سید محمد بطحایی روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی ایرنا درباره نگاه رهبر شهید به مسائل اجتماعی، اظهار کرد: امروزه دیگر ارزیابی یک نظام سیاسی صرفاً با شاخصهای نظامی، اقتصادی یا فناوری سنجیده نمیشود بلکه میزان اعتماد عمومی، همبستگی اجتماعی، مشارکت مردم و احساس تعلق ملی، بنیان حقیقی اقتدار یک کشور را شکل میدهد و رهبر شهید، از این نکته غفلت نداشتند؛ ایشان مسائل اجتماعی را موضوعی حاشیهای نمیدانستند بلکه آن را در متن امنیت، پیشرفت و تمدنسازی قرار میدادند.
وی ادامه داد: از نگاه ایشان، هرگاه پیوند میان مردم و حاکمیت مستحکم باشد، جامعه از توان بیشتری برای عبور از بحرانها برخوردار خواهد بود. این همان مفهومی است که امروز در ادبیات حکمرانی از آن با عنوان «سرمایه اجتماعی» یاد میشود؛ سرمایهای که بر پایه اعتماد، مشارکت، مسئولیتپذیری و همدلی شکل میگیرد و بدون آن، هیچ برنامه توسعهای به موفقیت پایدار نخواهد رسید.
بطحایی خاطرنشان کرد: از منظر رهبر شهید، مردم صرفاً دریافتکننده خدمات حکومت نبودند بلکه صاحبان اصلی میدان و مهمترین عامل حل مسائل کشور به شمار میرفتند. ایشان باور داشتند هر زمان که مردم با اعتماد، امید و احساس مسئولیت وارد میدان شدهاند، بزرگترین تهدیدها به فرصت تبدیل شده و دشوارترین مشکلات برطرف شده است. از این رو، تقویت مشارکت مردمی، میدان دادن به جوانان، گروههای جهادی، خیرین، نخبگان و سازمانهای مردمنهاد را لازمه حکمرانی کارآمد میدانستند و معتقد بودند هر اندازه نقشآفرینی مردم افزایش یابد، سرمایه اجتماعی نیز تقویت خواهد شد.
در منظومه فکری رهبر شهید، انسجام اجتماعی تنها به معنای نبود اختلاف نبود؛ بلکه به معنای حفظ وحدت در عین تنوع، تقویت گفتوگو، احترام به کرامت انسانها و ایجاد احساس عدالت و امید در جامعه بود.
جایگاه انسجام اجتماعی در منظومه فکری رهبر شهید
معاون وزیر کشور در پاسخ به اینکه انسجام اجتماعی در منظومه فکری رهبر شهید چه جایگاهی داشت، گفت: در منظومه فکری رهبر شهید، انسجام اجتماعی تنها به معنای نبود اختلاف نبود؛ بلکه به معنای حفظ وحدت در عین تنوع، تقویت گفتوگو، احترام به کرامت انسانها و ایجاد احساس عدالت و امید در جامعه بود.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور گفت: ایشان بارها تأکید داشتند که جامعهای که احساس عدالت، امنیت و مشارکت کند، در برابر تهدیدهای بیرونی و آسیبهای درونی مقاومتر خواهد بود. از همین رو، توجه به اقشار مختلف جامعه، حمایت از گروههای آسیبپذیر، کاهش شکافهای اجتماعی و تقویت نقش نهادهای مردمی، بخشی از رویکرد اجتماعی ایشان به شمار میرفت.
دغدغه رهبر شهید نسبت به امر اجتماعی، تنها یک دغدغه فرهنگی یا رفاهی نبود
بطحایی افزود: دغدغه رهبر شهید نسبت به امر اجتماعی، تنها یک دغدغه فرهنگی یا رفاهی نبود بلکه ریشه در نگاه راهبردی ایشان به آینده ایران داشت. ایشان بارها هشدار میداد که فقر، تبعیض، فساد، بیاعتمادی، کاهش امید و شکافهای اجتماعی، صرفاً آسیبهای اجتماعی نیستند بلکه میتوانند سرمایه اجتماعی و اقتدار ملی را تضعیف کنند. به همین دلیل، رسیدگی به مسائل اجتماعی، تقویت عدالت، افزایش امید و حفظ کرامت مردم را از مهمترین وظایف مدیران و مسئولان میدانستند.
وی در پاسخ به این سوال که حکمرانی موفق از منظر رهبر شهید چگونه حکمرانی بود، گفت: از منظر رهبر شهید انقلاب، حکمرانی موفق، حکمرانی مردمپایه است. دولت و نهادهای عمومی زمانی میتوانند مأموریت خود را به درستی انجام دهند که مردم را نه صرفاً مخاطب، بلکه شریک تصمیمسازی و حل مسائل بدانند. این نگاه، امروز یکی از مهمترین اصول حکمرانی نوین نیز محسوب میشود؛ حکمرانی که بر تعامل، شفافیت، پاسخگویی و جلب اعتماد عمومی استوار است.
رهبر شهید بر خلاف تعاریف رایج، تابآوری را صرفاً به معنای تحمل سختیها نمی دانستند بلکه زمانی که از تابآوری سخن میگفتند مولفههایی مانند توان بازسازی، امیدآفرینی و حفظ انسجام در شرایط دشوار را مورد تأکید قرار میدادند.
معاون وزیر کشور درباره اینکه امروزه در حوزه اجتماعی جامعه شناسان بر اهمیت تاب آوری تأکید زیاد می شود در این خصوص نگاه رهبر شهید چگونه بود، خاطرنشان کرد: یکی از ابعاد برجسته اندیشه اجتماعی ایشان، توجه به تابآوری جامعه بود. ایشان بر خلاف تعاریف رایج، تابآوری را صرفاً به معنای تحمل سختیها نمی دانستند بلکه زمانی که از تابآوری سخن میگفتند مولفههایی مانند توان بازسازی، امیدآفرینی و حفظ انسجام در شرایط دشوار را مورد تأکید قرار میدادند.
بطحایی اظهار کرد: تجربه بحرانهای مختلف هم نشان داده است هر جا سرمایه اجتماعی تقویت شده، جامعه با هزینه کمتر و سرعت بیشتری از بحران عبور کرده است. این حقیقت، امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته و میتواند چراغ راه سیاستگذاران باشد.
سرمایه اجتماعی؛ پایه اصلی حکمرانی، امنیت، پیشرفت و اقتدار ملی
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به تعابیر و توصیه های رهبر شهید در حوزه اجتماعی، گفت: رهبر شهید در سخنان خود بارها بر جایگاه مردم و اهمیت اعتماد عمومی تأکید کرده بودند. ایشان میفرمودند: «مردم بزرگترین سرمایه کشور هستند.» همچنین تأکید داشتند: «هر جا مردم وارد میدان شدند، بنبستها شکسته شد.» و همواره مسئولان را به حفظ اعتماد عمومی، تکریم مردم، عدالتورزی، مبارزه با فساد و شنیدن صدای جامعه توصیه میکردند. این توصیهها نشان میدهد که در منظومه فکری ایشان، سرمایه اجتماعی نه یک مفهوم نظری، بلکه پایه اصلی حکمرانی، امنیت، پیشرفت و اقتدار ملی بود.
وی تصریح کرد: میراث رهبر شهید را باید در این حقیقت جستوجو کرد که آینده ایران بیش از هر چیز، به کیفیت روابط اجتماعی، اعتماد متقابل مردم و حاکمیت، عدالت، مشارکت عمومی و انسجام ملی وابسته است. اگر این سرمایه ارزشمند حفظ و تقویت شود، کشور نهتنها در برابر تهدیدها مقاومتر خواهد شد، بلکه مسیر پیشرفت و تعالی را نیز با اطمینان بیشتری خواهد پیمود.
معاون وزیر کشور تاکید کرد: پاسداشت راه و اندیشه رهبر شهید، تنها در بزرگداشت یاد او خلاصه نمیشود؛ بلکه در تلاش برای تقویت سرمایه اجتماعی، تحکیم وحدت ملی، افزایش اعتماد عمومی و استقرار حکمرانی کارآمد و مردممحور معنا پیدا میکند؛ میراثی که میتواند افق آینده ایران را روشنتر و استوارتر سازد.
بطحایی خاطرنشان کرد: شهادت رهبر، برخلاف تصور دشمن پایان یک مسیر نیست بلکه آغاز بازخوانی مکتبی است که در آن، «جامعه» مهمترین سرمایه یک کشور و «مردم» اصلیترین پشتوانه حکمرانی محسوب میشود.
