معرفی کامل قایق نجات و انواع آن: ناجیان جان در دریاهای طوفانی

قایق نجات

انواع قایق نجات

قایق نجات 

قایق نجات (Lifeboat) یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در کشتی‌ها، سکوهای نفتی و شناورهای دریایی است. این قایق‌ها برای تخلیه اضطراری خدمه و مسافران در مواقع خطر مانند غرق شدن کشتی، آتش‌سوزی یا حوادث دیگر طراحی شده‌اند. طبق مقررات بین‌المللی SOLAS (کنوانسیون ایمنی جان انسان‌ها در دریا) که توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) وضع شده، هر کشتی باید تعداد کافی قایق نجات داشته باشد تا ظرفیت لازم برای نجات همه افراد را فراهم کند.

قایق‌های نجات معمولاً از مواد مقاوم مانند فایبرگلاس ساخته می‌شوند، مجهز به موتور هستند و قابلیت خود-راست‌شدن (self-righting) در صورت واژگونی دارند. همچنین، اغلب با سیستم‌های ضدحریق و تأمین هوا تجهیز می‌شوند.

لایف رافت

انواع قایق نجات

قایق‌های نجات بر اساس طراحی، روش پرتاب و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند:

قایق نجات باز (Open Lifeboat)

قدیمی‌ترین نوع قایق نجات است که سقف ندارد و با پارو یا موتور ساده حرکت می‌کند. این نوع در گذشته رایج بود (مانند قایق‌های فیلم تایتانیک)، اما امروزه به دلیل عدم حفاظت در برابر باد، باران و امواج، کمتر استفاده می‌شود و تقریباً منسوخ شده است. 

قایق نجات بسته (Totally Enclosed Lifeboat)

رایج‌ترین نوع مدرن است که کاملاً بسته و محافظت‌شده است. این قایق‌ها از سرنشینان در برابر آب و هوا، آتش و امواج محافظت می‌کنند. اغلب قابلیت خود-راست‌شدن دارند و با موتور دیزلی یا بنزینی تجهیز می‌شوند.  

قایق نجات کشتی

قایق نجات نیمه‌بسته (Partially Enclosed Lifeboat)

ترکیبی از نوع باز و بسته؛ بخشی از آن پوشیده است تا حفاظت نسبی فراهم کند، اما کاملاً بسته نیست. برای کشتی‌های مسافربری مناسب است.

قایق نجات سقوط آزاد (Freefall Lifeboat)

پیشرفته‌ترین نوع که از ارتفاع مستقیماً به آب پرتاب می‌شود. این روش پرتاب سریع‌ترین است و برای کشتی‌هایی که ممکن است سریع غرق شوند (مانند کشتی‌های فله‌بر) ایده‌آل است. سرنشینان با کمربند ایمنی ثابت می‌شوند و قایق مقاوم در برابر ضربه است.

لایف بات

قایق نجات ضدحریق (Fire-Protected Lifeboat)

مخصوص کشتی‌های نفتکش که خطر آتش‌سوزی بالاست. این قایق‌ها با سیستم آب‌پاش   و مواد مقاوم در برابر حرارت تجهیز می‌شوند تا در محیط آتشین کار کنند.

قایق نجات سریع یا امداد (Rescue Boat)

کوچکتر و سریع‌تر، برای نجات افراد افتاده در آب (Man Overboard) طراحی شده. معمولاً یکی از قایق‌های نجات اصلی می‌تواند به عنوان قایق نجات استفاده شود.

علاوه بر این‌ها، لایف‌رافت (Liferaft) یا قایق نجات بادی هم وجود دارد که بادشونده است و به عنوان مکمل قایق‌های اصلی استفاده می‌شود، اما به طور دقیق، قایق نجات سخت (rigid lifeboat) به شمار نمی‌آید.

لایف رافت

نکات مهم در خرید قایق نجات

هنگام انتخاب قایق نجات، به عوامل زیر توجه کنید تا بهترین گزینه را بر اساس نیازهای خود برگزینید:

ظرفیت و اندازه شناور: قایق باید ظرفیت کافی برای همه افراد روی کشتی یا سکو را داشته باشد. برای کشتی‌های مسافربری، انواع بسته‌تر اولویت دارند، در حالی که برای شناورهای کوچک، گزینه‌های سبک‌تر مناسب‌ترند.

شرایط عملیاتی: در مناطق با امواج شدید یا خطر آتش (مانند نفتکش‌ها)، به دنبال مدل‌هایی با حفاظت بیشتر در برابر حرارت و امواج باشید. قابلیت خود-راست‌شدن در دریاهای طوفانی ضروری است.

روش پرتاب و استقرار: اگر زمان تخلیه محدود است، انواع سقوط آزاد را در نظر بگیرید. برای پرتاب با دویت (جرثقیل)، مدل‌های بسته استاندارد خوب عمل می‌کنند.

مواد ساخت و دوام: مواد مقاوم مانند فایبرگلاس تقویت‌شده را اولویت دهید که در برابر خوردگی آب دریا و ضربه مقاوم باشند.

تجهیزات ایمنی اضافی: بررسی کنید که قایق دارای سیستم تأمین هوا، جلیقه‌های نجات، غذا و آب ذخیره، و موتور قابل اعتماد باشد.

گواهی‌نامه‌ها و استانداردهای ایمنی: اطمینان حاصل کنید که با مقررات بین‌المللی سازگار است و آزمایش‌های لازم را گذرانده باشد.

نگهداری و آموزش: قایقی انتخاب کنید که نگهداری آن ساده باشد و خدمه بتوانند به راحتی با آن تمرین کنند. 

سوالات متداول درباره قایق نجات وانواع وآن

۱. قایق نجات چیست و چه اهمیتی دارد؟

قایق نجات تجهیزاتی ایمنی است که برای تخلیه اضطراری خدمه و مسافران کشتی در مواقع خطر مانند غرق شدن یا آتش‌سوزی طراحی شده و طبق مقررات بین‌المللی SOLAS، وجود آن در کشتی‌ها الزامی است تا جان انسان‌ها را نجات دهد.

۲. رایج‌ترین نوع قایق نجات کدام است؟

رایج‌ترین نوع مدرن، قایق نجات کاملاً بسته است که سرنشینان را در برابر آب و هوا، امواج و حتی آتش محافظت می‌کند و معمولاً دارای قابلیت خود-راست‌شدن و موتور است.

۳. قایق نجات سقوط آزاد چه ویژگی خاصی دارد؟

این نوع قایق از ارتفاع مستقیماً به داخل آب پرتاب می‌شود، سرعت تخلیه بسیار بالایی دارد و برای کشتی‌هایی که ممکن است سریع غرق شوند، مناسب است.

۴. تفاوت لایف‌رافت با قایق نجات سخت چیست؟

لایف‌رافت بادی و بادشونده است و فضای کمتری اشغال می‌کند، در حالی که قایق نجات سخت (rigid) بدنه صلب دارد و معمولاً مجهز به موتور و تجهیزات پیشرفته‌تر است.

۵. قایق امداد سریع برای چه منظوری استفاده می‌شود؟

این قایق کوچک و مانورپذیر برای نجات سریع افراد افتاده در آب (Man Overboard) طراحی شده و سرعت و چابکی بالایی دارد.

نتیجه‌گیری

انتخاب نوع قایق نجات بستگی به اندازه کشتی، نوع فعالیت (مسافربری، باری، نفتکش) و شرایط دریایی دارد. پیشرفت فناوری باعث شده قایق‌های مدرن بسیار ایمن‌تر باشند و جان هزاران نفر را در حوادث دریایی نجات دهند. رعایت استانداردهای SOLAS و تمرین منظم تخلیه اضطراری، کلید موفقیت در استفاده از این تجهیزات است.

گرد آوری:بخش ورزشی بیتوته