سرویس جهان مشرق- استیو ویتکاف، دستیار ارشد ترامپ، که در کنار جرد کوشنر، داماد ترامپ، بر تیم مذاکره واشنگتن با جمهوری اسلامی ایران نظارت دارد، در مصاحبهی اخیر خود با فاکس نیوز، باز همان شیوهی مستعمل، کلیشهای و تهوعآور «بمب-هراسی» علیه ایران را به کار گرفت و مدعی شد که "ایران تنها هفت روز با ساخت بمب هستهای فاصله دارد. "
اما جدای از این عملیات روانی تکراری، این اظهارنظر ویتکاف، عملا زیرسوال بردن همهی تبلیغات سرسختانه و مکرّر رییس جمهور آمریکا درباره عملیات موسوم به «چکش نیمهشب»، یا حمله مستقیم آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در تیرماه گذشته بود. طبق دعوی مکرّر ترامپ، در به اصطلاح عملیات چکش نیمهشب، کلیت برنامهی غنیسازی ایران با پرواز بدون مزاحمت چندین فروند بمبافکن B-۲ و ریختن دهها بمب سنگرشکن GBU-۵۷ "کاملا نابود شد! "
جالب اینجاست که ترامپ مدعی و متفرعن، که تقریبا در هر گفتگو یا سخنرانی درباره ایران، این دعوی حمله صد درصد موفق به تاسیسات هستهای را مطرح می کند، تاکنون یک فریم چندثانیهای یا یک تصویر واضح از پرواز و روند عملیات این تعداد بمبافکن و ریختن این تعداد بمب، منتشر نکرده است!
جالب است که از همان فردای زمان ادعایی انجام ان «عملیات»، شماری از کارشناسان و میلیتارینویسان خارجی و داخلی، کلیت عملیات را، دستکم به صورت موردادعای ترامپ، زیر سوال بردهاند. متنی که در ادامه می آید، به قلم یک تحلیلگر آمریکایی امور دفاعی به نام «ویلیام شرایور» در وبلاگ «imetatronink»(به تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵) منتشر شد و با استدلال فنی، عملا وجود عملیات «چکش نیمهشب» به شکل ادعایی واشنگتن را زیر سوال برده است. بازنشر چنین مقالات و یادداشتهایی برای آشناشدن با نظرات مختلف در باب موضوعات مهم مرتبط با ایران، نزد کارشناسان خارجی است، و به معنای تایید تمام محتوا توسط مشرق نیست.
جیبییو-۵۷ یک بمب گرانشی سنگین و چاق با بالکهای کوچک است. برای رسیدن به دقت مؤثر، یک بمبافکن B-۲باید آن را از فاصلهای بیش از حدود ۵ مایل دریایی (حدود ۹ کیلومتر) بر روی هدف مورد نظر رها کند - یعنی درست بر فراز هدف.
عمق نفوذ این بمب ۲۰۰ فوت (حدود ۶۰ متر) ادعا شده است. اما این قابلیت هرگز در برابر یک هدف عمیق و بهشدت استحکامبخشی شده زیرزمینی که در لایههایی از بتن با مقاومت بالا محصور شده و با چند ده متر سنگ سخت پوشیده شده باشد، آزمایش نشده است. در چنین سناریوی واقعی، جیبییو-۵۷ خوششانس خواهد بود اگر بتواند ۵۰ فوت (حدود ۱۵ متر) نفوذ کند، اگر اصلاً بتواند.
این همیشه یک بحث مضحک و بیهوده بود که جیبییو-۵۷ را یک سلاح معجزهآسا معرفی کنیم. دلیل خوبی وجود دارد که آمریکا تنها چند ده فروند از آنها تولید کرد و سپس ساختشان را متوقف نمود: آنها محدودیتهای شدید این بمب را در یک محیط جنگی ناامن (غیر قابل نفوذ) درک کردند.
و علیرغم تبلیغات اغراقآمیز اسرائیل، هرگز شواهد معتبری وجود نداشت که نشان دهد پدافند هوایی ایران (با برد متوسط و بلند) علیه هواگردهای بالثابت، به درجه قابل توجهی فرسایش یافته باشد. و پدافند هوایی کوتاهبرد ایران نیز روز به روز در مقابله با پهپادهای دوربرد اسرائیل مؤثرتر میشد.
در مورد B-۲: این یک هواپیمای زیرصوت سنگین و چاق است. با سرعت هواپیماهای مسافربری پرواز میکند. یک حمله به فردو مستلزم پرواز حداقل ۵۰۰ مایل (حدود ۸۰۰ کیلومتر) به داخل و خارج از ایران است.
این که B-۲عملاً نامرئی است، حرفی بیمعناست. این هواپیما میتواند از فواصل دور ردگیری شود و به اندازه کافی خوب هدفگیری شود تا موشکهایی با هدایتکنندههای مؤثر در فاز نهایی (حرارتی/اپتیکی) بتوانند آن را ساقط کنند.
ایرانیها در خلال ضدحمله اسرائیل در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۴ ثابت کردند که میتوانند اف-۳۵ها را با رادارهای خود قفل کنند. به همین دلیل بود که اسرائیل چیزی جز مهمات دورایست دوربرد پرتاب نکرد: موشکهای بالستیک و کروز - که ذخیره بسیار محدودی از آنها دارند.
همین شرایط در طول جنگ ۱۲ روزه نیز حاکم بود.
و همان طور که اسرائیلیها تمایلی نداشتند ریسک سرنگون شدن جنگندههایشان را بر فراز ایران بپذیرند، نیروی هوایی آمریکا نیز تمایلی نداشت ریسک سرنگون شدن یک B-۲را بر فراز ایران بپذیرد.
شاید چند فروند B-۲تعدادی موشک جسَم (JASSM) را از فراز عراق یا دریای خزر پرتاب کرده باشند. شاید هم هیچچیز به جز موشکهای تاماهاوک پرتاب شده از زیردریایی به اهداف ایرانی اصابت نکرده باشد.
اما قطعاً این طور نبوده که نیمدوجین B-۲با خیال راحت به مدت یک ساعت در حریم هوایی ایران پرواز کرده و بمبهای «سنگرشکن» جیبییو-۵۷ را پرتاب کرده باشند.
و هر چیزی که پرتاب شد، آسیب قابل توجهی وارد نکرد. فردو نهایتاً اندکی خط و خش برداشت. تعدادی از سازههای سطحی در نطنز منفجر شدند.
ادعای ترامپ مبنی بر نابودی برنامه هستهای ایران، یک ادعای پوچ و مضحک است. هیچکس حتی با درک اندکی از این مسائل، این ادعا را باور نمیکند.
اسرائیلیها قطعاً این را باور ندارند و خودشان نیز تقریباً به این موضوع اذعان داشتهاند.
این درست است که در واکنش به این حملات، ایرانیها یک مجموعه ارتباطی مهم در پایگاه هوایی آمریکا در العدید قطر را با دقت هدفگیری کرده و به طرز قانعکنندهای نابود کردند.
حمله ساختگی و داستانسرایی شده B-۲با بمب سنگرشکن به فردو و آن حمله موشکی بالستیک نمادین ایران به العدید، رویدادهایی از پیش طراحی شده بودند تا مسیر آتشبس پیشنهادی آمریکا و مورد موافقت ایران را هموار کنند.
آمریکا و اسرائیل تقریباً تمام موجودی سامانههای پدافندی خود را طی یک هفته و نیم مصرف کرده بودند و در چند روز پایانی، موشکهای ایران عملاً با مصونیت کامل فرود میآمدند.
ایرانیها به خوبی میدانستند که علیرغم شروع نه چندان قویشان، به یک پیروزی راهبردی دست یافتهاند.
من همچنین متقاعد شدهام که روسها و چینیها ایران را به پذیرش پیشنهاد آتشبس تشویق کردند.
این آتشبس به هر دو طرف اجازه داد تا پیروزی در عرصه روابط عمومی را برای خود ادعا کنند، زخمهایشان را التیام بخشند و برای دور بعدی آماده شوند.
در این میان، ایرانیها توان تولید بیشتری نسبت به همتایان آمریکایی و اسرائیلی خود دارند. و همچنین به نظر میرسد که ایرانیها اکنون نسبت به گذشته، پذیرش بیشتری برای کمک گرفتن از روسیه و چین دارند.
هنگامی که این جنگ از سر گرفته شود، ایرانیها نسبت به قبل به طور نسبی قویتر خواهند بود. و خطرات برای آمریکا/اسرائیل به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
