فرارو– مصطفی سالم، خبرنگار بخش بین الملل شبکه سی ان ان
به گزارش فرارو به نقل از شبکه سی ان ان، چهار ماه پس از آن ترور آیت الله علی خامنهای در نخستین روزهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اکنون رهبر پیشین جمهوری اسلامی در قالب مراسمی باشکوه و یکهفتهای که پنج شهر در دو کشور را در بر میگیرد، تشییع و گرامی داشته میشود.
انتظار میرود میلیونها نفر در این مراسم حضور یابند؛ مراسمی که سرشار از نمادهای مذهبی است و همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۳ تیر ۱۴۰۵) برگزار میشود.
مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که یکی از گستردهترین عملیاتهای تدارکاتی در تاریخ جمهوری اسلامی را به اجرا گذاشتهاند. در چارچوب این برنامه، دستگاههای مختلفی از جمله کارکنان دولت، دانشگاهها، اتحادیههای کارگری، آتشنشانی، نیروهای نظامی و امدادی و هیئتهای مذهبی بسیج شدهاند.
هدف از این بسیج همگانی، برگزاری هرچه باشکوهتر مراسم و مدیریت میلیونها «زائر» است که برای وداع با رهبر پیشین جمهوری اسلامی راهی شهرها و اماکن مقدس ایران و عراق میشوند. مقامهای عراقی نیز که کشورشان دارای اکثریت جمعیت شیعه است، برای میزبانی از این رویداد اعلام آمادگی کرده و پیشبینی میکنند که میلیونها نفر برای ادای احترام در این مراسم حضور یابند.
بیش از ده روز است که رسانههای ایران تقریباً تمام ظرفیت خبری و برنامهسازی خود را به پوشش این مراسم اختصاص دادهاند. پخش سرودهای یادبود، مستندهایی درباره زندگی ایشان و ویژهبرنامههای مرتبط، جایگزین اخبار مذاکرات با آمریکا شده است؛ مذاکراتی که تا پیش از این، مهمترین محور پوشش رسانهای کشور به شمار میرفت.
گستردگی این مراسم با هدف ارسال پیامی روشن به جهان و دشمنان جمهوری اسلامی طراحی شده است. پیامی مبنی بر اینکه حکومت نهتنها از جنگی که آن را تهدیدی برای موجودیت خود میدانست جان سالم به در برده است، بلکه قصد دارد رهبر شهید خود را به نمادی ماندگار از پایداری و مقاومت نظام تبدیل کند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی که هدایت مذاکرات ایران با آمریکا را نیز بر عهده دارد، در پیامی که روز پنجشنبه منتشر شد، بر اهمیت این رویداد تأکید کرد. او در این پیام تصریح کرد: «ما باید برخیزیم و فریاد خونخواهی ملت را به گوش جهان برسانیم تا دنیا بداند ملت شریف و نجیب ایران در برابر ظلم سکوت نخواهد کرد و از خون امام خود نخواهد گذشت.»
قالیباف این مراسم را «حماسهای» توصیف کرد که عظمت روح ملت ایران را به جهانیان نشان خواهد داد.
در میان جلوههای گسترده این مراسم، نمیتوان از نمادگرایی آشکار در زمانبندی برگزاری آن چشم پوشید. بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، تابوت ایشان همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۳ تیر ۱۴۰۵) برای ادای احترام عمومی در معرض دید قرار خواهد گرفت. همچنین، یکی دیگر از روزهای اصلی این آیین، مصادف با سالروز درگذشت یکی از شخصیتهای برجسته تاریخ تشیع خواهد بود.
تمامی این مراسم در ماه محرم در حال برگزاری است. محرم در فرهنگ و آیین تشیع، پیوندی عمیق با مفاهیمی چون سوگواری و شهادت دارد و یادآور شهادت امام حسین (ع) در قرن هفتم میلادی (قرن اول هجری شمسی) است؛ شخصیتی که رهبر ایران نیز خود را از نسل ایشان میدانست.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در «مرکز سیاست بینالملل»، در گفتوگو با شبکه سیانان به تحلیل این موضوع پرداخت. او معتقد است: «ترور آیتالله خامنهای باعث شده است که او از نظر نمادین، بسیار قدرتمند جلوه کند.اکنون ایشان بهعنوان یک مرجع دینی شهید تصویر میشود؛ شخصیتی همتراز با بزرگان شیعه که به شهادت رسیدهاند. شیوه جانباختن ایشان گویی حقانیت جهانبینی او را به اثبات رسانده است.»
ایران پیش از این تنها دو بار تجربه برگزاری مراسم تشییع در چنین ابعاد عظیمی را داشته است. نخستین بار برای بنیانگذار جمهوری اسلامی، حضرت امام خمینی (ره) در ژوئن ۱۹۸۹ (خرداد ۱۳۶۸) و بار دیگر برای فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، سردار شهید قاسم سلیمانی در ژانویه ۲۰۲۰ (دی ۱۳۹۸).
هر دو مراسم با حضور میلیونی و ازدحام بیسابقه جمعیت همراه بود که وسعت ارادت عمومی را به تصویر میکشید و در نهایت به دلیل فشار عظیم جمعیت، حوادثی را نیز در پی داشت.
در مراسم تشییع امام خمینی (ره)، به دلیل بیقراری عزاداران برای وداع، پیکر ایشان در نهایت با بالگرد انتقال یافت. محلی که اکنون برای وداع دوروزهی عمومی در نظر گرفته شده، دقیقاً همان مکان تاریخی است. حفاظت از پیکر، مدیریت میلیونها عزادار، میزبانی از هیئتهای بلندپایه خارجی و هماهنگی برگزاری مراسم در پنج شهر واقع در دو کشور، عملیاتی بسیار عظیم و پیچیده است.
اجرای چنین برنامهای مستلزم استقرار گستردهترین تدابیر امنیتی در تاریخ جمهوری اسلامی خواهد بود، بهویژه در شرایطی که کشور بهتازگی دورهای از ناآرامیها و جنگ با ایالات متحده را پشت سر گذاشته است.
بر اساس برنامهریزیها، پیکر ایشان بر روی سکویی مرتفع در مصلای بزرگ امام خمینی تهران قرار خواهد گرفت. برای رفاه حال عزاداران و مقابله با گرمای شدید تیرماه، نیروهای آتشنشانی بیش از شش هزار آبپاش سقفی را در سراسر محوطه مصلا نصب کردهاند. در طول برگزاری این مراسم باشکوه، فرودگاههای داخلی و بینالمللی تهران تعطیل خواهند بود و در تمامی شهرهای مسیر تشییع، تعطیلات عمومی اعلام شده است.
تهران با جمعیتی در حدود ۱۷ میلیون نفر، بزرگترین طرح مدیریت ترافیک تاریخ خود را اجرا خواهد کرد. تردد خودروهای شخصی در محدوده برگزاری مراسم اکیداً ممنوع شده و بیش از ۷۰۰ پارکینگ بزرگ برای پذیرش خودروهای عزاداران آمادهسازی شده است. بر اساس گزارش رسانههای داخلی، سازمان بسیج مستضعفین پخت ۵۰ میلیون قرص نان را برای تأمین غذای عزاداران بر عهده گرفته و ۱۶ نانوایی سیار نیز در نقاط کلیدی پایتخت مستقر شدهاند.
جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران نیز از آمادگی کامل تهران و دیگر شهرهای میزبان خبر داده است. برای پشتیبانی امدادی این رویداد، دو هزار و ۵۰۰ دستگاه آمبولانس، ۲۱ فروند بالگرد، ۱۰۰ پهپاد و هزاران نیروی متخصص به حالت آمادهباش درآمدهاند. افزون بر این، بیش از ۲۰ بیمارستان، ۵۰۰ هزار لیتر مایعات تزریقی و ۲۰ هزار کلاس درس برای خدماترسانی و اسکان تجهیز شدهاند.
دولت با راهاندازی یک کارزار سراسری، از شهروندان دعوت کرده است تا منازل خود را برای اسکان زائرانی که به تهران، مشهد و قم سفر میکنند، مهیا سازند. در همین راستا، مساجد، سالنهای ورزشی، بوستانها و مراکز فرهنگی پایتخت نیز برای پذیرایی از میلیونها شرکتکننده آماده شدهاند.
در سومین روز مراسم، پیکر طی آیینی باشکوه از شرق تا غرب تهران تشییع خواهد شد. پس از آن، پیکر به شهر مقدس قم و سپس با پروازی ویژه به عتبات عالیات در عراق (نجف اشرف و کربلای معلی) منتقل میشود. در ایستگاه پایانی، مراسم خاکسپاری در زادگاه ایشان، مشهد مقدس و در جوار حرم مطهر امام رضا (ع) انجام خواهد یافت.
انتقال پیکر به عراق، بازتابی از جایگاه فراملی جمهوری اسلامی بهعنوان یک قدرت انقلابی است. تهران با این اقدام تلاش میکند نفوذ منطقهای عمیق خود را که حاصل سالها برنامهریزی است، بیش از پیش به رخ بکشد.
سینا طوسی در تشریح این راهبرد میگوید: «پیروان و مقلدان مذهبی ایشان صرفاً به مرزهای ایران محدود نبودند؛ بلکه در عراق، پاکستان، بحرین و سایر جوامع شیعی حضور گستردهای دارند. از همین رو، برگزاری مراسم تشییع در نجف و کربلا دارای اهمیتی راهبردی است و نشان میدهد که این رویداد تنها یک مراسم دولتیِ داخلی نیست، بلکه خصلتی کاملاً فراملی دارد.»
مقامهای ایرانی برآوردهای بسیار بالایی از میزان مشارکت مردمی ارائه دادهاند و پیشبینی میکنند جمعیتی بین چهار تا پانزده میلیون نفر در این مراسم حضور یابند. در صورت تحقق این پیشبینی، این مراسم به بزرگترین آیین تشییع در تاریخ معاصر جهان بدل خواهد شد.
همچنین برای پوشش جهانی این رویداد، ۱۴ هزار خبرنگار از جمله ۹۰۰ خبرنگار خارجی در کشور حضور دارند. معاون رئیسجمهوری ایران این مراسم را یکی از مهمترین رویدادهای قرن خوانده است. وزیر کشور نیز هدف از برگزاری آن را ثبت باشکوهترین آیین وداع در تاریخ ایران عنوان کرد.
در همین راستا، سردار علیاکبر پورجمشیدیان، از فرماندهان سپاه پاسداران و مسئول کمیته نظارت بر برگزاری مراسم، تأکید کرد که این تشییع باشکوه با هدف نمایش اقتدار جمهوری اسلامی به جامعه بینالمللی برگزار میشود.
