به گزارش همشهری آنلاین، مشاهده پرندگان در زیستگاه طبیعی خودشان تقریبا به طور کامل در قرن بیستم توسعه یافت. در قرن نوزدهم تقریبا همه دانشجویان زیست شناسی از اسلحه استفاده می کردند و فقط زمانی می توانستند گونه های ناآشنا را شناسایی کنند که جسد آن در دستشان بود. پرنده نگری مدرن تا حد زیادی با توسعه ابزارهای نوری، به ویژه دوربین های دوچشمی، امکان پذیر شد که مردم را قادر می کرد پرندگان وحشی را بدون آسیب رساندن به آنها، بهتر از همیشه ببینند و مطالعه کنند.
یکی از جذابیت های بزرگ تماشای پرندگان این است که فعالیتی نسبتا ارزان به حساب می آید. تجهیزات اولیه شامل دوربین دوچشمی، یک دفترچه یادداشت برای کمک به شناسایی و یک دفترچه یادداشت برای ثبت زمان و مکان مشاهده است. بسیاری از پرنده نگرها ایستگاه های تغذیه برای جذب پرندگان ایجاد می کنند. فهرست مشاهدههای پرندگان که توسط اعضای انجمن های محلی پرنده نگر تهیه شده است، برای دانشمندان در تعیین الگوهای پراکندگی، زیستگاه و مهاجرت گونه های مختلف بسیار مفید است.
به مرور زمان پرنده نگری به یکی از محبوب ترین سرگرمی های جهان تبدیل شد و در نهایت پرنده نگری را علمی و نقشی محوری در حفاظت از حیوانات ایفا کرد. کشتن پرندگان به تدریج جای خود را به رویکردی ملایم تر و صمیمی تر داد که هدف آن درک بهتر ماهیت دنیای پرندگان بود.
پرنده نگری در ایران
توجه به پرندگان در فرهنگ ایران پیشینه ای چندهزارساله دارد، ولی رویکرد علمی تر به پرنده شناسی در ایران به طور جدی از اواسط دوره قاجار و با سفر اروپاییان به ایران آغاز شد. طبیعتشناسان و ماموران سیاسی اروپایی مانند «ویلیام تی. بلانفورد» در سفرهای اکتشافی خود به فلات ایران، شروع به جمع آوری و توصیف علمی گونه های پرندگان کردند. این نمونه های جمعآوری شده، پایه های اولیه دانش مدرن پرنده شناسی ایران را تشکیل دادند.
شکل گیری پرنده نگری به معنای مدرن و سازمان یافته آن در ایران به دهۀ ۱۳۴۰ خورشیدی باز می گردد. در این دوره، با تأسیس «کانون شکار ایران» در سال ۱۳۴۶ نگاه حفاظتی به حیات وحش، از جمله پرندگان، تقویت شد. این نهاد با تعیین مناطق حفاظت شده و ایجاد قوانین شکار، بستری برای توجه جدی تر به حیات وحش فراهم کرد. در این دوره بود که اولین گروه های غیررسمی از طبیعت دوستان و دانشجویان زیست شناسی، اقدام به مشاهده و ثبت پرندگان در مناطق مختلف مانند تالاب های شمال ایران کردند. تهیه فهرست پرندگان ایران در این سال ها گامی مهم در راستای شناسایی و طبقهبندی علمی پرندگان کشور بود.
همچنین دهۀ ۱۳۸۰ شاهد یک رنسانس و جهش در فعالیت های پرندهنگری در ایران بود. عامل اصلی این تحول، گسترش دسترسی به اینترنت و ظهور وبلاگ ها و تالارهای گفت و گوی آنلاین بود. پرندهنگرهای جوان و پراشتیاق از سراسر کشور توانستند برای اولین بار به صورت گسترده با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، تجربیات و عکسهای خود را به اشتراک بگذارند و دانش جمعی خود را ارتقا دهند.
تالاب ها و پرندگان
بهترین فصل برای پرنده نگری در ایران و در تالاب ها، فصل بهار و پاییز است. در فصل پاییز همراه با وارد شدن پرندگان مهاجر، با گونه های مختلفی روبه رو می شوید. اگر به چرخه زندگی و رشد پرنده ها علاقهمند هستید می توانید در فصل بهار همراه با به دنیا آمدن جوجه ها، شاهد تغذیه و رشدشان باشید.
یکی از مهمترین مناطق پرنده نگری در ایران، شبه جزیره میانکاله است. میانکاله که از سوی یونسکو به عنوان ذخیرهگاه طبیعی زیستکره به ثبت رسیده، شبه جزیره ای است که به نسبت دیگر سواحل مازندارن، طبیعت بکرتری دارد و از گزند ساخت و سازها در امان مانده.
همچنین یکی از مهمترین تالاب های پرندهنگری کشور تالاب میقان در ۱۵ کیلومتری شمال شرق اراک است که در کنار تالاب گاوخونی تنها تالاب های مرکزی ایران برای پذیرایی از پرندگان مهاجر محسوب می شوند. تالاب میقان از لحاظ آب و هوایی زمستان های معتدلی دارد و همین ویژگی باعث شده در پاییز و اوایل زمستان زیستگاه پرندگان به ویژه پرندگان مهاجر از مناطق شمال ایران و مناطق سردسیری باشد.
از دیگر مناطق مناسب پرنده نگری می توان به مرداب انزلی، تالاب هور، سایت پرنده نگری تالاب قره قشلاق بناب، جزیره قشم، تالاب زریبار، تالاب فریدون کنار اشاره کرد.
