همشهریآنلاین - پروانه بندپی: آنطور که مسئولان میگویند، وزارت بهداشت قبل از جنگ ۴۰ روزه، مطالعات لازم برای ورود این واکسن به برنامه ملی واکسیناسیون را آغاز کرده بود، اما جنگ و مشکلات پس از آن، این روند را متوقف کرده است.
اسفند سال گذشته، چند روز قبل از آغاز جنگ، سیدمحسن زهرایی رئیس اداره بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن وزارت بهداشت از بررسی ورود واکسن HPV به برنامه ملی واکسیناسیون در کمیته کشوری ایمنسازی خبر داد. او گفته بود: «این موضوع در کمیته کشوری ایمنسازی بررسی و از نظر علمی تائید شده اما همچنان نیاز است اطلاعات تکمیلی درباره نحوه دستیابی این واکسن به اهداف برنامه ایمنسازی در کشور جمعآوری و تحلیل شود.»
هرچند اطلاعات و مطالعات دقیقی در خصوص شیوع HPV در کشور وجود ندارد، اما به نظر میرسد میزان ابتلا به این بیماری به حدی رسیده که وزارت بهداشت، ضرورت گنجاندن این واکسن را در برنامه ملی واکسیناسیون احساس کرده است. با این حال با شروع جنگ و تبعات آن، این موضوع از وادی اهمیت خارج شد.
دکتر هادی احمدی، سخنگوی انجمن علمی داروسازان ایران در این رابطه به همشهریآنلاین میگوید: «سال گذشته معاون وقت وزارت بهداشت اعلام کرده بود که مطالعات لازم انجام شود تا واکسن HPV در برنامه ملی واکسیناسیون قرار بگیرد، اما بعد از حوادث دیماه و بعد هم شروع جنگ ۴۰ روزه، این موضوع تقریباً به فراموشی سپرده شد و دیگر پیگیری نشد.» 
دکتر احمدی با تأکید بر اینکه رسانهها باید این موضوع را از مسئولان مطالبه کنند، میگوید: «لازم است این برنامه دوباره به جریان بیفتد و امسال در دستور کار قرار بگیرد تا واکسن HPV مثل بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، از همان سنین پایین جزو برنامه ملی واکسیناسیون باشد.»
سخنگوی انجمن علمی داروسازان ایران تاکید میکند: «با توجه به افزایش شیوع بیماریهای جنسی و آمیزشی و ارتباط این ویروس با بعضی سرطانها، اجرای این برنامه ضرورت دارد.»
کمبود منابع و اختلال در واردات هم مزید بر علت شد
سخنگوی انجمن داروسازان ایران درباره دلایل توقف این برنامه توضیح میدهد: «فقط موضوع جنگ مطرح نیست. مسئله تأمین واکسن هم وجود دارد. با تحریمها و مشکلاتی که در واردات ایجاد شد، ورود دارو و واکسن به کشور هم با اختلال مواجه شد. ۹۰ درصد واردات ما از مسیر دریایی انجام میشد و وقتی این مسیر بسته شد، ورود داروها و واکسن هم دچار مشکل شد.»
او ادامه میدهد: «واکسن HPV که الان در دسترس است، عمدتاً گارداسیل است که برند آمریکایی است که در داخل کشور امکان تولید این واکسن در مقیاس مورد نیاز وجود ندارد و مواد اولیه کافی برای تولید گسترده آن در دسترس نیست. بنابراین هم از نظر منابع ارزی و هم از نظر تأمین مواد اولیه با محدودیتهایی روبهرو شدهایم و همین مسئله، یکی از موانع اجرای این برنامه بود.»
احمدی، قیمت بالای گارداسیل را نیز یکی از دلایل عدم استقبال عمومی ذکر میکند و میگوید: «قیمت واکسن ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی گارداسیل به دلیل واردات با ارز آزاد به شدت افزایش پیدا کرده است؛ ویال ۴ ظرفیتی این برند ۸ میلیون و ۴۳۰ هزار تومان و ویال ۹ ظرفیتی آن ۲۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است. این افزایش قیمت باعث کاهش متقاضیان این واکسن شده است. درضمن این واکسن باید در سه نوبت و در فواصل یک ماه و شش ماه بعد از تزریق اول استفاده شود. هر فردی نمیتواند هزینه سه واکسن با مبلغ نزدیک به ۲۵ میلیون تومان را تامین کند.»
سخنگوی انجمن داروسازان ایران معتقد است «اگر واکسن HPV به طور رسمی وارد برنامه ملی واکسیناسیون شود و استارت کار زده شود، تأمین منابع مالی و ارزی هم قابل مدیریت خواهد بود.»
دکتر احمدی میگوید: «درخواست ما این است که این واکسن در برنامه ملی واکسیناسیون کشور قرار بگیرد. اگر این برنامه رسماً آغاز شود، قطعاً مسائل مربوط به منابع مالی، چه ریالی و چه ارزی، هم قابل حل خواهد بود. فقط لازم است اراده و همت لازم برای اجرای دوباره این برنامه وجود داشته باشد.»
خانوادهها از نبود واکسن آسیب میبینند
نبود واکسن HPV میتواند پیامدهای گستردهای برای خانوادهها و نظام سلامت داشته باشد. افزایش شیوع عفونت HPV، افزایش هزینههای درمانی، بروز سرطانهای قابل پیشگیری، اضطراب بیماران، اختلافات خانوادگی ناشی از ناآگاهی درباره راههای انتقال ویروس و گسترش اطلاعات نادرست در فضای مجازی، بخشی از آسیبهایی است که متخصصان درباره آنها هشدار میدهند.
دکتر مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی درباره آسیبها و پیامدهای نبود واکسن HPV به همشهریآنلاین میگوید: «واقعیت این است که ویروس HPV به طرز قابل توجهی در کشور شایع شده و مشکلات شدید خانوادگی و اجتماعی ایجاد کرده است. غیر از اینکه با سرطان هم ارتباط دارد. به خصوص تیپهای ۱۶ و ۱۸ که با سرطان دهانه رحم ارتباط دارند و بیشتر هم در خانمها دیده میشود. به همین دلیل تزریق این واکسن حتما و قطعا لازم است.» 
محرز ادامه میدهد: «مهمترین آسیب عدم تزریق این واکسن این است که چون اکثر مردم آگاهی کافی ندارند، وقتی بعد از ازدواج یکی از زوجین جواب آزمایشش (آزمایش HPV) مثبت میشود، همدیگر را مقصر میدانند و همین موضوع باعث اختلافات خانوادگی و حتی طلاق میشود.»
محرز با انتقاد از انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی میگوید: «خیلیها اطلاعاتشان را از اینستاگرام میگیرند. من ویدئوهای زیادی در اینستاگرام دیدهام که با صراحت میگویند زگیل تناسلی از آب استخر منتقل میشود یا اگر کسی در استخر شنا کند، بیماری را به نفر بعدی منتقل میکند یا توالت فرنگی باعث میشود زگیل تناسلی بگیریم. در حالی که این حرف مزخرف است و درست نیست. فقط تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با پوست باعث انتقال این ویروس میشود. خیلیها کل اطلاعات خود درباره بیماریها را از اینستاگرام یا با جستجویی کلی در گوگل و هوش مصنوعی به دست میآورند و واقعیت را نمیدانند.»
این متخصص بیماریهای عفونی معتقد است «یکی از مشکلات جدی، نبود آموزش صحیح درباره سلامت جنسی است. اگر آموزش درست ندهیم، جوانها در فضای مجازی و سایتهای پورنوگرافی و بدترین اطلاعات را یاد میگیرند.»
به گفته محرز، در بیماریهای عفونی وقتی درمان قطعی وجود ندارد، بهترین راه، پیشگیری است. وقتی یک بیماری درمان قطعی ندارد، باید واکسنش را زد.
بهترین زمان تزریق واکسن
این متخصص بیماریهای عفونی درباره بهترین زمان تزریق واکسن HPV توضیح میدهد: «بهترین زمان تزریق این واکسن از ۱۲ سالگی است. یعنی قبل از شروع فعالیت جنسی و در اوایل نوجوانی. چون این واکسن در این دوره بیشترین اثربخشی را در پیشگیری از عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی و سرطانهای مرتبط با آن دارد. درضمن خانمها تا ۴۵ سالگی میتوانند این واکسن را دریافت کنند و برای آقایان هم تا حدود ۳۵ سالگی توصیه میشود.»
با پایان یافتن شرایط بحرانی جنگ، یکی از مطالبات مهم جامعه پزشکی و مردم، ازسرگیری مطالعات وزارت بهداشت و بازگرداندن واکسن HPV به اولویتهای برنامه ملی واکسیناسیون باشد؛ اقدامی که به اعتقاد متخصصان نه تنها میتواند از بروز دهها بیماری و سرطان جلوگیری کند، بلکه از تحمیل هزینههای سنگین درمانی و آسیبهای اجتماعی و خانوادگی نیز کم خواهد کرد.
