در روزهایی که سراسریترین و طولانیترین قطع اینترنت در ایران رقم خورد، دیجیاتو برای بسیاری از ایرانیان، بهویژه جوانان فعال در حوزه فناوری، تجارت دیجیتال و فریلنسینگ، نه فقط یک رسانه که یک تریبون بود؛ روزنهای برای فریادهای فروخورده، و مکانی برای ثبت روایتهایی که شاید هیچگاه به گوش تصمیمگیران نرسد.
مردم، زیر مطالب روزانه دیجیاتو، از روزهای خود نوشتند؛ از کاری که از دست رفت، امیدی که سوخت و آرزوهایی که پرپر شد.
در ویدیوی زیر و ادامه مطلب، تعدادی از این روایتها را مرور کردهایم.
روایت کاربران دیجیاتو از خاموشی بزرگ: سقوط امید
برای بسیاری از مردم، اینترنت ابزار معیشت است که با قطع آن، همه چیز نابود میشود.
مهرسا یکی از کاربران دیجیاتو است که آتلیه عکاسی کودک دارد و هر بار که اتفاقی برای اینترنت میافتد، شغل او بهمشکل میخورد. مهرسا پس از خواندن روایتهای مردم پای مطالب دیجیاتو، درد دل خودش را هم نوشته است:
من آتلیه عکاسی کودک دارم شغل من از تابستان کمابیش دچار نوسان شد. در کنار اتلیه با مدارس واسه عکاسی قرارداد دارم. هرباری اتفاقی میفته مدارس تعطیل میشه و قراردادهای من روی هواست. توی این سالها هزاربار شغلمو به مرگ نزدیک دیدم. کرونا، جنگ، قطعی اینترنت ... وای از قطعی اینترنت. توی پیجم تبلیغات داشتم واسه چاپ عکس. مخاطب من عکساشو به تلگرامم ارسال میکنه و من چاپ میزنم و هرجای کشور باشه واسش ارسال میکنم. این راه درآمدم هم به آخر رسید. هر روز که از خواب بیدار میشم میگم چرا زندهام واقعا با این همه شوک دیگه امید ندارم به ادامه...
حتی میخواستم اینجا وارد حساب کاربری شم ۱۰ بار امتحان کردم که وارد شد اشکم در اومد... عمرمون رفت روزای زندگیمون به بدترین شکل داره میگذره.
نادر طراح گرافیست است. اما نزدیک به دو هفته است کاری برای انجام دادن ندارد. او حتی خطر حذف از پروژههای خارجیاش را هم احساس میکند. حالا حتی آرزوی مهاجرت هم برای او دستنیافتنی به نظر میرسد. او میگوید زندگیاش از شب سیاهتر شده:
الان دو هفته است شغلم به خانهدار تغییر پیدا کرده ، سفارشهایی که از خارج ایران بود بماند که نشد تحویل بدم و احتمالاً تا الان جایگزینم کردن. به هر حال جهان اولیها خبر از بلاک کردن اینترنت ندارن همون چهارتا سفارش داخلی هم نمیتونم تحویل بدم. همین چند ماه پیش بخاطر جنگ ۱۲ روزه از مجموعهای که باهاش کار میکردم اخراج شدم. کاش منم میتونستم بگم مهاجرت میکنم. اما متاسفانه پول ندارم و ماندگارم. من رو هم با خودتون ببرید. خسته شدم.
امیر جوان دیگری است که کامنتهای دیجیاتو برای او پناهگاهی شده تا درددلش را روایت کند. این برنامهنویس جوان ۳ ما قبل توانسته بود عنوان برنامهنویس ارشد را در یک شرکت خارجی بهدست بیاورد و منتظر بود که به عنوان مدیرفنی به کشور مقصد مهاجرت کند. اما حالا آینده شغلیاش را فقط به دلیل قطع اینترنت از دست داده است:
چراغ امید شغلیام به یکباره نابود شد حتی خاموش هم نه نابود شد. در وضعیتی هستم که حتی نمیدانم بعد از بازگشت اینترنت [شغلم] برمیگردد یا نه باید بدنبال شغل جدید بگردم یا نه؟... این روزها چارهای به جز خواندن کتاب ندارم ... پدرم که کشاورز است پرسید: اگر اینترنت وصل نشود چه کار باید بکنی؟ جوابی بهتر از این نداشتم آن موقع میتوانی جای بیل و کلنگ را به من نشان بدهی.
حمیدرضا علاوه بر فروشگاه فیزیکی، سایت فروش ابزارآلات هم دارد. او میگوید الان هر دو کار او تعطیل است:
هیچ کاری از دستمون بر نمیاد. صبح میآییم میشنیم برق مصرف میکنیم برمیگردیم خونه.
حسین خواننده دیگر دیجیاتوست که کارش تعطیل شده و او را به مرز فروپاشی روانی رسانده است:
پروژههامون خوابیده، فروش تعطیل شده، به خاک سیاه نشستیم. حقوق کارمند و اجاره و.... از کجا بیاریم؟ دو ماهه به خاطر نوسان ارز و قطعی اینترنت کارها خوابیده. واقعا چکار کنیم؟ تا کی ادامه داره؟ اگه این وسط جنگ هم بشه که دیگه... کاش امشب وقتی میخوابم صبح دیگه بیدار نشم... خسته شدم. کشش ندارم دیگه.
روایتهای افرادی که کسبوکارشان تحت تاثیر قطع اینترنت با خسارات غیرقابل جبران روبهرو شده، همچنان ادامه دارد. اما رویه دیگر ماجرا، آسیبی است که خاموشی ارتباطات بر روح و روان آدمها برجا میگذارد. عدم دسترسی به ابزارهایی که مردم روزشان را با آنها شب میکردند، بیخبری از جهان و اتفاقاتی که در کشور در جریان است، آدم را دیوانه و روح و روان را خسته میکند. در کامنتهای دیجیاتو نشانههای بالینی از اندوه، اضطراب مزمن، و افسردگی دیده میشود و این بسیار نگرانکننده و هشداردهنده است.
محمد بطالت این روزها را به سادهترین شکل روایت کرده است:
افسوس
ما که هم کارمون اینترنتی بود
هم سرگرمیمون
الان فقط شده خواب غذا خواب غذا خواب
یکی دیگر از خوانندههای دیجیاتو هم حال مشابهی با محمد دارد. او علایق و سرگرمیهایش را از دست داده و این روزها هیچ کاری برای انجام ندارد:
انقدر استرس کشیدم که حالم به معنای واقعی کلمه نابود شده.
تنها سرپناهم از دنیای واقعی گیم بود و دورهمیهای دیسکورد با دوستام... اینکه دورهم جمع باشیم هرچند هزاران کیلومتر باهم درویم... کنار هم یوتوب ببینیم، فیلم ببینیم، آهنگ گوش بدیم، گیم بزنیم و اونا هم ازم گرفته شده و معلوم نیست کی برمیگرده. الان فقط شده کار غذا/خواب-کار/غذا/ خواب-کار/غذا/ خواب- کار/غذا/خواب... و شاید خواب خوش رفتن.
کاربر دیگری که با نام مستعار نظر گذاشته، میگوید از نظر روانی به مرز فروپاشی رسیده است:
از عزیزانم که ازم دورن بیخبرم و دلم برای شنیدن صداشون و دیدن مجازیشون تنگ شده. از شدت دلتنگی مدام تو خواب میبینمشون و بیداری برام تبدیل شده به کابوس.
سامان درگیر پژوهشی که نیاز به بررسی منابع علمی و هوش مصنوعی برای تحلیل دارد. اما این امکان از او گرفته شده است. او که این روزها با افسردگی دست و پنجه نرم میکند، مینویسد:
روان من خیلی وقته فرسوده شده. مصرف قرصهای سنگین مثل فلوکستین هم تاثیری نداره و ماههاست باعث مشکل در قلب من هم شدخ. من پژوهشگرم ... تمام وقت اینترنت بینالملل و هوش مصنوعی برای خلاصه سازی و تحلیل لازم دارم کاری به غایت سخت و طاق فرسا و زمانبر. یادتون نره اینترنت فقط برای کسب و کار یا نهایتا امور فنی نیست بلکه ابزار کار در قرن بیست و یکمه؛ مثل خودکار، مثل انبردست، مثل آچار...
خیلیها هم دیگر کاملاً ناامیدند و به مهاجرت فکر میکنند. آیا باید در انتظار موج جدیدی از مهاجرت جوانان ایرانی باشیم:
من تصمیم گرفتم مهاجرت کنم برای همیشه، دیگه خسته شدم، من دیگه این بیعدالتی، فاصلههای طبقاتی، سیم کارتهای سفید، دروغها، تصمیم گیریهای اشتباه و… رو تحمل نمیکنم.اینترنت بیاد بار و بندیل رو جمع کردم و رفتم.
دانشجویان هم در شرایط مبهم کنونی، درگیری مضاعفی دارند. آنان برای آینده بهتر، باید امتحاناتشان را هم پشت سر بگذارند و در نبود اینترنت، هم درس خواندن سخت شده و هم امتحان دادن.
محمدرضا دانشجوی مهندسی کامپیوتر است. او میگوید:
منم دقیقا مثل دوستانم دانشجو مهندسی کامپیوتر هستم ... به جزوه هام که داخل تلگرام بود دسترسی نداشتم و از تغییر یا کنسل شدن زمان امتحانات هم خبر نداشتم.
وحیده یکی دیگر از دانشجویانی است که مشکلات مشابهی دارد:
اکثر گروههای اساتید و جزوات همشون داخل تلگرام بودن که با قطعی اینترنت عملا همشون از دسترس خارج شده. خیلیا هم مثل من از یوتیوب میخوندن چند روز مونده به امتحانات نه هنوز اینترنت وصل شده، نه هنوز تاریخ دقیق امتحانات مشخص شده. اصلا معلوم نیست قراره حضوری باشه یا غیر حضوری. اگر هم اینترنت وصل شد طبیعتا فرجه نیاز هست تا بشه درسهارو جمع کرد که اونم بخاطر شروع ترم جدید محاله که فرجه چندانی داشته باشیم.
آنچه خواندید تنها گزیدهای بود از هزاران نظر و کامنتی که خوانندگان دیجیاتو نوشتهاند. طبیعی است که نه شرایط عوض شده و نه درد دل خوانندگان ما تمام شده است.
این کامنتها نظراتی ساده پای چند خبر نیستند؛ روایت رنجهای یک نسلاند؛ گواهی هستند بر نبودنها، سوختنها، و از دست دادن فرصتها؛ اسنادی برای تاریخ تا اگر روزی کسی پرسید در خاموشی دیجیتال چه گذشت، بگویید که مردم، ساده و بیواسطه، برای روایت روزگارشان، به کامنتهای دیجیاتو پناه آوردند.
