همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: در روزگاری به سر میبریم که رویکرد درمان به سرطان حالا دیگر درباره «احتمال» حرف نمیزنیم. نتایج نهایی آزمایشهای بالینی نشان میدهد واکسنهای شخصیسازیشده توانستهاند خطر بازگشت مرگبارترین نوع سرطانها را تا بیش از ۶۰ درصد کاهش دهند.
حمله مستقیم به قلب تومورها
سال ۲۰۲۵ در تاریخ پزشکی بهعنوان «سال واکسنهای سرطان» ثبت خواهد شد. درحالیکه دههها درمان سرطان به روشهای خشنی مثل شیمیدرمانی و پرتودرمانی محدود بود، حالا به لطف ترکیب تکنولوژی mRNA (که در دوران کرونا به کمال رسید) و هوش مصنوعی، دانشمندان به سلاحی دست یافتهاند که مستقیم به قلب تومورها میزند. گزارشهای منتشر شده از مراکز تحقیقاتی بزرگ جهان مانند آکسفورد و امآیتی، از موفقیت خیرهکننده واکسنهایی خبر میدهند که برای هر بیمار، پس از نمونهبرداری از تومور خودش ساخته شدهاند.
تولید پادزهر سرطان در کمتر از ۷ روز
بزرگترین مانع در درمانهای شخصیسازیشده، زمان بود. اما بعضی شرکتهای دارویی معتبر با استفاده از تاسیسات جدید مجهز به هوش مصنوعی، فرآیند نمونهبرداری از تومور، تحلیل ژنتیکی و ساخت واکسن اختصاصی را به کمتر از یک هفته رساندهاند. هوش مصنوعی با تحلیل هزاران جهش در تومور بیمار، دقیقترین «کد» را برای آموزش سیستم ایمنی انتخاب میکند. این یعنی زمان طلایی درمان دیگر در پیچوخم آزمایشگاهها هدر نمیرود.
بیشتر بخوانید:
وقتی سیستم ایمنی هوشمند میشود
برخلاف واکسنهای معمولی که از ابتلا جلوگیری میکنند، این واکسنها «درمانی» هستند. آنها به گلبولهای سفید آموزش میدهند که سلولهای سرطانی را که تا پیشازاین با فریبکاری خود را «سالم» جلوه میدادند، شناسایی و نابود کنند. در آزمایشهای اخیر بر روی سرطانهای پیشرفته پوست (ملانوما) و پانکراس، بیمارانی که این واکسن را دریافت کردهاند، تا سه سال بعد هیچ نشانهای از بازگشت بیماری نداشتهاند؛ رکوردی که پیشازاین یک معجزه بهحساب میآمد.
پایان عوارض جانبیِ ویرانگر
باتوجهبه اینکه این واکسنها فقط به سلولهای سرطانی حمله میکنند، دیگر خبری از ریزش مو، تهوع شدید و ضعف سیستم ایمنی که در شیمیدرمانی رایج است، نیست. بیماران میتوانند درحالیکه دوره درمان خود را میگذرانند، به زندگی عادی و روزمره خود ادامه دهند. این تغییر، کیفیت زندگی بیماران را در دوران مبارزه با بیماری بهکلی دگرگون کرده است.
آیا این واکسن در دسترس همه قرار میگیرد؟
یکی از جنجالیترین اخبار دسامبر ۲۰۲۵، بحث بر سر قیمت و دسترسی همگانی به این تکنولوژی است. درحالیکه ساخت هر دوز از این واکسنها ابتدا صدها هزار دلار هزینه داشت، حالا با ورود تکنولوژیهای تولید انبوه ماژولار، قیمتها بهشدت در حال سقوط است. برخی کشورها از همین حالا اعلام کردهاند که این واکسنها را تحت پوشش بیمههای ملی قرار خواهند داد تا سرطان، دیگر به معنای فقر یا ناامیدی نباشد.
