نیلوفر مولایی: در حالی که افکار عمومی همواره مخالفت خودش را با طرح ها و لوایحی چون «طرح صیانت از فضای مجازی» و یا «لایحه انتشار اخبار خلاف واقع در فضای مجازی» نشان داده است، این روزها اعضای کمیسیون فرهنگی به صورت چراغ خاموش در حال بررسی و تصویب طرح «حمایت و رسیدگی به تخلفات حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی» هستند. چنانچه در هفتههای اخیر، ۹ نفر از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس طی سلسله نشستهایی در مشهد و در زمان تعطیلی صحن، بهصورت فشرده طرح را بررسی کردند. اما فارغ از انتقادات افکار عمومی و حقوقدانان با این طرح، مرکز پژوهش های مجلس نیز در گزارشی به نقاط ضعف و قوت و ابهامات آن پرداخته است.
در همین راستا، حسن علی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، در گفت و گویی با خبرگزاری خبرآنلاین، درباره جزئیات این طرح بیان کرده است: «این طرح عمدتاً نگاه تشویقی نسبت به پلتفرمها، رسانهها و سکوهایی دارد که در حوزه تقویت ارزشهای ملی و انسجام داخلی تلاش میکنند. در کنار آن، دو یا سه ماده نیز به تخلفات اختصاص یافته است.»
وی با اشاره به انتقادات از این لایحه نیز پرداخت و گفت: «تأکید میکنم که دوستان اصل طرح را پس از تصویب مطالعه کنند و بر اساس شنیدهها قضاوت نکنند، بلکه متن مکتوب را ملاک قرار دهند. کمیسیون فرهنگی آمادگی دارد نقدها را بشنود و آنها را مدنظر قرار دهد.»
این نماینده مشهد با اشاره به علت برگزاری جلسات کمیسیون در این شهر هم خاطرنشان کرد: «از آنجا که اکثریت اعضای کمیسیون در مشهد حضور داشتند، طی سه تا چهار روز حدود ۱۰ جلسه برگزار شد و تقریباً ۸۰ درصد طرح بررسی شد. ۲۰ درصد باقیمانده نیز در ادامه جلسات کمیسیون بررسی خواهد شد.»
مشروح گفت و گوی حسن علی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس را در ادامه می خوانید؛
*******************
* آخرین وضعیت طرح «حمایت و رسیدگی به تخلفات حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی» به چه صورت است و چرا جلسات بررسی طرح در مشهد برگزار شده است؟
ما با یک خلأ قانونی در حوزه حوزه صوت و تصویر فراگیر مواجه بودیم؛ یعنی هم در حوزه حمایت از مجموعههایی که در این زمینه تلاش میکنند و هم در حوزه رسیدگی به تخلفات آنها. کمیته مربوطه در طول سال گذشته پیشنویسی را آماده کرد که پس از آن به صحن کمیسیون فرهنگی مجلس ارائه شد؛ عنوان این طرح «حمایت و رسیدگی به تخلفات فراگیر در فضای مجازی» است.
این طرح عمدتاً نگاه تشویقی نسبت به پلتفرمها، رسانهها و سکوهایی دارد که در حوزه تقویت ارزشهای ملی و انسجام داخلی تلاش میکنند. در کنار آن، دو یا سه ماده نیز به تخلفات اختصاص یافته است؛ بهویژه در مواردی که فردی بدون مجوز در حوزه نمایش خانگی یا صوت و تصویر فراگیر فعالیت کند و امنیت روانی جامعه، بهخصوص کودکان و نوجوانان، را دچار آسیب کند.
اما درباره برگزاری جلسات در مشهد باید گفت که دلیل این موضوع آن بود که جلسات بهصورت مستمر برگزار شود. از آنجا که اکثریت اعضای کمیسیون در مشهد حضور داشتند، طی سه تا چهار روز حدود ۱۰ جلسه برگزار شد و تقریباً ۸۰ درصد طرح بررسی شد. ۲۰ درصد باقیمانده نیز در ادامه جلسات کمیسیون بررسی خواهد شد.
اگر هنرمندی احساس کند حکمی برخلاف ضوابط برای او صادر شده، امکان دادخواهی و شکایت برای او فراهم خواهد بود
* جزئیات این طرح به چه صورت است؟ آیا اختیارات صدا و سیما افزایش پیدا میکند یا خیر؟
خیر، اختیارات صدا و سیما بر اساس قانون اساسی و تقسیمبندیای که شورای عالی انقلاب فرهنگی با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام داده، از گذشته تثبیت شده است. به نظر من برخی دوستان در رسانهها در این زمینه پیشداوری کردهاند. در حوزه صوت و تصویر فراگیر، در عرصههایی که وزارت ارشاد متولی آنهاست ـ مانند خبرگزاریها، روزنامهها، کتابها و سایر مجموعههایی که زیر نظر این وزارتخانه فعالیت میکنند ـ اگر این مجموعهها در حوزه صوت و تصویر فراگیر نیز فعالیت داشته باشند، همچنان وزارت ارشاد متولی آنها خواهد بود.
اما در حوزهای که بر اساس تقسیمبندی شورای عالی انقلاب فرهنگی، صدا و سیما متولی آن است، با هماهنگی میان دو دستگاه، این موضوع ذیل سازمان صدا و سیما قرار میگیرد. در مواردی که خلأ قانونی و بازدارنده ثبت شده، هیأت بدوی و تجدیدنظر پیشبینی شده است؛ هم در وزارت ارشاد و هم در صدا و سیما. به این ترتیب، اگر هنرمندی احساس کند حکمی برخلاف ضوابط برای او صادر شده، امکان تجدیدنظر، دادخواهی و شکایت برای او فراهم خواهد بود.
* نمایندگان دولت یا صدا و سیما هم در جلسات کمیسیون حضور داشتند؟
بله، در جلسات بررسی، نمایندگان صدا و سیما و دولت حضور داشتند. در کمیسیون، از وزارت ارشاد آقای خورشیدی حضور داشتند، نماینده صدا و سیما نیز شرکت داشت و همچنین نمایندگانی از شورای عالی فضای مجازی، معاونت حقوقی رئیسجمهور و معاونت پارلمانی رئیسجمهور حضور داشتند. در واقع تمامی جلسات با بررسی جزئیات و با ارائه نظرات دولت برگزار شد.
در داخل دولت دیدگاههای متفاتی درباره این طرح وجود داشت
* دولت با این طرح موافق است؟
ممکن است در برخی جزئیات، دولت نظر مخالف داشته باشد. این طرح حدود ۱۳ یا ۱۴ ماده به همراه تبصرههایی دارد و ممکن است که در برخی موارد دولت نظر دیگری داشته باشد. اما حتی در داخل دولت نیز دیدگاهها متفاوت بود؛ نماینده پارلمانی رئیسجمهور که به عنوان نماینده حقوقی یک نظر داشت، وزارت ارشاد نظری دیگر و صدا و سیما نیز دیدگاه خود را مطرح میکرد. کمیسیون این نظرات را بررسی میکرد و در کنار آن، مرکز پژوهشهای مجلس نیز حضور داشت و نهایتاً نمایندگان تصمیمگیری میکردند.
* مرکز پژوهشها گزارشی درباره این طرح منتشر کرده و به برخی ابهامات اشاره کرده است. همچنین پیشتر دولت لایحهای تحت عنوان «انتشار اخبار خلاف واقع در فضای مجازی» ارائه کرده بود که با مخالفت شدید حقوقدانان و افکار عمومی مواجه شد. اکنون نیز برخی معتقدند این طرح ادامه همان لایحه است. پاسخ شما به این انتقادات چیست؟
اصلا اینطور نیست. گزارش انتقادی مرکز پژوهشها مربوط به پیش از مصوبه اخیر است. نماینده مرکز پژوهشها در تمام جلسات حضور داشت و حتی در مواردی اظهار نظر میکرد. بنابراین، این گزارش قبل از مصوبه اخیر و نسبت به پیشنویس کمیته است.
کمیسیون فرهنگی آمادگی دارد نقدها را بشنود
* اما این گزارش ۱۳ بهمن ماه منتشر شده است.
گزارشی که سیزدهم بهمن منتشر شده، مربوط به پیشنویس اولیه کمیته است و پیش از مصوبه اخیر بوده است. در خصوص نسبت این طرح با لایحه دولت نیز باید گفت که این دو یکسان نیستند. لایحه دولت دامنهای گستردهتر داشت و به کل اخبار در فضای مجازی تعمیم پیدا میکرد، در حالی که این طرح عمدتاً ناظر بر حوزه «صوت و تصویر فراگیر» است.
بنابراین نسبت این طرح با آن لایحه، نسبت مساوی نیست و نسبت عام و خاص است و تنها بخشی از دغدغههای موجود در حوزه صوت و تصویر را پوشش میدهد. نمایش خانگی امروز ظرفیت مهمی است و باید در راستای ایجاد آرامش برای مخاطب، بهویژه نسل نوجوان و جوان، فعالیت کند. این طرح نیز در همین چارچوب طراحی شده است.
در خصوص انتقادات نیز تأکید میکنم که دوستان اصل طرح را پس از تصویب مطالعه کنند و بر اساس شنیدهها قضاوت نکنند، بلکه متن مکتوب را ملاک قرار دهند. کمیسیون فرهنگی آمادگی دارد نقدها را بشنود و آنها را مدنظر قرار دهد.
* ممکن است که اگر طرح به صحن بیاید طبق اصل ۸۵ بررسی شود؟
من که نمیتوانم قضاوت قطعی داشته باشمننننن. تصمیمگیری در این زمینه بر عهده نمایندگان است و ممکن است چنین موضوعی مورد بررسی قرار گیرد.
۲۹۲۱۵
