به گزارش روز یکشنبه خبرنگار ایرنا، خانم «سارا نذیر» محقق امور راهبردی در وزارت دفاع پاکستان و مدرس دانشگاهی در حوزه روابط بین الملل طی یادداشت اختصاصی خود برای دفتر ایرنا در اسلامآباد با عنوان "وداع نهایی با میراثی ماندگار" نوشت: هنگامی که مراسم تشییع پیکر آیت الله علی خامنهای در تهران آغاز شد، مشخص بود که این لحظه چیزی فراتر از وداع با طولانیترین رهبر ملت ایران است. جمعیت عظیم، سفر هیاتهای عالی رتبه بینالمللی و مراسم مذهبی با دقت سازماندهی شده بود، این تشییع به یکی از مهمترین رویدادهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه پس از جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران تبدیل کرد.
وی افزود: مراسم وداع به جای اینکه صرفاً یک رویداد داخلی باشد، به بستری تبدیل شد که در آن پرسشهایی در مورد تداوم سیاسی، اقتدار مذهبی، دیپلماسی منطقهای و پیامرسانی استراتژیک مطرح شد.
این پژوهشگر نوشت: برای پاکستان، این مراسم تشییع پیامدهای گستردهای داشت که فراتر از تشریفات دیپلماتیک بود. حضور نخست وزیر و فرمانده ارتش در هیات اعزامی از اسلامآباد یکی از بالاترین سطح دیدارهای بین پاکستان و ایران در سالهای اخیر را رقم زد. حضور این هیات عزم پاکستان برای حفظ روابط خوب با یک کشور همسایه در بحبوحه بیثباتی منطقهای و همچنین تأکید اسلامآباد بر ثبات، گفتوگو و تداوم روابط با تهران را برجسته کرد.
سارا نذیر گفت: درک اهمیت این مناسبت مستلزم اذعان به این نکته است که آیتالله شهید خامنهای دو نقش مرتبط با هم را ایفا کرد. در سطح بینالمللی، او رهبر سیاسی جمهوری اسلامی ایران بود، اما برای بسیاری از پیروانش در خارج از ایران، او همچنین یک شخصیت مذهبی قدرتمند بود. این عوامل سیاسی و کلامی بر واکنش منطقهای و جهانی به ترور ایشان تأثیر گذاشت و مراسم تدفین را به رویدادی مهم تبدیل کرد که از مرزهای دولتی فراتر رفت.
این محقق مسائل خاورمیانه افزود: این عنصر به ویژه در پاکستان بسیار مهم است. پاکستان، که یکی از بزرگترین جمعیتهای شیعه جهان را در خود جای داده است، مدتهاست که روابط مذهبی، مردمی و دانشگاهی خود را با ایران حفظ کرده است. در طول سالهای گذشته، نخبگان پاکستانی در ایران به تحصیل علوم دینی پرداختهاند و تعاملات فکری بین نهادهای مذهبی به تقویت روابط علمی کمک کرده است. پس از شهادت آیتالله خامنهای، اجتماعات ترحیم و مراسم یادبود در سراسر پاکستان برگزار شد که نشان دهنده اهمیتی است که بسیاری از دانشگاهیان و جوامع مذهبی برای این مناسبت قائل بودند. بنابراین، این مراسم تدفین نه تنها به عنوان یک تغییر سیاسی در یک کشور همسایه، بلکه به عنوان یک لحظه با اهمیت مذهبی بسیار زیاد برای بسیاری از مردم در سراسر منطقه طنینانداز شد.
وی نوشت: خود مراسم تدفین رهبر فقید ایران نیز اهمیت سیاست نمادین در امور بینالملل را برجسته کرد. این مراسم فراتر از بزرگداشت رهبر فقید، تداوم نهادی را در بحبوحه دوران دشوار ایران نشان داد. راهپیماییهای عمومی بزرگ، مراسم مذهبی و حضور مقامات خارجی، همگی حس انعطافپذیری و تداوم دولت را در دورهای از تنشهای منطقهای تشدید شده نشان دادند. صرف نظر از اینکه کمیت و شکل مشارکت عمومی چگونه دیده میشود، این رویداد قطعاً لحظه مهمی از گشایش های دیپلماتیک بود و نشان داد که چگونه آیینهای سیاسی همچنان بر برداشتهای جهانی تأثیر میگذارند.
سارا نذیر افزود: مشارکت سطح بالای پاکستان در آیین تهران را باید از طریق یک منشور استراتژیک و تمدنی گستردهتر بررسی کرد. جغرافیا، پاکستان و ایران را به هم نزدیک کرده است، اما تاریخ، فرهنگ و قرنها مبادلات مردمی، مذهبی و فکری، به ارتباط آنها عمقی فراتر از دیپلماسی سنتی بخشیده است. از پیوندهای علمی بین نهادهای مذهبی پاکستان و حوزههای علمیه ایران گرفته تا تعاملات فرهنگی و معنوی دیرینه بین دو فرهنگ، این رابطه از طریق مسیرهای متنوعی که اهداف رسمی را با روابط شخصی در هم میآمیزد، توسعه یافته است.
وی ادامه داد: حضور مقامات سیاسی و نظامی پاکستان در مراسم تشییع آیتالله خامنهای چیزی بیش از یک حسن نیت دیپلماتیک بود. این حضور نشان دهنده آگاهی از رویدادی با اهمیت سیاسی، مذهبی و نمادین منطقهای و همچنین تأکید بر تعهد پاکستان به همکاری بلندمدت با یک همسایه کلیدی خود ایران بود.
این مدرس دانشگاه گفت: مراسم تشییع رهبر شهید ایران همچنین نشان داد که چگونه دین همچنان بر دیپلماسی منطقهای به شیوههایی که معمولاً در تحلیلهای استاندارد ژئوپلیتیک نادیده گرفته میشوند، تأثیر میگذارد. این واکنشها محدود به شهادت یک رهبر سیاسی نبود؛ برای بسیاری، آنها فقدان یک شخصیت مذهبی بزرگ را گرامی داشتند که نفوذش از طریق تحقیق، آموزش مذهبی و ارتباطات فکری گسترده گسترش یافته بود. در نتیجه، این رویداد نشان داد که چگونه احساسات مذهبی علاوه بر نهادهای رسمی دولتی، همچنان تعاملات منطقهای را شکل میدهند.
وی نوشت: در مقیاسی بزرگتر، مراسم تدفین آقای خامنهای درس مهمی را برای دانشجویان سیاست بینالملل می آموزد: دین هنوز هم یک جزء پایدار از ژئوپلیتیک است. دین همچنان با کشورداری، دیپلماسی و هویت ملی به گونهای تعامل دارد که بر سیاستهای منطقهای تأثیر میگذارد. مرجعیت مذهبی، رهبری و حافظه تاریخی مشترک همچنان نقشهای مهمی در شکلدهی به نحوه ارتباط، همکاری و واکنش دولتها در دوران گذار ایفا میکنند.
سارا نذیر افزود: حضور مقامات بلندپایه پاکستانی نشان میدهد که دیپلماسی خاورمیانه را نمیتوان منحصراً از طریق اتحادهای نظامی یا روابط اقتصادی درک کرد. این دیپلماسی به همان اندازه تحت تأثیر تاریخ، ایمان، هویت و گامهای نمادینی است که دولتهای همسایه برای حفظ ارتباط در دورههای تحول سریع سیاسی استفاده میکنند.
وی گفت: با ورود خاورمیانه به یک فصل ژئوپلیتیکی جدید پس از کوچ یکی از قدرتمندترین رهبران خود، اهمیت مراسم خاکسپاری شهید خامنهای فراتر از حافظه تاریخ میرود. این امر برجسته کرد که انتقال رهبری همچنین فرصتهایی برای ارتباطات دیپلماتیک است، اقتدار مذهبی همچنان بر سیاستهای منطقهای تأثیر میگذارد و پیوندهای تاریخی و فرهنگی همچنان از اجزای کلیدی روابط بینالملل هستند.
سارا نذیر در پایان تاکید کرد: این آیین نمایانگر سیاست خارجی پاکستان بودند که اهمیت حفظ روابط مثبت با جمهوری اسلامی ایران را درک میکند و در عین حال پیوندهای تاریخی، مذهبی و تمدنی بزرگتری را که همچنان بر دیپلماسی منطقهای تأثیر میگذارند، در بر میگیرد.
