خبرگزاری مهر- گروه استانها: نگاه جامعه به زندان در سالهای گذشته همواره با تصاویری از دیوارهای بلند، برجکهای نگهبانی، سیمهای خاردار و محدودیتهای امنیتی گره خورده است؛ تصویری که اگرچه بخشی از واقعیت ساختار زندان را نشان میدهد، اما نمیتواند بیانگر مأموریتهای گسترده و تحولاتی باشد که طی سالهای اخیر در نظام زندانبانی کشور شکل گرفته است.
امروز سیاستهای قوه قضائیه و سازمان زندانها بر این اصل استوار است که دوران تحمل محکومیت، صرفاً زمان مجازات نباشد، بلکه فرصتی برای اصلاح رفتار، آموزش، مهارتآموزی، اشتغال و آمادهسازی زندانی برای بازگشت موفق به جامعه باشد.
در همین چارچوب، توسعه اشتغال زندانیان به یکی از مهمترین راهبردهای دستگاه قضایی تبدیل شده است؛ راهبردی که علاوه بر کاهش آسیبهای اجتماعی، میتواند دغدغه معیشت خانوادههای زندانیان را کاهش دهد، احساس مسئولیت را در آنان تقویت کند و از بازگشت دوباره افراد به چرخه جرم جلوگیری کند.
تجربه کشورهای مختلف نیز نشان داده است که زندانیانی که در دوران محکومیت مهارتآموزی کرده و از اشتغال برخوردار بودهاند، پس از آزادی شانس بیشتری برای ورود به بازار کار و آغاز دوباره یک زندگی سالم دارند.
استان لرستان نیز در سالهای اخیر با اجرای برنامههای گسترده اشتغالمحور، تلاش کرده است این رویکرد نوین را به شکل عملیاتی دنبال کند. راهاندازی کارگاههای تولیدی، توسعه صنایع دستی، فرشبافی، صنایع چوب، چرمدوزی، ریسندگی و استفاده از ظرفیت کارآفرینان بخش خصوصی، بخشی از اقداماتی است که در زندانهای استان برای توانمندسازی زندانیان اجرا شده است.
این اقدامات نهتنها زمینه کسب درآمد برای زندانیان را فراهم کرده، بلکه بسیاری از آنان را به فراگیری مهارتهای تخصصی و برنامهریزی برای آیندهای متفاوت پس از آزادی سوق داده است؛ تا جایی که امروز برخی از زندانیان سابق خود به کارآفرین تبدیل شدهاند و برای دیگران نیز فرصت اشتغال ایجاد کردهاند.
در چنین شرایطی، عبدالمجید کشوری، مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان، در گفتوگو با خبرنگار مهر از تغییر رویکرد زندانها، توسعه اشتغال و مهارتآموزی، همکاری بخش خصوصی، پرداخت دهها میلیارد تومان دستمزد به زندانیان و نتایج این سیاست در کاهش آسیبهای اجتماعی سخن گفته و تأکید میکند که زندانهای امروز، بیش از آنکه محل مجازات باشند، مراکزی برای بازسازی شخصیت، آموزش مهارت و فراهم کردن فرصت دوباره برای بازگشت آبرومندانه افراد به جامعه هستند.
کشوری در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به نگاه سنتی بخشی از جامعه نسبت به زندان، اظهار داشت: متأسفانه هنوز این ذهنیت در جامعه وجود دارد که زندان تنها مجموعهای محصور با برجکهای نگهبانی، دیوارهای بلند و سیمهای خاردار است، در حالی که آنچه امروز در درون زندانها جریان دارد، فاصله زیادی با این تصور دارد.
وی افزود: مأموریت زندانها صرفاً نگهداری محکومان نیست، بلکه بخش عمدهای از فعالیتهای این مجموعه در چارچوب برنامههای اصلاحی، تربیتی، فرهنگی، آموزشی و توانمندسازی زندانیان تعریف شده و بر اساس اسناد بالادستی، سیاستهای قوه قضائیه و قوانین جمهوری اسلامی ایران دنبال میشود.
اجرای برنامههای تحولآفرین بر اساس اسناد بالادستی
مدیرکل زندانهای لرستان با اشاره به رویکرد تحولگرایانه سازمان زندانها گفت: تمامی برنامههای اجرایی در زندانهای استان بر مبنای سند تحول و تعالی قوه قضائیه، برنامههای ابلاغی سازمان زندانها و همچنین اولویتهای سالانه این سازمان تدوین و اجرا میشود.
کشوری تصریح کرد: همکاران ما در تمامی زندانهای استان تلاش میکنند علاوه بر اجرای دقیق وظایف قانونی، زمینه اصلاح رفتار، ارتقای مهارتهای فردی، بازگشت سالم زندانیان به جامعه و کاهش آسیبهای اجتماعی را فراهم کنند.
اشتغال و معیشت خانواده زندانیان در اولویت نخست
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین اولویتهای سازمان زندانها، توسعه اشتغال و ایجاد درآمد برای زندانیان است، اظهار داشت: موضوع اشتغال، معیشت و درآمد زندانیان و خانوادههای آنان امروز در صدر برنامههای سازمان قرار گرفته و نگاه ویژهای به این حوزه وجود دارد.
مدیرکل زندانهای لرستان افزود: فردی که وارد زندان میشود، به طور طبیعی مهمترین دغدغهاش وضعیت اقتصادی خانواده و تأمین هزینههای زندگی آنان است و اگر این نگرانی کاهش پیدا نکند، فرآیند اصلاح و بازپروری نیز با دشواری بیشتری همراه خواهد بود.
وی ادامه داد: به همین دلیل توسعه کارگاههای اشتغال، آموزش مهارتهای فنی و حرفهای، ایجاد فرصتهای شغلی و درآمدزایی برای زندانیان، به عنوان یکی از مهمترین سیاستهای سازمان زندانها با جدیت در حال اجراست.
اشتغال؛ زمینهساز اصلاح و بازگشت سالم به جامعه
کشوری با تأکید بر آثار اجتماعی اشتغال زندانیان گفت: فراهم شدن زمینه اشتغال و کسب درآمد علاوه بر حمایت از خانواده زندانی، موجب افزایش امید، ارتقای عزت نفس، کاهش آسیبهای اجتماعی و فراهم شدن زمینه بازگشت موفق فرد به جامعه پس از آزادی میشود.
وی خاطرنشان کرد: هرچه زندانی در دوران تحمل محکومیت، مهارت بیشتری کسب کند و درآمد مشروعی داشته باشد، احتمال بازگشت دوباره وی به چرخه جرم کاهش یافته و فرآیند بازاجتماعی شدن با موفقیت بیشتری همراه خواهد بود.
زندان امروز، مرکز اصلاح و توانمندسازی است
مدیرکل زندانهای لرستان با تأکید بر اینکه نگاه امروز به زندانها نسبت به گذشته تغییر کرده است، گفت: سیاست دستگاه قضایی و سازمان زندانها حرکت به سمت اصلاح، تربیت، مهارتآموزی، اشتغال، آموزشهای فرهنگی و دینی و آمادهسازی زندانیان برای بازگشت سالم به جامعه است.
کشوری ابراز امیدواری کرد با اجرای کامل برنامههای تحولی سازمان زندانها، ضمن کاهش آسیبهای اجتماعی، زمینه بازگشت مؤثر زندانیان به زندگی سالم، اشتغال پایدار و حضور مسئولانه آنان در جامعه بیش از گذشته فراهم شود.
سازمان زندانها به صورت تخصصی وارد حوزه اشتغال زندانیان شده است
مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان، در ادامه این گفتوگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر اینکه رفع دغدغه معیشتی خانواده زندانیان یکی از مهمترین مأموریتهای سازمان زندانها است، اظهار داشت: سازمان زندانها برای کاهش این دغدغه و ایجاد درآمد پایدار برای زندانیان، به موضوع اشتغال به صورت جدی ورود کرده و این رویکرد طی ادوار گذشته و به ویژه در سه تا چهار سال اخیر با نگاهی تخصصی و هدفمند دنبال شده است.
وی افزود: در همین راستا تلاش کردهایم از ظرفیت بخش خصوصی و کارآفرینان استفاده کنیم، به همین منظور کارآفرینان توانمند و فعال در حوزههای مختلف اقتصادی شناسایی شده و برای همکاری به مجموعه زندانها دعوت شدهاند.
مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان ادامه داد: علاوه بر حضور کارآفرینان، سرمایه و امکانات مورد نیاز آنان نیز به داخل زندانها منتقل شده تا زمینه ایجاد اشتغال پایدار برای زندانیان فراهم شود و این افراد بتوانند در دوران تحمل محکومیت نیز فعالیت اقتصادی و تولیدی داشته باشند.
توسعه «اشتغال نشسته» برای زندانیان در دوران تحمل حبس
کشوری با اشاره به یکی از رویکردهای سازمان زندانها در حوزه اشتغال، گفت: کارآفرینانی که با مجموعه زندانها همکاری میکنند، زمینه اشتغال زندانیان را فراهم کردهاند و ما از این شیوه با عنوان «اشتغال نشسته در درون زندان» یاد میکنیم.
وی تصریح کرد: در این مدل، زندانی در همان دوران تحمل حبس، بدون خروج از زندان، در محیطهای کارگاهی مستقر در زندان مشغول به کار میشود و ضمن یادگیری مهارت، درآمد نیز کسب میکند؛ موضوعی که علاوه بر ایجاد درآمد برای زندانی، در اصلاح رفتار، افزایش مسئولیتپذیری و آمادگی او برای بازگشت به جامعه نیز نقش مؤثری دارد.
صنایع دستی، فرش دستباف و صنایع مونتاژی از محورهای اشتغال زندانیان
مدیرکل زندانهای لرستان با اشاره به مهمترین زمینههای اشتغال زندانیان در استان، اظهار داشت: امروز زندانیان در حوزههای مختلفی از جمله تولید صنایع دستی، صنایع مونتاژی، صنعت فرش دستباف و سایر فعالیتهای تولیدی مشغول به کار هستند و تلاش شده متناسب با توانمندی و علاقه افراد، فرصتهای شغلی متنوعی در اختیار آنان قرار گیرد.
کشوری افزود: برای توسعه این فعالیتها، دو کارگاه مجهز و تخصصی در زندان مرکزی خرمآباد و همچنین اردوگاه حرفهآموزی و کاردرمانی استان تجهیز و راهاندازی شده است تا بستر لازم برای اشتغال زندانیان در فضایی مناسب فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: مدیریت و بهرهبرداری از این کارگاهها با مشارکت صنعت ملی فرش ایران و همچنین بخش خصوصی انجام میشود و این همکاری مشترک، ضمن افزایش کیفیت تولیدات، زمینه توسعه اشتغال، مهارتآموزی و کسب درآمد زندانیان را نیز فراهم کرده است.
توسعه مهارتآموزی در رشتههای متنوع تولیدی و صنایعدستی
مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان، در ادامه گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تنوع رشتههای اشتغال و مهارتآموزی در زندانهای استان، اظهار داشت: علاوه بر فعالیت در حوزه فرش دستباف و صنایع مونتاژی، در بخش صنعت چوب، صنایعدستی و سایر رشتههای تولیدی نیز اقدامات بسیار خوب و ارزشمندی در زندانهای استان انجام میشود.
وی افزود: زندانیان در این کارگاهها علاوه بر تولید محصولات باکیفیت و قابل عرضه به بازار، آموزشهای تخصصی و مهارتی نیز فرا میگیرند تا پس از آزادی بتوانند با اتکا به مهارتهای کسبشده وارد بازار کار شوند و زمینه اشتغال پایدار خود را فراهم کنند.
در حوزههایی همچون چرمدوزی، ریسندگی و همچنین تولید و پرورش زنبور عسل نیز فعالیتهای مطلوبی در زندانهای استان در حال اجرا است
مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان ادامه داد: در حوزههایی همچون چرمدوزی، ریسندگی و همچنین تولید و پرورش زنبور عسل نیز فعالیتهای مطلوبی در زندانهای استان در حال اجرا است.
کشوری خاطرنشان کرد: بخشی از این فعالیتها، از جمله طرحهای مرتبط با پرورش زنبور عسل، در خارج از محیط زندان و در چارچوب ضوابط قانونی اجرا میشود تا زندانیان ضمن کسب تجربه عملی، برای ورود به بازار کار پس از آزادی نیز آمادگی بیشتری پیدا کنند.
برخی زندانیان پس از آزادی به کارآفرین تبدیل شدهاند
وی با اشاره به نتایج اجرای برنامههای اشتغال و حرفهآموزی در زندانهای لرستان، گفت: خوشبختانه امروز نمونههای موفق و قابل توجهی در استان وجود دارد که نشان میدهد این برنامهها به نتایج مطلوبی رسیده است.
مدیرکل زندانهای لرستان افزود: در حال حاضر افرادی را داریم که پس از آزادی از زندان، با بهرهگیری از مهارتهایی که در دوران تحمل محکومیت فرا گرفتهاند، خود به کارآفرین تبدیل شده و برای سایر افراد نیز فرصت اشتغال ایجاد کردهاند.
کشوری تصریح کرد: حتی اکنون نیز زندانیانی در استان حضور دارند که در دوران تحمل کیفر و با استفاده از امتیاز قانونی «رأی باز بودن»، خارج از زندان فعالیت میکنند و یکی از این افراد موفق شده است کارگاهی در حوزه صنعت چوب و صنایعدستی راهاندازی کند و علاوه بر فعالیت تولیدی، تعدادی از زندانیان دیگر را نیز مشغول به کار کند.
وی این نمونهها را از دستاوردهای مهم سیاستهای اشتغالمحور سازمان زندانها دانست و گفت: این موضوع نشان میدهد که اگر زمینه آموزش، مهارتآموزی و اشتغال برای زندانیان فراهم شود، بسیاری از آنان پس از آزادی میتوانند به جای بازگشت به آسیبهای اجتماعی، به نیروهای مولد و حتی کارآفرین در جامعه تبدیل شوند.
بیش از ۶۰ درصد زندانیان واجد شرایط در لرستان شاغل هستند
مدیرکل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان لرستان با اشاره به آمار اشتغال زندانیان در استان، اظهار داشت: خوشبختانه سال گذشته توانستیم بیش از ۶۰ درصد زندانیانی را که واجد شرایط اشتغال بودند، در داخل زندانهای استان مشغول به کار کنیم که این میزان، حاصل توسعه کارگاههای تولیدی، مشارکت بخش خصوصی و برنامهریزی هدفمند در حوزه اشتغال زندانیان است.
در مجموع بیش از ۵۴ میلیارد تومان دستمزد بابت فعالیتهای تولیدی و اشتغال به زندانیان پرداخت شد
کشوری افزود: این روند همچنان با جدیت ادامه دارد و تلاش میکنیم با توسعه زیرساختهای اشتغال و افزایش مشارکت کارآفرینان، فرصتهای شغلی بیشتری برای زندانیان استان فراهم شود.
وی در پایان با اشاره به آثار اقتصادی این اقدامات، گفت: در پایان سال ۱۴۰۳، در مجموع بیش از ۵۴ میلیارد تومان دستمزد بابت فعالیتهای تولیدی و اشتغال به زندانیان پرداخت شد؛ درآمدی که علاوه بر کمک به تأمین معیشت خانوادههای زندانیان، نقش مهمی در افزایش انگیزه، تقویت مسئولیتپذیری و فراهم شدن زمینه بازگشت موفق آنان به جامعه ایفا کرده است.
