عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - پدافند هوایی به یکی از تعیین کننده ترین فناوری های نظامی عصر ما تبدیل شده است. از موشک های بالستیک و تسلیحات هایپرسونیک گرفته تا موشک های کروز، پهپادها و هواپیماهای رادارگریز (پنهان کار)، تهدیدات امروزی نیازمند شبکه های دفاعی چندلایه هستند که قادر باشند به طور هم زمان چندین هدف را شناسایی، رهگیری و منهدم کنند.
هیچ سامانه پدافند هوایی واحدی وجود ندارد که در «تمامی» ماموریت ها بهترین باشد. برخی سامانه ها در رهگیری موشک های بالستیک تخصص دارند، در حالی که برخی دیگر برای نابودی هواپیماها، موشک های کروز، پهپادها یا حتی تهدیدات هایپرسونیک طراحی شده اند. این فهرست به جای رتبه بندی قطعی، هفت مورد از پیشرفته ترین و کارآمدترین سامانه های پدافند هوایی جهان را معرفی می کند که هر کدام نماینده بالاترین سطح فناوری در کلاس خود هستند.
سامانه S-500 Prometey جدیدترین سامانه پدافند هوایی و موشکی راهبردی و دوربرد روسیه است. این سامانه برای رهگیری هواپیماها، موشک های بالستیک، ماهواره ها در مدار پایین زمین و طبق ادعای روسیه، برخی تسلیحات هایپرسونیک طراحی شده است. اس-500 با برد درگیری گزارش شده تا 600 کیلومتر علیه هواپیماها و ارتفاع رهگیری نزدیک به 200 کیلومتر، در میان دوربردترین سامانه های جهان قرار دارد. با این حال، به دلیل محدود بودن داده های عملیاتی در دسترس عموم، راستی آزمایی مستقل بسیاری از قابلیت های تبلیغ شده برای آن همچنان دشوار است.
سامانه Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) در رهگیری موشک های بالستیک کوتاه برد، میان برد و میان برد پیشرفته در فاز نهایی پروازشان (فاز ترمینال) تخصص دارد و این کار را با استفاده از موشک های رهگیر انرژی جنبشی (روش برخورد مستقیم یا Hit-to-Kill) انجام می دهد. برخلاف سامانه های متعارف موشک های زمین به هوا، تاد می تواند با تهدیدات هم در داخل جو زمین و هم در خارج از آن درگیر شود. این سامانه در کنار سامانه های پتریوت و ایجیس (Aegis)، لایه حیاتی ساختار دفاع موشکی ایالات متحده آمریکا و متحدانش را تشکیل می دهد و در کشورهایی از جمله کره جنوبی، گوآم، عربستان سعودی و امارات متحده عربی مستقر شده است.
سامانه Patriot PAC-3 MSE در ابتدا برای مقابله با هواپیماها توسعه یافته بود، اما به مرور زمان به یک دژ دفاعی در برابر موشک های کروز، پهپادها و موشک های بالستیک تاکتیکی تبدیل شد.
موشک رهگیر مدرن این سامانه که از فناوری برخورد مستقیم (Hit-to-Kill) استفاده می کند، میزان کشندگی و موفقیت آن را نسبت به نسخه های اولیه به طرز چشمگیری افزایش داده است، در حالی که به روزرسانی های مداوم، این سامانه را برای دهه ها کارآمد و به روز نگه داشته است. پتریوت که توسط بیش از 18 کشور جهان استفاده می شود، به معیاری برای پدافند هوایی و موشکی سازگار با ناتو تبدیل شده است.
سامانه S-400 Triumf روسیه در میان سامانه های پدافند هوایی دوربرد در حال خدمت، یکی از گسترده ترین بسترهای استقراری را در جهان دارد. این سامانه برای درگیری هم زمان با هواپیماها، موشک های کروز، پهپادها و موشک های بالستیک طراحی شده است و از چندین نوع موشک رهگیر که برای بردهای مختلف درگیری بهینه سازی شده اند، استفاده می کند. صادر شدن این سامانه به کشورهایی از جمله چین، هند و ترکیه، نشان دهنده اهمیت راهبردی آن است؛ هرچند که بحث ها و گمانه زنی های مداومی درباره اثربخشی واقعی آن در برابر هواپیماهای رادارگریز مدرن وجود دارد.
سامانه David’s Sling که به طور مشترک توسط شرکت رافائل و شرکت آمریکایی آر تی اکس توسعه یافته است، شکاف میان سامانه های دفاع موشکی گنبد آهنین و پیکان رژیم صهیونیستی را پر می کند. این سامانه با استفاده از موشک رهگیر مانورپذیر «استانر» (Stunner)، برای رهگیری موشک های بالستیک تاکتیکی، موشک های کروز، هواپیماها، پهپادها و راکت های بزرگ بهینه سازی شده است.
این سامانه وارد خدمت عملیاتی شده و بخش مرکزی شبکه دفاع موشکی چندلایه رژیم صهیونیستی را تشکیل می دهد و مکمل پدافندهای ارتفاع پایین تر و ارتفاع بالاتر است.
سامانه SAMP/T NG نشان دهنده پیشرفته ترین سامانه پدافند هوایی زمین پایه در اروپا است. این سامانه که بر پایه خانواده موشک های رهگیر «استر 30» (Aster 30) ساخته شده است، می تواند در حالی که به طور هم زمان چندین تهدید را ردگیری می کند، در برابر هواپیماها، موشک های کروز، پهپادها و موشک های بالستیک دفاع ایجاد کند.
نسل جدید این سامانه (NG)، رادارهای آرایه فازی فعال (AESA) به روز شده، قابلیت های فرماندهی و کنترل ارتقایافته و مقاومت بهتری در برابر جنگ الکترونیک معرفی می کند. انتظار می رود این سامانه به یکی از اصلی ترین دارایی های پدافند هوایی دوربرد ناتو در اروپا تبدیل شود.
سامانه HQ-9B چین، سامانه موشکی زمین به هوای دوربرد پرچمدار این کشور است و ستون فقرات شبکه پدافند هوایی راهبردی ارتش چین را تشکیل می دهد. اچ کیو-9بی که به طور گسترده از نظر مفهومی با خانواده های اس-300 و اس-400 روسیه قابل مقایسه دانسته می شود، می تواند با هواپیماها، موشک های کروز و برخی تهدیدات موشک های بالستیک درگیر شود و در عین حال با ساختار پدافند هوایی گسترده تر چین یکپارچه گردد. این سامانه در سطح بین المللی نیز صادر شده است که نشان دهنده حضور رو به رشد چین در بازار جهانی تسلیحات دفاعی است.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
