‌های بزرگی به محله‌های علوی‌نشین حمله کردند. در جریان این حملات، خانه‌ها به آتش کشیده شد، مغازه‌ها تخریب شدند، مردم در خانه‌هایشان کشته شدند و زنان و کودکان نیز قربانی شدند.

البته علاوه بر علویان، برخی فعالان چپ، دفاتر اتحادیه‌ها و نهادهای نزدیک به جریان چپ نیز هدف قرار گرفتند.

مورخان ترک، این رخداد را یکی از تاریک‌ترین نمونه‌های خشونت سیاسی و فرقه‌ای پیش از کودتای 1980 می‌دانند. البته خود یازیجی‌اوغلو نیز پس از کودتای نظامی بازداشت شد. او سال‌ها زندانی بود و بعدها ادعا کرد که در زندان شکنجه شده است. در دهه 1990 و 2000، او تلاش کرد از برخی مواضع تند دهه 1970 فاصله بگیرد. حزب وحدت بزرگ را تأسیس کرد و کوشید تصویری از یک «ملی‌گرای محافظه‌کار مذهبی» ارائه دهد، نه صرفاً یک رهبر خیابانی راست افراطی.

قرار بود به جای اردوغان، به قدرت برسد؟

این روزها که یک بار دیگر نام یازیجی اوغلو به میدان رسانه و افکار عمومی بازگشته، در یوتیوب و بسیاری از شبکه‌های اجتماعی فضای مجازی، روی این موضوع مانور داده می‌شود: «انتخاب اول آمریکایی‌ها یازیجی اوغلو بود. قرار بود او نخست وزیر ترکیه شود. ولی پیشنهاد آمریکایی‌ها را نپذیرفت و آنها سراغ اردوغان رفتند».

فارغ از این که این موضوع تا چه اندازه صحت دارد، بسیاری از تحلیلگران ملی گرای ترکیه، می‌خواهند قتل یازیجی اوغلو را فراتر از‌ دار و دسته فتح الله گولن، به ناتو و آمریکا ربط دهند.

عصمت اُزچلیک از تحلیلگران ملی گرا و چپ ترکیه می‌گوید: «پرونده ترور محسن یازیجی اوغلو، دوباره به جریان افتاده و این امیدوارکننده است. مدت‌ها لاپوشانی کردند اما حالا دوباره پرونده روی میز است. سیا و موساد در این واقعه دست داشتند. تنها دو روز قبل از ترور یازیجی اوغلو، دو افسر آمریکایی به دیدار او رفتند و خواسته‌هایی داشتند. وقتی دیدند یازیجی اوغلو به ساز آمریکا نمی‌رقصد، تصمیم گرفتند او را حذف کنند. دورسون اوزمن و اسماعیل کایا از افسران امنیتی عضو شبکه گولن، از مظنونین بازداشت شده هستند و اطلاعاتی در اختیار سیا و موساد گذاشته‌اند. حتی یک سرهنگ بازنشسته نیز در این ترور دست دارد که با ناتو در ارتباط بوده است. دو مظنون امنیتی دیگر هم به آمریکا و جیبوتی گریخته‌اند. نقش ناتو در این ترور به طور کامل آشکار خواهد شد».

در همین حال، مراد یتکین از روزنامه نگاران و تحلیلگران مشهور ترکیه که قبلاً در دورن حیات یازیجی اوغلو، دو مصاحبه مفصل با او انجام داده، با اطلاعاتی که از یک منبع امنیتی کسب کرده، به اظهارنظر درباره به جریان انداختن مجدد این پرونده پرداخته و می‌نویسد:«یازیجی اوغلو، خود را به عنوان یک سیاستمدار ضدآمریکایی معرفی می‌کرد. تحقیق درباره دلایل ترور یازیجی اوغلو، یک تحقیق عادی نیست. بازگشایی پرونده یازیجی اوغلو و ارتباط دادن آن با سازمان فتح الله گولن، صرفاً به معنی تسویه حساب با گذشته نیست و پس زمینه سیاست خارجی هم دارد. چرا که الان، روابط ترکیه و آمریکا در نقطه عطف جدیدی قرار دارد. از اجلاس ناتو در آنکارا گرفته تا ابتکارات جدید با اتحادیه اروپا، از مذاکرات با روسیه بر سر اس-400 گرفته تا افتتاح کریدورهای حمل و نقل جدید به آسیای مرکزی و خاورمیانه، برنامه‌هایی در جریان است که نشان می‌دهد بررسی این پرونده نیز، بخشی از یک عملیات سیاسی هدفمند خواهد بود».

در پایان باید گفت: بازگشایی پرونده یازیجی اوغلو را باید به عنوان یک نمونه مهم از جریانات پشت پرده احزاب سیاسی ترکیه دانست که علاوه بر افکار عمومی، استقلال دستگاه قضا را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.

انتهای پیام/