گروه سیاست نامهنیوز: رهبر شهید انقلاب در موضوعات و ساحتهای مختلف دیدگاههای منسجمی داشتند که امروز میتوان از آنها به عنوان میراث ماندگار فکری، معنوی و سیاسی ایشان در نظر گرفت. یکی از مهمترین ساحتهایی که ایشان همواره رهنمودهای روشنی در آن ارائه میدادند، حوزه سیاست خارجی و عرصه بینالمللی بود.
جعفر قادباشی، کارشناس حوزه سیاست خارجی، در پاسخ به این پرسش که مهمترین رویکردی که از مجموع نظرات رهبر شهید انقلاب در حوزه سیاست خارجی در اختیار داریم چیست، به «نامهنیوز» گفت: «نگاه حضرت آیتالله خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه سیاس خارجی همواره با یک اصل کلی همراه بود؛ آنکه تحت هیچ شرایطی نباید با جریان سلطه همراهی کرد. ایشان در حوزه سیاست خارجی میکوشیدند جمهوری اسلامی ایران هیچگاه تحت سیطره جریان سلطه قرار نگیرد. از سوی دیگر، همواره تلاش میکردند جمهوری اسلامی از کشورهایی که تحت سلطه قرار گرفتهاند حمایت کند تا بتوانند در برابر قدرتهای سلطهگر ایستادگی کنند. این، یکی از مهمترین ویژگیهای نگاه ایشان به عرصه روابط بینالملل بود. در حوزه منطقهای نیز باور داشتند که غرب بیش از ۲۰۰ سال است در پی سلطه بر منطقه بوده است؛ از اینرو، معتقد بودند ایران و دیگر کشورهای منطقه باید به یک احیای تمدنی دست یابند. از نگاه ایشان، سلطه غرب تنها محدود به حوزه سیاسی یا نظامی نبود، بلکه ابعادی همهجانبه داشت؛ بنابراین باید سازوکاری طراحی میشد که بتواند به این سلطه پایان دهد. ایشان احیای تمدن اسلامی، گسترش این تمدن و پایان دادن به تفرقه میان شیعه و اهل سنت را مهمترین ارکان تحقق این هدف میدانستند و معتقد بودند این مسیر میتواند زمینه ایستادگی در برابر سلطه غرب را فراهم کند».
او ادامه داد: «در اندیشه ایشان، تضاد میان قومیتها، نسلها و ملیتها هیچ جایگاهی نداشت و همواره بر پایاندادن به سلطه اهریمنی غرب، با تکیه بر احیای تمدن اسلامی، تأکید میکردند. سیاست خارجی مورد نظر ایشان، صرفا به عرصه سیاسی محدود نمیشد، بلکه با تلاشی فرهنگی و بهرهگیری از اشتراکات فرهنگی میان کشورهای منطقه همراه بود. راهپیمایی اربعین، یکی از مصادیق این رویکرد فرهنگی است که در دوره رهبری ایشان شکل گرفت و به تقویت همگرایی و وفاق میان مسلمانان در برابر غرب انجامید. سیاست خارجی رهبر شهید انقلاب بر این مبنا استوار بود که جهان غرب در مسیر افول قرار دارد و در مقابل، جهان شرق در حال رشد و قدرتیابی است. این موضوع را نیز بارها به صراحت بیان میکردند. همچنین بر این باور بودند که نباید به غرب امید بست و انتظار داشت که برای حل مشکلات به جمهوری اسلامی کمک کند».
این تحلیلگر مسائل عرصه بینالملل، همچنین بیان کرد: «درباره مذاکره نیز معتقد بودند اصل مذاکره، فینفسه امر ناپسندی نیست و جمهوری اسلامی باید با کشورهای مختلف گفتوگو و تعامل داشته باشد. از همین رو، در حوزه سیاست خارجی، رویکردی فعالانه را دنبال میکردند. با این حال، نسبت به مذاکره با آمریکا نگاهی بدبینانه داشتند و همواره تأکید میکردند که باید نسبت به آمریکاییها بدبین بود، زیرا آنان سابقه بدعهدی دارند. ایشان تصریح میکردند که نباید وارد مذاکرهای شد که نتیجه آن صرفا امتیاز دادن از سوی جمهوری اسلامی، بدون دریافت امتیاز متقابل باشد».
قنادباشی در پایان گفت: «امروز متأسفانه روند مذاکرات بهگونهای پیش رفته است که جمهوری اسلامی به بخشی از تعهدات خود عمل کرده، اما در مقابل، اجرای تعهدات از سوی آمریکاییها مشاهده نشده است. رهبر شهید انقلاب باور داشتند که آمریکاییها میکوشند با توسل به انواع تهدیدها، طرف مقابل را وادار به پذیرش و اجرای خواستههای خود کنند، در حالی که خود به تعهداتشان پایبند نیستند. از سوی دیگر، معتقد بودند جمهوری اسلامی به هیچوجه نباید وارد مذاکرهای شود که بر پایه زور، تهدید نظامی و قلدرمآبی طرف مقابل شکل گرفته باشد. با این وصف، امروز نیز مسئولان مذاکرهکننده باید روش و نگاه رهبر شهید انقلاب را مدنظر قرار دهند و مذاکرات را بر همان مبنا پیش ببرند».
