به گزارش همشهری آنلاین، در اصل این سایت، نهادی است که با گزارشهای خود، عملا در فضای سیاسی و رسانهای علیه کشور عمل میکند؛ حتی اگر چنین هدفی را اعلام نکند. نتبلاکس خواسته یا ناخواسته دقیقا مسائل امنیتی و حاکمیت دیجیتال کشور را هدف قرار داده است.
نتبلاکس چیست؟
یک نهاد مستقل ناظر بر وضعیت دسترسی به اینترنت در جهان است که با استفاده از دادههای فنی، قطعیها، محدودسازیها و اختلالات شبکه را پایش و گزارش میکند. این نهاد، خود را یک سازمان غیرانتفاعی در حوزه شفافیت دیجیتال معرفی میکند و گزارشهای آن در رسانههای بینالمللی، گزارشهای حقوق بشری و تحلیلهای فناوری بهطور گسترده مورد استناد قرار میگیرد. مقر این سازمان در لندن است و بهعنوان یک شرکت خصوصی ثبتشده در انگلستان و ولز فعالیت میکند. این نهاد در سال۲۰۱۷ میلادی توسط «آلپ توکر» تاسیس شده و هدف خود را رصد اینترنت جهانی و حمایت از دسترسی باز و آزاد به اینترنت اعلام کرده است. حالا تصورش را بکنید که یک سازمان غیرانتفاعی که درآمد آنچنانی ندارد، چرا باید مدعی حمایت از اینترنت آزاد در دنیا شود؟ این کار با همه هزینههایش چه سودی برای آنها دارد؟
دخالت غیرمستقیم در مسائل امنیت ملی
در نگاه امنیتی، گزارشهای لحظهای نتبلاکس درباره قطعی اینترنت در ایران، میتواند به بازیگران خارجی، رسانههای معاند یا گروههای سازماندهنده آشوبها کمک کند تا از وضعیت داخلی کشور آگاه شوند و آن را در روایتهای سیاسی و رسانهای خود بهکار بگیرند.
مرجع رسانههای بینالمللی علیه ایران
در بسیاری از گزارشهای رسانههای غربی درباره ایران، دادههای نتبلاکس بهعنوان منبع اصلی ذکر میشود. این امر باعث شده که روایت محدودسازی اینترنت در ایران، بهسرعت در سطح جهانی منتشر شود و در کنار آن، تحلیلهای سیاسی و حقوق بشری فاقد هرگونه اعتبار علیه جمهوری اسلامی ایران شکل بگیرد.
زیر سؤال رفتن حق حاکمیت دیجیتال
مدیریت اینترنت در شرایط بحرانی، بخشی از حاکمیت ملی هر کشوری محسوب میشود؛ درست همانگونه که دولتها میتوانند در شرایط اضطراری، محدودیتهای رفتوآمد یا مقررات امنیتی اعمال کنند. پیشتر درباره موارد مختلف قطع یا محدود کردن اینترنت و شبکههای اجتماعی در کشورهایی همچون آمریکا، فرانسه، ترکیه، هند، مالزی و ... برای کنترل امنیتی مطالبی را منتشر کرده بودیم. از این منظر، گزارشدهی خارجی درباره این تصمیمات، نوعی دخالت در حوزه حاکمیت داخلی تلقی میشود.
حق حاکمیت دیجیتال
«حق حاکمیت دیجیتال» (Digital Sovereignty) مفهومی نسبتا جدید در ادبیات حقوق، سیاست و فناوری است که به این ایده اشاره دارد:
- هر کشور حق دارد بر زیرساختهای دیجیتال، دادهها، شبکههای ارتباطی و فضای مجازیِ مرتبط با قلمرو خود کنترل، قانونگذاری و مدیریت مستقل داشته باشد.
- این مفهوم از همان اصل کلاسیک «حاکمیت ملی» میآید، اما بهجای زمین، مرز و آسمان، درباره اینترنت، داده و فناوری صحبت میکند.
