کتاب «آزاد: یک کودک و یک کشور در پایان تاریخ» به قلم لیا اوپی، استاد برجسته نظریه سیاسی در مدرسه اقتصاد لندن و ترجمه علیرضا شفیعینسب، اثری است که با نثری شیوا و طنزی ظریف، خواننده را به قلب آلبانی در دوران فروپاشی کمونیسم میبرد. این کتاب نه تنها داستانی شخصی از دختری در مواجهه با تغییرات بنیادین است، بلکه روایتی عمیق از تاریخ یک ملت در برههای حساس از زمان به شمار میرود.
داستان با زندگی لیا، دخترکی یازدهساله، آغاز میشود که دنیای او با مفاهیم «جامعه آزاد و بیطبقه» و عشق به استالین و «عمو انور» (انور خوجه) گره خورده است. لیا در خانوادهای رشد میکند که والدینش تلاش میکنند نقدهایشان به حکومت را از او پنهان کنند، اما زمزمههایی درباره «رفتن به دانشگاه» خویشاوندان (کنایهای از زندان یا تبعید) و بهانههایی برای قاب نکردن عکس انور خوجه، پیشزمینهای از واقعیت پنهان جامعه را به تصویر میکشد.
با فروپاشی دیوار برلین، ستونهای جامعه آلبانی نیز به لرزه درمیآید. صحنه تکاندهنده جدا شدن سر مجسمه استالین در یکی از میادین شهر توسط دانشجویان معترض، نمادی از پایان یک دوران و آغاز آشوبی است که تاریخ دخترک را برای همیشه تغییر میدهد. اصطلاحاتی چون «جامعه مدنی»، «اصلاحات ساختاری» و «آزادی زنان» وارد گفتمان عمومی میشود، ژستها و واژهها دگرگون شده و رازهای جدیدی شکل میگیرند.
لیا اوپی در این اثر، داستان زندگی آمیخته به سیاست خود و مردم آلبانی را با نگاهی نافذ روایت میکند و پرسشهای مهمی را پیش روی خوانندگان قرار میدهد: آزادی چیست؟ چه کسانی واقعاً آزادند؟ و چگونه آرمانهای بزرگ انسانی، در مواجهه با واقعیت و عمل، به ویرانه بدل میشوند؟ «آزاد» کتابی است برای علاقهمندان به تاریخ، سیاست و ادبیات داستانی که به دنبال فهم عمیقتری از پیچیدگیهای گذار اجتماعی و مفهوم آزادی هستند.
منبع: اینستاگرام ترجمان
