همشهری آنلاین - گروه سیاسی: گزارشی تازه از یک اندیشکده آمریکایی نشان میدهد در حالی که بحران تنگه هرمز و جهش قیمت انرژی اقتصادهای آسیایی را تحت فشار قرار داده، چین به لطف ذخایر گسترده نفتی، توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر و تسلط بر زنجیره تامین فناوریهای پاک، به برنده اصلی و شاید تنها برنده آسیایی جنگ دونالد ترامپ در خاورمیانه تبدیل شده است.
گاردین در گزارشی نوشت: پکن که به لطف ذخایر گسترده انرژی و صنعت قدرتمند انرژیهای تجدیدپذیر توانست شوک انرژی را پشت سر بگذارد، اکنون از شتاب جهانی در توسعه انرژی خورشیدی و خودروهای برقی سود میبرد.
چین، بر اساس گزارشی که روز سهشنبه منتشر شد، تنها برنده واقعی آسیایی بحران تنگه هرمز بوده است.
این گزارش که توسط اندیشکده «آسیا گروپ» تهیه شده، نتیجه میگیرد که چین نه تنها توانسته از بحران جهانی کالاها که در پی بسته شدن آبراه خاورمیانه ایجاد شد عبور کند، بلکه از روندهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی ناشی از گسترش درگیریها نیز سود خواهد برد.
ایران پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) حملات مشترکی را علیه اهداف دولتی و نظامی انجام دادند و در جریان آن رهبر جمهوری اسلامی ایران، [آیتالله] علی خامنهای، کشته [ترور] شد، عملا تنگه هرمز را بست؛ آبراهی حیاتی که بخش بزرگی از نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. بحران پس از آن باعث جهش شدید قیمت جهانی انرژی شد و کشورهای آسیایی بیش از دیگر مناطق در معرض این شوک قرار گرفتند.
این گزارش یادآور میشود که پیش از بسته شدن تنگه، حدود ۸۰ درصد نفت و نزدیک به ۹۰ درصد گاز طبیعی مایع عبوری از این مسیر راهی بازارهای آسیایی میشد و علاوه بر آن، سهم قابل توجهی از سایر کالاهای راهبردی نیز از همین آبراه عبور میکرد.
در این گزارش اقتصادهای بزرگ آسیا شامل چین، هند، ژاپن و کره جنوبی و همچنین بازارهای نوظهور جنوب شرق آسیا مورد بررسی قرار گرفتهاند. پژوهشگران پیامدهای اقتصادی و سیاسی بحران و تاثیر آن بر بخشهای کلیدی از جمله صنعت، انرژی و کشاورزی را ارزیابی کردهاند.
نتیجهگیری آنها این بود که چین برنده آشکار بحرانی است که در پی ورود دونالد ترامپ به منازعات خاورمیانه شکل گرفت. ذخایر عظیم نفتی این کشور و اجرای گسترده و جاهطلبانه پروژههای انرژی تجدیدپذیر باعث شده چین در مقایسه با سایر کشورها کمتر در معرض شوک انرژی قرار گیرد.
افزایش ذخایر راهبردی نفت چین
چین سالهاست ذخایر راهبردی انرژی خود را حفظ کرده و سال گذشته نیز از قیمتهای پایین نفت استفاده کرد تا انبارهای خود را بیش از پیش پر کند. بر اساس تحلیل اریکا داونز، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست جهانی انرژی، واردات نفت خام چین از روزانه ۱۱.۱ میلیون بشکه به ۱۱.۶ میلیون بشکه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت و بیش از ۸۰ درصد این افزایش مستقیما به ذخایر راهبردی اختصاص داده شد. تا ماه ژانویه، میزان ذخایر چین برای تامین ۱۰۴ روز واردات در سطح سال ۲۰۲۵ کافی بود.
چین طی سالهای اخیر همزمان حجم عظیمی از زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر را نیز توسعه داده است. این کشور سال گذشته ۳۱۵ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی نصب کرد که بیش از نیمی از ظرفیت جدید خورشیدی جهان را شامل میشد. یک سال پیش از آن نیز ۲۷۷ گیگاوات به ظرفیت خود افزوده بود. پکن هدفگذاری کرده تا سال ۲۰۳۰ نیمی از انرژی مصرفی کشور از منابع غیرفسیلی تامین شود و سهم انرژی بادی و خورشیدی به ۳۰ درصد برسد؛ رقمی که در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۲ درصد بود.
اگرچه ترکیب انرژی چین همچنان عمدتا بر پایه زغالسنگ است و این سوخت بیش از ۵۰ درصد سبد انرژی کشور را تشکیل میدهد، اما سهم انرژیهای تجدیدپذیر با سرعت زیادی در حال افزایش است.
در گزارش آسیا گروپ آمده است: چین با در اختیار داشتن ۱.۴ تراوات ظرفیت عملیاتی انرژی تجدیدپذیر و همچنین ذخایری معادل ۹۰ تا ۱۱۰ روز واردات نفت خام، شوک اولیه را بهتر از هر کشور دیگری در منطقه مدیریت کرد.
چین همچنین از واکنش سایر کشورها به بحران و شتاب گرفتن سرمایهگذاری آنها در حوزه انرژی پاک سود برده است. پکن بر زنجیره تامین جهانی پنلهای خورشیدی و بسیاری از فناوریهای پاک تسلط دارد و در سالهای اخیر حجم زیادی از این محصولات را با قیمتهای پایین به بازارهای خارجی عرضه کرده است؛ موضوعی که نگرانی رهبران غربی درباره آینده صنایع داخلی خود را برانگیخته است.
صادرات خودروهای برقی چین در ماه مه نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۱۱۰ درصد افزایش یافت و صادرات تجهیزات خورشیدی در ماه آوریل نیز ۶۰ درصد رشد کرد.
پکن جای واشنگتن؟
پکن خواستار آتشبس در خاورمیانه شده است و ترامپ نیز پس از دیدار با شی جینپینگ در ماه مه مدعی شد ۲ کشور در تمایل برای دستیابی به یک راهحل سیاسی مشترک هستند. با این حال، گزارش آسیا گروپ تاکید میکند: این بحران به پکن فرصت میدهد تا آمریکا را به عنوان عامل بیثباتی معرفی کند؛ کشوری که درگیریهایش در خاورمیانه هزینههایی را بر جهان تحمیل میکند.
البته بیثباتی منطقه برای چین بدون خطر هم نیست. درو تامپسون، پژوهشگر ارشد مدرسه مطالعات بینالمللی اس راجاراتنام در سنگاپور، میگوید: ممکن است تصور شود هرگونه کاهش اعتبار آمریکا به سود چین تمام میشود، اما لزوما چنین نیست. پکن تمایلی ندارد جای واشنگتن را به عنوان قدرت مسلط خاورمیانه یا تامینکننده امنیت منطقه بگیرد.
ون تی سونگ، پژوهشگر غیرمقیم مرکز مطالعات جهانی چین در اندیشکده شورای آتلانتیک در تایوان، نیز معتقد است این بحران میتواند پکن را نسبت به هرگونه اقدام نظامی احتمالی علیه تایوان محتاطتر کند، زیرا دشواری عبور کشتیها از مناطق خصمانه را به خوبی نشان داده است.
گزارش آسیا گروپ در پایان نتیجه میگیرد: پکن در نهایت این نقاط آسیبپذیر را نه تهدیدی وجودی، بلکه چالشهایی قابل مدیریت و حتی فرصتهایی برای بهرهبرداری میبیند.
آسیا گروپ یک شرکت مشاوره راهبردی و تحلیل ریسک سیاسی مستقر در آمریکا است که بر تحولات سیاسی، اقتصادی و امنیتی آسیا و تاثیر آنها بر کسبوکارها و دولتها تمرکز دارد
