باوجود ملایمترشدن تنشها بین ایران و آمریکا، اظهارنظرهای تهدیدآمیز دونالد ترامپ رییس جمهور ایالات متحده درباره ایران همچنان ادامه دارد. اظهارنظرهایی که به سرعت با پاسخ فرماندهان نظامی در ایران روبهرو میشود و فضای تنشآلود و مبهم درباره تحولات پیش رو را حفظ کرده است.
این ادعا در حالی در روزهایی مطرح میشود که اواخر هفته گذشته، براساس گزارشهای مختلف، نیروهای آمریکا تا آستانه اقدام نظامی پیش رفتند، اما دستور نهایی صادر نشده است. حالا در حالی که برخی گزینه نظامی را کمرنگ میدانند و حتی زمزمههایی درباره برقراری کانالهای دیپلماتیک بین دو طرف شنیده میشود، گسیل تجهیزات نظامی آمریکا به خاورمیانه ادامه دارد.
اما آیا مستقرشدن ناوهای هواپیمابر و تجهیزات بیشتر آمریکا به معنای پررنگشدن گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران است یا به زودی دیپلماسی از بنبست خارج میشود و معادلات را تغییر خواهد داد؟
رسانههای غربی این روزها از تداوم گسیل تجهیزات آمریکایی به خاورمیانه خبر میدهند. روزنامه «وال استریت ژورنال» در گزارشی خبر داد که آمریکا در حال اعزام یک ناو هواپیما و چندین جنگنده به خاورمیانه است.
بنا بر نوشته این رسانه تجهیزات نظامی آمریکا از مسیرهای هوایی، زمینی و دریایی به منطقه منتقل خواهند شد. در این گزارش ادعا شده که دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا به دنبال گزینههای قاطع علیه ایران پس از انتقال تجهیزات به خاورمیانه است.
پنج روز قبل رسانه آکسیوس از اعزا ناو هواپیمابر «ابراهام لینکلن» به خاورمیانه خبر داد که حالا این خبر تایید شده است. این ناو دارای دو راکتور هستهای و دارای ۶ هزار و ۲۷۴ نیرو و خدمه است و حدود ۹۰ هواپیما و جنگنده را حمل میکند.
این گزارشها در حالی مطرح میشود که چهارشنبه و پنجشنبه هفته گذشته برخی رسانههای مطرح آمریکایی از جمله والاستریت ژورنال، از قول منابع خود نوشتند که فرماندهان نظامی آمریکا نسبت به کمبود تجهیزات در منطقه برای اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران هشدار دادهاند. هشداری که به نظر میرسد با تکاپوی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی، قطر، عمان و در سوی دیگر ترکیه بر تصمیم رییسجمهور آمریکا درباره استفاده از گزینه نظامی اثر گذاشت.
البته پس از این ترامپ در پاسخ به پرسشی مدعی شد که هیچکس او را درباره استفاده نکردن از گزینه نظامی متقاعد نکرده بلکه خودش خود را متقاعد کرده است.
اما باوجود این فرازونشیبها و حتی پس از آنکه ترامپ از جمهوری اسلامی ایران بابت آنچه اعدام نکردن ۸۰۰ معترض میدانست تشکر کرد، باز هم کاخ سفید تلاش کرد تا نشان دهد که در کنار دیپلماسی، گزینه نظامی همچنان روی میز است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید در همین زمینه مدعی شد که ترامپ همواره همه گزینهها را حفظ میکند. این همان رویکردی است که ترامپ به وسیله آن نیتهای اصلی خود را پنهان میکند و پیشبینی تصمیمات خود را برای طرفهای مقابل دشوار میسازد.
در سوی مقابل، اظهارات و اقدامات آمریکا با پاسخ مقامات جمهوری اسلامی ایران مواجه شده است. عباس عراقچی که در روزهای قطعی سراسری اینترنت در فضای مجازی بسیار فعال بوده، مقالهای نیز در روزنامه وال استریت ژورنال منتشر کرده است.
عراقچی در این مقاله نوشته که اقدامات خصمانه آمریکا از تحریم تا حمله نظامی شکست خورده است. عراقچی همچنین نوشته که اکنون زندگی عادی به ایران بازگشته و هرگونه حمله جدید نیز با پاسخ قاطع روبهرو میشود.
او پیشتر این موضع را در محافل مختلف تکرار کرده بود. در کنار عراقچی، فرماندهان نظامی از جمله احمد وحیدی جانشین فرمانده سپاه پاسداران هم گفته که نیروهای مسلح «در اوج آمادگی و نشاط عملیاتی» هستند.
البته در کنار این اظهارات، آمریکا مدعی تماس عراقچی با ویتکاف برای برگزاری نشست شده بود. موضوعی که البته در ایران تایید نشد و فعلا با لغو دعوت وزیر خارجه به اجلاس داووس سوئیس به حاشیه رفت. البته ترامپ نیز پیش از لغو دعوت عراقچی مدعی شده بود که همه دیدارها با مقامات جمهوری اسلامی ایران را لغو کرده است. هرچند مشخص نیست که اصلا دیداری برنامهریزی و لغو شده یا اینکه دیداری در کار نبوده و ترامپ به اصطلاح روغن ریخته را نذر امامزاده کرده است.
وضعیت تنشآلود و معادلات پیچیده خاورمیانه، همچنان ابهامهای زیادی را درباره تحولات هفتههای آینده ایجاد کرده است. اینکه کانالهای ارتباطی و تکاپوهای برخی کشورهای عربی و ترکیه به چه نتیجهای میرسد یا پس از استقرار تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه چه تصمیماتی در واشنگتن اتخاذ میشود، در گرو تصمیمات تهران و واشنگتن خواهد بود.
هرچه هست، روشن است که وضعیت تداوم تنش و بنبست دیپلماسی در روابط ایران و آمریکا و غرب برای مدت طولانی قابل تداوم نیست.
