خبرگزاری مهر، گروه استانها: در زمانهای که نوجوانان و جوانان بیش از هر زمان دیگری در معرض تهاجم فکری، رسانهای و هویتی قرار دارند، اعتکاف بهعنوان یک فرصت ناب معنوی، بار دیگر جایگاه خود را در تربیت نسل آینده بازمییابد. سه روز خلوت با خدا در فضای مسجد، میتواند نقطه عطفی در شکلگیری هویت دینی، اخلاقی و اجتماعی نسل نو باشد.
مسجد، فراتر از یک مکان عبادی، همواره خاستگاه تربیت انسان مؤمن و متعهد بوده است؛ نقشی که امروز با احیای سنت اعتکاف، جلوهای تازه یافته است. حضور گسترده نوجوانان و دانشآموزان در این مراسم معنوی، نشانهای روشن از ظرفیت بالای اعتکاف در پاسخ به نیازهای روحی و فکری نسل جوان است.
برگزاری اعتکافهای تخصصی با محوریت نوجوانان، گواهی بر این واقعیت است که فعالیتهای دینی هرگاه با شناخت دقیق مخاطب، زبان مناسب و محتوای هدفمند همراه شود، میتواند اثربخش و ماندگار باشد. اعتکاف دیگر تنها یک برنامه عبادی محدود نیست، بلکه به یک فرآیند تربیتی چندبعدی تبدیل شده است.
آنچه اعتکاف امروز را متمایز میکند، پیوند عمیق آن با مشارکت مردمی و نقشآفرینی جوانان مسجدی است. مدیریت خودجوش، اعتماد به نسل جوان و تکیه بر ظرفیتهای محلی، اعتکاف را از یک برنامه مقطعی به یک جریان تربیتی زنده و پویا بدل کرده است.
در استان خراسان رضوی، گستره وسیع برگزاری اعتکاف در مساجد شهری و روستایی، نشاندهنده عزم جدی نهادهای فرهنگی و مذهبی برای بهرهگیری از این فرصت الهی است. اعتکاف امسال، بیش از هر زمان دیگر، صحنهای برای تربیت، آگاهیبخشی و پیوند نسل آینده با مسجد و معارف دینی شده است.
اعتکاف فرصتی جدی برای تربیت نسل آینده
محمدحسین فدایی، مدیر یک کانون فرهنگی تبلیغی در مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر از برگزاری برنامه اعتکاف ویژه نوجوانان با عنوان «اعتکاف آوای دل» در مسجد حضرت رقیه خبر داد و اظهار کرد: این برنامه با مشارکت مردمی و مدیریت جوانان مسجدی، میزبان حدود ۱۵۰ نوجوان معتکف خواهد بود.
مدیر یک کانون فرهنگی تبلیغی در مشهد بیان کرد: جمعی از نوجوانان محله در قالب این برنامه، سه روز را در مسجد حضرت رقیه و در فضایی سرشار از انس با خدا، خودسازی و همدلی سپری خواهند کرد.
وی با بیان اینکه این اعتکاف ویژه حدود ۱۵۰ نوجوان طراحی شده است، افزود: در این برنامه جمعی از اساتید برگزیده، مربیان تربیتی و فعالان فرهنگی حضور دارند و تلاش شده محتوای اعتکاف متناسب با سن، نیاز و زبان نوجوانان تنظیم شود.
فدایی، مردمی و خودجوش بودن اعتکاف را از ویژگیهای مهم این برنامه دانست و گفت: جوانان همین محله که سالها در فعالیتهای مسجدی حضور داشتهاند، امروز خودشان بهعنوان مربی و اعضای ستاد اجرایی پای کار آمدهاند و مدیریت برنامهها را بر عهده دارند. اعتکاف امسال به جای برنامهریزی از بیرون، به دست همین جوانهای دغدغهمند مسجدی طراحی و اجرا میشود.
مدیر یک کانون فرهنگی تبلیغی در مشهد با تشریح ساختار اجرایی اعتکاف خاطرنشان کرد: نوجوانان در قالب حلقههای ۱۰ نفره ساماندهی میشوند که هر حلقه زیر نظر یک مربی فعالیت میکند. این شیوه باعث ارتباط نزدیکتر مربیان با بچهها و اثرگذاری تربیتی بیشتر برنامهها شده است.
وی با اشاره به برنامههای فرهنگی و آموزشی این دوره گفت: کارگاههای مهارتی، جلسات پرسش و پاسخ اعتقادی، حلقههای گفتگو، برنامههای گروهی، محتوای معرفتی و برنامههای نشاطآور، از جمله بخشهای این اعتکاف است تا سه روز حضور نوجوانان، تجربهای جذاب، اثرگذار و ماندگار برای آنان رقم بزند.
فدایی همچنین گفت: برنامهها با محوریت معارف دینی و با حمایت اداره تبلیغات اسلامی است. وی با تأکید بر نقش مردم و معتمدین محله در شکلگیری این حرکت افزود: از خیرین تا خادمان مسجد، همه برای برگزاری هرچه باشکوهتر اعتکاف همراهی کردهاند و همین پشتوانه مردمی موجب شده اعتکاف مسجد حضرت رقیه هر سال پرشورتر و پربارتر برگزار شود.
مدیر یک کانون فرهنگی تبلیغی در مشهد با اشاره به استمرار ارتباط با نوجوانان پس از اعتکاف تصریح کرد: بهمنظور تداوم فضای معنوی اعتکاف، هیئت «نسل ظهور» شکل گرفته است که نوجوانان پس از پایان اعتکاف نیز در قالب برنامههای هفتگی هیئتی و تربیتی رها نمیشوند.
وی همچنین از همکاری آموزش و پرورش خبر داد و گفت: با ناحیه ۴ آموزش و پرورش همکاری خوبی داشتهایم و امسال نیز معرفی دانشآموزان با هماهنگی این آموزش و پرورش ناحیه ۴ انجام شده است.
فدایی گفت: افزایش علاقه نوجوانان به حضور در اعتکاف نشان میدهد اگر برنامهها دقیق و متناسب طراحی شود، اعتکاف میتواند به فرصتی جدی برای تربیت نسل آینده تبدیل شود.
برگزاری اعتکاف در ۱۰۳۵ مسجد خراسان رضوی
حجت الاسلام مطهریمقدم، معاون فرهنگی و اجتماعی مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان اظهار کرد: اعتکاف فرصتی بیبدیل برای بازسازی رابطه قلب و ذهن انسان با خداوند متعال و احیای کارکرد تمدنساز مسجد در جامعه امروز محسوب میشود.
معاون فرهنگی و اجتماعی مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان با استناد به آیه شریفه ۱۲۵ سوره بقره «وَطَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاکِفِینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ»، افزود: این آیه نورانی، اعتکاف را در کنار طواف و نماز، از ارکان حیات عبادی مسجد معرفی میکند و بیانگر آن است که حضور آگاهانه و ماندگار در خانه خدا، طهارت فردی و اجتماعی را به ارمغان میآورد.
وی با اشاره به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای ستاد مرکزی اعتکاف، تصریح کرد: از منظر معظمله، اعتکاف صرفاً یک برنامه آئینی نیست، بلکه میدانی برای پیوند همزمان «دل و عقل» با خداوند است. برنامهریزی اعتکاف باید به گونهای باشد که جوانان پس از سه روز، با طهارت باطنی و ذخیرهای معنوی، به متن زندگی اجتماعی بازگردند. تمرکز بر معارف دینی، انس با خداوند و پرهیز از برنامههای حاشیهای، راهبرد اصلی اعتکاف در تراز انقلاب اسلامی به شمار میرود.
مطهری مقدم به نقل از بیانات رهبر معظم انقلاب در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۹۳ آورد: هدف از برنامههای اعتکاف باید نزدیک کردن دل و مغز معتکفین به خدا باشد. این سه روز را بگذاریم برای جهات معنوی؛ ارتباطگیری با خدا اصل باشد و برای آن برنامهریزی بشود.
معاون فرهنگی و اجتماعی مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان با اشاره به ثبتنامهای اولیه تاکنون، اعلام کرد: در مجموع در خراسان رضوی ۱۰۳۵ باب مسجد؛ در خراسان جنوبی ۳۶۰ باب مسجد و در خراسان شمالی ۲۳۰ باب مسجد مجری اعتکاف هستند که این آمار اولیه، نوید برگزاری گستردهتر و پرشورتر مراسم اعتکاف رجبیه در ایام البیض امسال را میدهد.
وی با اشاره به آمار اعتکافهای تخصصی افزود: در استان خراسان رضوی از مجموع ۱۰۳۵ باب مسجد خراسان رضوی ۵۲ باب مسجد دارای اعتکاف مادر و دختری و ۱۷۶ مسجد اعتکاف دانشآموزی دارند. در مشهد مقدس نیز ۳۴ باب مسجد دارای اعتکاف مادر و دختری و ۹۱ اعتکاف دانشآموزی هستند.
مطهری مقدم تصریح کرد: در خراسان شمالی نیز ۱۵ باب مسجد دارای اعتکاف مادر و دختری و ۲۳ اعتکاف دانشآموزی هستند. در خراسان جنوبی هم ۲۱ باب مسجد دارای اعتکاف مادر و دختری و۳۵ اعتکاف دانشآموزی هستند.
برگزاری مراسم اعتکاف در ۵۰ پایگاه شهری و روستایی تربت حیدریه
حجتالاسلام محمدعلی فاطمیان، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان تربت حیدریه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: مراسم اعتکاف در ۵۰ پایگاه شهری و روستایی تربت حیدریه برگزار میشود.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان تربت حیدریه بیان کرد: فلسفه اعتکاف برای بندگان خداوند است تا مردم از دنیا فاصله بگیرند و ارتباط بیشتری با قرآن و خدا داشته باشند و اندیشه و تفکر کنند.
وی گفت: در اعتکاف فرصت دارند در خصوص گذشته خود فکر کنند که حق خدا را ادا کرده اند یا نه و در حال حاضر چه میکنند و در آینده چه رخ خواهد داد و در خصوص محرومان توجه و تفکر بیشتری کنند و به مظلومان غزه و سوریه و لبنان بیندیشند.
فاطمیان بیان کرد: امسال محوریت اعتکاف و برنامههای مرکزی شهرستان در محل مسجد جامع این شهر است که قالب افراد را جوانان و نوجوانان تشکیل دادند. وی با بیان اینکه علاوه بر مسجد جامع ۵۰ مسجد مراسم معنوی اعتکاف را برگزار میکنند،
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان تربت حیدریه با بیان اینکه علاوه بر مسجد جامع ۵۰ مسجد مراسم معنوی اعتکاف را برگزار میکنند، تصریح کرد: از مجموع ۵ هزار ثبتنامی ۳۵۰۰ نفر زن و ۱۵۰۰ نفر مرد در مراسم معنوی اعتکاف امسال حضور دارند.
وی با اشاره به اینکه اعتکاف دانشآموزان با محوریت مسجد جامع است، گفت: با توجه به اینکه تعداد زیادی از دانشآموزان در اعتکاف ثبتنام کردند قرار بر این شد که محل اعتکاف دانشآموزان از عموم مردم جدا باشد، لذا در محل مسجد جامع دو سالن فقط ویژه دانشآموزان در نظر گرفته شدهاست.
فاطمیان خاطر نشان کرد: دانشآموزان در گروههای ۱۵، ۲۰ و ۲۵ نفره تقسیم بندی شدند و هر گروه یک مربی جداگانه دارد و این گروهها در قالب حلقههای معرفتی با حضور اساتبد حوزه و دانشگاه مباحث معرفتی، تربیتی و پرسش و پاسخ را مطرح خواهند کرد.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی تربتحیدریه گفت: مراسم ولادت حضرت علی علیهالسلام، رحلت زینب کبری سلام الله، برنامه ترتیل خوانی و همخوانی قرآن، مناجاتهای صحیفه سجادیه، نماز جماعت، بیان احکام و حلقههای معرفتی و حضور راویان دفاع مقدس و مدافعان حرم از دیگر برنامههای فعالیتهای مساجد ویژه دانشآموزان در ایام اعتکاف است.
وی افزود: با توجه به اینکه در آستانه ششمین سالگرد شهادت شهید سلیمانی و هفته بصیرت و مقاومت قرار گرفتیم از این فرصت استفاده شده تا با تبیین ارزشهای اسلامی علی الخصوص اخلاق و معنویت به گسترش این مفاهیم نیز بپردازیم.
فاطمیان در خصوص مساجد پیش بینی شده برای این عبادت دینی گفت: مساجدی که اعتکاف برگزار میشود در سال جاری به صورت تخصصی انتخاب شده و برای تدارکات و برنامههای آن نیز هزینههای لازم پیش بینی شده است.
افزایش ۵۰ درصدی ثبتنام در مراسم اعتکاف خلیل آباد
حجت الاسلام رسول فتحیه، رئیس اداره تبلیغات اسلامی خلیلآباد در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: امسال در ۲۵ نقطه شهرستان مراسم اعتکاف برگزار میشود و بیش از ۲۰۰۰ نفر در این طرح ثبتنام کردهاند که نسبت به سال گذشته با افزایش ۵۰ درصدی همراه بوده است.
حضور پررنگ دانشآموزان و جوانان
رئیس اداره تبلیغات اسلامی خلیلآباد حضور دانشآموزان و جوانان در این مراسم را ستود و افزود: برنامهریزی شده است تا رفتوآمدها به گونهای باشد که معنویت خاصی بر مراسم حاکم شود و معتفکین با آرامش بیشتری در مساجد حضور داشته باشند.
برنامههای فرهنگی ویژه برای گروههای مختلف
وی همچنین همدلی و همکاری مجموعه شهرستان را مورد تقدیر قرار داد و گفت: برای هر گروه اعم از خواهران و برادران و در سنین مختلف، برنامههای فرهنگی و معنوی ویژهای طراحی شده است و همین امر موجب شور و نشاط بیشتر در مراسم اعتکاف امسال شده است.
فتحیه همت خیرین را در پشتیبانی از این سنت معنوی ستود و اظهار کرد: اعتکاف سنتی ارزشمند است که با مشارکت مردم و حمایت خیرین، هر سال پرشورتر برگزار میشود.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی خلیلآباد افزود: استمرار این سنت الهی، علاوه بر تقویت معنویت فردی، موجب انسجام اجتماعی و تحکیم پیوندهای دینی در جامعه خواهد شد.
نقشآفرینی مسجد بهعنوان پایگاه تربیت دینی، در سایه اعتکاف
مجموعه برنامههای اعتکاف امسال نشان میدهد که این آئین عبادی، ظرفیتی فراتر از خلوت فردی دارد و میتواند به بستری مؤثر برای تربیت اجتماعی و فرهنگی نسل نوجوان تبدیل شود. تجربه سه روز انس با خدا، بذر خودسازی و مسئولیتپذیری را در دل جوانان میکارد.
توجه ویژه به اعتکافهای دانشآموزی، مادر و دختری و برنامههای تخصصی، بیانگر حرکت آگاهانه بهسوی عمقبخشی به این فریضه معنوی است. این رویکرد، اعتکاف را از یک حضور ظاهری به یک تجربه اثرگذار و ماندگار ارتقا داده است.
افزایش چشمگیر آمار ثبتنام و گسترش جغرافیای برگزاری اعتکاف در مساجد خراسان، نشاندهنده عطش معنویت در جامعه و بهویژه در میان جوانان است؛ عطشی که در صورت برنامهریزی دقیق و محتوای صحیح، میتواند به سرمایهای بزرگ برای آینده فرهنگی کشور تبدیل شود.
نقشآفرینی مسجد بهعنوان پایگاه تربیت دینی، در سایه اعتکاف، بار دیگر احیا شده است. پیوند مسجد با نسل نوجوان، اگر استمرار یابد و محدود به ایام خاص نباشد، میتواند بسیاری از خلأهای تربیتی و هویتی جامعه را جبران کند.
اعتکاف امروز، تنها یک آئین عبادی نیست؛ بلکه فرصتی راهبردی برای ساختن آیندهای معنویتر و آگاهانهتر است. تجربههای موفق امسال نشان میدهد اگر این مسیر با اعتماد به مردم، جوانان و ظرفیتهای مسجد تداوم یابد، اعتکاف میتواند به یکی از مؤثرترین ابزارهای تربیت نسل آینده تبدیل شود.
