به گزارش همشهری آنلاین، خط لوله شرق–غرب عربستان در اوایل دهه ۱۹۸۰ ساخته شد و از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در ماه فوریه و توقف حملونقل دریایی از طریق تنگه هرمز، اهمیت آن بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
این خط لوله توانایی انتقال روزانه تا ۷ میلیون بشکه نفت خام به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را دارد. به گفته مدیرعامل شرکت نفت دولتی آرامکو در ماه مه، حدود ۲ میلیون بشکه در روز از این نفت برای تأمین خوراک پالایشگاههای ساحل غربی مصرف میشود و نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز نیز برای صادرات اختصاص دارد.
به گفته منابع آگاه، عربستان در حال انجام مذاکرات اولیه با برخی کشورهای همسایه درباره افزایش احتمالی ظرفیت این خط لوله تا سقف ۲ میلیون بشکه در روز است.
هنوز مشخص نیست که برنامه آرامکو برای افزایش ظرفیت، شامل ارتقای زیرساختهای موجود خواهد بود یا ساخت یک خط لوله جدید. یکی از منابع گفت این افزایش ظرفیت همچنین شامل احداث یک خط لوله دوم کوچکتر برای انتقال فرآوردههای نفتی خواهد بود.
کویت، بحرین و قطر هیچ مسیر جایگزینی برای دور زدن تنگه هرمز در اختیار ندارند، در حالی که خط لوله عراق به ترکیه که سالها با اختلافات و توقفهای مکرر مواجه بوده، با ظرفیتی بسیار کمتر از توان واقعی خود فعالیت میکند.
شیخ نواف الصباح، مدیرعامل شرکت نفت کویت، ماه گذشته در «مجمع جهانی انرژی شورای آتلانتیک» گفت: ما در حال گفتوگو با برادران خود در عربستان سعودی و امارات هستیم تا بررسی کنیم چگونه میتوان سامانه خط لوله آنها را توسعه داد تا امکان انتقال نفت کویت نیز از طریق آن فراهم شود.
دو نفر از منابع اعلام کردند که این توسعه میتواند بین ۱ تا ۲ میلیون بشکه در روز ظرفیت جدید ایجاد کند و انتقال فرآوردههای پالایششده نیز در دست بررسی است. یکی دیگر از منابع گفت اجرای چنین پروژهای سالها زمان خواهد برد، میلیاردها دلار هزینه خواهد داشت و مستلزم تغییر در سازوکار قیمتگذاری نفت خام عربستان خواهد بود.
انسداد تنگه هرمز باعث شد تولیدکنندگان نفت حوزه خلیج فارس ناچار شوند تا سقف ۱۲ میلیون بشکه در روز از تولید خود را متوقف کنند؛ موضوعی که جهش شدید قیمت نفت را به دنبال داشت. اگرچه پس از توافق اولیه میان آمریکا و ایران در ماه گذشته، بخشی از جریان صادرات از سر گرفته شده است، اما میزان انتقال نفت همچنان پایینتر از سطح پیش از جنگ باقی مانده است.
تولید نفت عراق در ماه می از ۴.۳ میلیون بشکه در روز به کمتر از ۱.۵ میلیون بشکه در روز سقوط کرد. کویت نیز در ماه مارس وضعیت «فورس ماژور» اعلام کرد و پالایشگاه ستره بحرین نیز چندین بار هدف حملات موشکی قرار گرفت.
زید بلباقی، شریک مدیریتی شرکت مشاورهای هاردکسل ادوایزری مستقر در لندن، گفت: گفتوگوهای اخیر درباره ایجاد کریدورهای جدید خط لوله با مشارکت عربستان سعودی، کویت و قطر، بازتابدهنده یک واقعیت راهبردی گستردهتر است. این درگیری باعث شده کشورهای منطقه بیش از پیش به خطرات اتکای کامل به تنگه هرمز توجه کنند.
سه منبع مطلع گفتند قطر که عمدتاً گاز طبیعی مایعشده (الانجی) صادر میکند، با چالشهای فنی بیشتری روبهروست و چندین گزینه جایگزین، از جمله انتقال از طریق خاک عربستان سعودی، را بررسی میکند.
امارات متحده عربی، که تنها کشور دیگر حوزه خلیج فارس با ظرفیت قابلتوجه برای دور زدن تنگه هرمز محسوب میشود، تاکنون نیمی از پروژه خط لوله جدید غرب–شرق خود را تکمیل کرده است. این خط لوله پس از بهرهبرداری در سال آینده، ظرفیت انتقال نفت خام به بندر فجیره را دو برابر خواهد کرد. خط لوله فعلی ابوظبی نیز توان انتقال روزانه تا ۱.۸ میلیون بشکه نفت خام را دارد.
یکی از منابع صنعت نفت گفت: گسترش ظرفیت خط لوله عربستان نشان میدهد که پس از پایان جنگ، مرحله بعدی رقابت میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی میتواند رقابتی برای افزایش هرچه بیشتر تولید نفت باشد؛ رقابتی که در نهایت به مسابقهای برای کاهش قیمتها تبدیل خواهد شد.
