همشهری آنلاین- سحر جعفریانعصر: شمار این روزها آنقدر افزایش یافته که دیگر فرجی به بخشنامههای پیاپی دولت مبنی بر «دورکاری مادران شاغل و دارای فرزند خردسال و دبستانی» و یا اجرای طرحهای مرتبط با شناور شدن ساعات شروع به کار مراکز اداری و واحدهای تولیدی، نیست. حتی امیدی هم به انواع مرخصیهای کارمندی و کارگری نیست چون تعداد آنها، کفاف اینها را نمیدهد. از این روست که پای پدیدهای تازه و شغلی متفاوت با عنوان «همیار آموزشی» یا «مراقب درسی» به میدان تعلیم و تربیت کشور باز شده است. کارفرمایشان، اغلب مادران شاغلند و دستمزدهایشان از ساعتی ۳۰۰ هزار تومان تا بیش از یک میلیون تومان در شبهای امتحان.
قوز همیار درسی بالای قوز کلاس مجازی
ناهید، شاغل است و مادر یک دختر دبستانی: «تعطیل کنند یا مجازی، هر دویش برای مادرانی مثل من که بیرون از خانه کار میکنیم بیشتر، دردسر است. توی تعطیلی، بچههایمان بیسواد بار میآیند و توی مجازی هم که دیگر هیچ! همهیشان فقط زحمت و هزینه اضافهاند.» تاکید حرفهایش در ادامه، این است چطور در همه روزهایی که مدارس مجازی تشکیل میشوند کنار دخترش حضور داشتهباشد و به او در آموزش آنلاین کمک کند. مشابه حرف او را نیز سمیه که سرپرست خانوار است و ۲ قلوهایش در کلاس پنجم دبستان درس میخوانند، میگوید. البته با لحنی گلایهآمیزتر: «کار من بستهبندی پوشاک است که اصلا با دورکاری جور درنمیآید. یک روز، ۲ روز بنشینم خانه و به درس و مشق بچههایم برسم، باقی روزها را چکار کنم؟» هر دویشان، اسم همیار دانشآموز را از دیگر مادران که گاهی در گروههای مجازی مدارس، گفتگو میکنند، بسیار شنیدهاند؛ همیارانی که این روزها رد آگهیهایشان در بعضی سایتهای نیازمندیهای اینترنتی، آشکارتر از پیش نمایاناست.
ابر و باد و مه و خورشید و همیاران در کارند
اغلب، طرف حسابشان مادران شاغلند که آنها را با عنوان «همیار آموزشی» یا «مراقب آموزشی» میشناسند و با همین کلیدواژهها جستجویشان میکنند. بسیاری از همیاران و مراقبان آموزشی که به نظر میرسد این روزها نانشان با مجازی شدن مدارس چربتر شده یا بازنشسته آموزش و پرورشاند و یا از ابتدا به کار تدریس خصوصی مشغول بودهاند و یا حتی زنان سرپرست خانواده هستند که چون سوادشان به قد رتق و فتق امور تحصیلی پایه میرسد، سعی دارند از آن برای امرارمعاش استفاده کنند. مریم، همیار آموزشیست که مدتیست آگهی تخصص و خدمات خود را در چند کانال برخط و مرتبط با مراکز تحصیلی مقطع دبستان انتشار داده: «تازگی، مُد شده؛ البته مُد که نه، منصفانه این است بگوییم تازگی، به نیاز تبدیل شده...» به حدود تاریخ روال شدن استخدام همیاران یا مراقبان آموزشی اشاره میکند: «به نظرم از تعطیلی یک هفتهای آذر ماه گذشته (آلودگی هوا) خیلی روال شد...قبل از این تاریخ تقریبی، اگر هم مادران شاغلی دنبال خدمات همیار دانشآموز بودهاند تعدادشان انگشتشمار بود...».
چند میگیری، مراقب باشی؟
نرخ همراهی همیاران تحصیلی در اوقات آموزشهای مجازی مدرا س، متنوع است؛ درست مانند خدماتشان که گاهی گوناگونیهای جالب توجهی میان به چشم میآید. کافیست با شماره تلفن یکی از همیاران و مراقبان آموزشی که در یک آگهی اینترنتی و یا تکه کاغذی به دیوار بیرونی بعضی مدارس (معمولا مدارس مناطق مرکزی شهر که آمار مادران شاغل در آنها، بالاست) چسبانده، تماس گرفته شود. آگهی دهنده، ابتدا اینطور سوالپیچ میکند: «منزلتون کجاست؟ دانشآموز توی چه پایهای درس میخونه؟ کلاسهاش از چه ساعتی تا چه ساعتیه؟ فقط همیار دانشآموز میخواید یا اینکه خدمات جانبی مثل نگهداری یا آموزشهای اَفتر اِسکول هم مدنظر دارید؟ و...» بعد هم چنین، توضیح میدهد: «نرخ همیاری دانشآموز هم مثل نرخ تدریس خصوصی، ساعتی تعیین میشه که البته دوری، نزدیکی و دسترسی آدرس منزل شما روی نرخ اون اثرگذاره...حداقل خدمات همیار دانشآموز شامل نظارت بر حضور و رسیدگی به فعالیت آنلاین دانشآموز در کلاسها و انجام تکالیف روزانه است؛ از ساعتی ۳۰۰ تا ۶۰۰ هزارتومان...» حداکثر خدمات آنها نیز شامل آموزشهای تقویتی، تکمیلی و مهارتآموزی بعد از کلاسهای درسی مجازی است که معدودی از مادران شاغل (با توجه به بودجه و درآمد) به این خدمات حداکثری، مسئولیت نگهداری از دانشآموز و حتی انجام امور روزانه منزل را اضافه میکنند. قیمت خدمات اخیر از ساعتی ۲۰۰ تا بیش از یک میلیون تومان مورد توافق قرار میگیرد.
مدرسان بازنشسته و معلمان جوان و زنان سرپرست خانواده
مادران شاغل بیش از آنکه برای یافتن همیاران و مراقبان دانشآموز سری به آگهیهای مطبوعاتی و اینترنتی بزنند از دیگر مادران دور و اطراف، پرس و جو میکنند. سارا، کارمند بانک است و همیار آموزشی پسرش را به همین شیوه یافته: «دنبال آدم مطمئنی بودم. خب، نمیشود به غریبهها زیاد اعتماد کرد. برای همین از طریق یکی از مادرها که پسرش همکلاسی پسرم است با خانم تحصیل کرده و سرپرست خانواری آشنا شدم...او هم یک دختر همسن پسر من دارد که با خودش میآورد خانه ما و همزمان به کلاس مجازی جفتشان نظارت میکند. سارا تاکید دارد آن دسته از همیاران آموزشی که معلم بازنشسته و یا مدرس خصوصی هستند خدماتشان محدود به خدمات ساعتی مراقبت آموزشی و تحصیلی حین برگزاری کلاسهای درس مجازی و گاهی هم آموزشهای ویژه افتر اسکول میشود. گواه این نکته را حمید که همیار آموزشی و معلم باتجربه و بازنشسته است، میگوید: «بسیاری از خدماتی که بعد از ساعتهای کلاس آنلاین ارائه میشود جنبه آموزشی ندارند مانند نگهداری از دانشآموز تا زمان بازگشت یکی از والدین و انجام امور روزانه منزل. برای همین این دسته از خدمات را معمولا آنها که تخصص آکادمیک تدریس ندارند در شرح آگهیهایشان مینویسند...بینشان زنان سرپرست خانواده زیاد است.» تعرفه قیمت برای همیاری درسی در روزهای منتهی به امتحانات پایان ترم کمی صعودیست.
وقتی همیاران درسی، چاره ساز میشوند
صدقه سر ویروس تاجدار کرونا بود که با پا گرفتن آموزشهای مجازی و کلاسهای آنلاین، نظام تعلیم و تربیت کشور دچار تحول شد. این را محمد که هم همیار آموزشیست و هم فعال فرهنگی، میگوید: «تقریبا از دوران کرونا بود که مدرسان خانگی و خصوصی داشتند به نوعی همیاری درسی انجام میدادند بیآنکه خودشان بدانند.» محمد به تعداد تماسهایی که در روز دارد اشاره میکند: «از حدود یک ماه پیش به قول معروف زنگخورم زیاد شد...روزی ۳ تا ۷ تماس برای همیاری درسی...» معصومه، مادر شاغل دیگریست که او نیز رونق بازار همیاران آموزشی را طی یک ماه اخیر میداند و زلف آن را به تازهترین دستورالعمل آموزش و پرورش مبنی بر «حضور مجازی هر دانشآموز فقط با یک شماره تلفن» گره میزند: «تا یک ماه پیش هم میشد کجدار مریز، حضور و فعالیت دخترم را در کلاسهای آنلایش چک کنم چون من هم با شماره همراهم در گروه کلاسیشان عضو بودم. اما از وقتی اینترنت، محدود شد، دستور آمد بار ترافیکی برنامه شاد را با حذف شمارههای اضافه، کم کنند.» بدینترتیب برای او نیز چارهای نماند جز استخدام همیار آموزشی.
