آلودگی نفتی سواحل لاوان و مارو پس از حمله دشمن در جنگ تحمیلی سوم، این روزها به سوژه داغ فضای مجازی تبدیل شده است. تصاویری که از این دو جزیره بکر و زیبا در جنوب ایران منتشر شده، نشان میدهد که نفت خام حاصل از انفجار انبارهای نفتی، تمام سطح سواحل را پوشانده و آنها را سیاهپوش کرده است. این حادثه، ضربهای سنگین به محیطزیست منطقهای وارد کرده که به دلیل زیباییهایش به «مالدیو ایران» شهرت داشت.
جزیره لاوان با مساحتی حدود ۸۱ کیلومتر مربع، پس از قشم و کیش سومین جزیره بزرگ ایران در خلیج فارس است. این جزیره که به «مروارید پنهان خلیج فارس» معروف بود، نه تنها یکی از قطبهای نفتی کشور محسوب میشود، بلکه به دلیل سواحل شیشهای و آبهای زلال و کریستالیاش مقصدی بینالمللی برای گردشگران طبیعتدوست به شمار میرفت. در فاصله تنها یک و نیم کیلومتری آن، جزیره شیدور (مارو) قرار دارد؛ جزیرهای غیرمسکونی که به دلیل تنوع زیستی فوقالعاده و وجود گونههای نادر جانوری تحت حفاظت سازمان محیطزیست است. جزیره مارو به عنوان مهمترین پناهگاه پرندگانی همچون عقاب دریایی و زیستگاه اصلی لاکپشتهای دریایی در خلیج فارس شناخته میشود.
اما این روزها دیگر خبری از ماسههای سفید و آبهای فیروزهای نیست. بر اساس گزارشهای میدانی، در جریان جنگ تحمیلی سوم و پس از آخرین حمله دشمن آمریکایی-صهیونیستی، سطح عظیمی از نفت خام در آبهای اطراف پخش شده است. حجم بالای آلودگی نفتی، سطح آب، صخرههای مرجانی و سواحل شنی جزایر لاوان و مارو را به طور کامل تحت تأثیر قرار داده و تصاویری که از این سواحل منتشر شده، وضعیتی فاجعهبار را به نمایش میگذارد.
این فاجعه در حالی رخ داده که جزیره مارو یکی از مهمترین کانونهای لانهگزینی لاکپشتهای دریایی در جهان به شمار میرود. لاکپشتهای دریایی همه ساله از اواسط اسفند تا اوایل مرداد برای تخمگذاری به این جزایر میآیند. با وجود این، حبیب مسیحی تازیانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان، اعلام کرده که تا کنون گزارشی از تلفات لاکپشتهای دریایی در این سواحل دریافت نشده است. با این حال وی تأکید کرده که این آلودگی نفتی به سرعت از اکوسیستم پاک نمیشود و تبعات ماندگاری بر ساحل صخرهای و مرجانها خواهد گذاشت.
تاسیسات پالایشگاهی جزیره لاوان که یکی از پایانههای اصلی صادرات نفت خام ایران است، در روزهای پایانی جنگ هدف حملات سنگین قرار گرفته بود. این پالایشگاه ظرفیت عملیاتی قابل توجهی دارد و نفت میادین عظیم دریایی سلمان، رشادت و بلال در آن فرآوری میشود. انفجار این تاسیسات و نشت گسترده نفت خام، دلیل اصلی این آلودگی فاجعهبار عنوان شده است.
مدیرکل محیط زیست استان هرمزگان با اشاره به پایشهای روزانه در سواحل برای بررسی خسارتها تأکید کرده که همه آلودگیها و آسیبهای ناشی از جنگ تحمیلی سوم مستندسازی شده است. وی همچنین اعلام کرده که با کمک خود تاسیسات پالایشگاهی، بخش زیادی از آلودگی نفتی در سواحل ماسهای جمعآوری شده است، اما در سواحل صخرهای به دلیل سطح سخت، جمعآوری آلودگی با دشواری بیشتری مواجه است. این در حالی است که این آلودگی نفتی تبعات بلندمدتی بر آبسنگهای مرجانی و حیات وحش منطقه خواهد داشت که سالها طول میکشد تا جبران شود.
جزیره مارو (شیدور) از دهههای گذشته به عنوان یکی از مناطق حفاظت شده سازمان حفاظت محیط زیست معرفی شده و از سوی سازمان ملل نیز به عنوان یکی از زیستگاههای مهم لاکپشت دریایی در اقیانوس هند به ثبت رسیده است. کارشناسان معتقدند مستندسازی دقیق خسارتهای این جنگ نه تنها برای پیگیری حقوقی ضروری است، بلکه مبنایی برای احیای این مناطق ارزشمند در آینده خواهد بود. با وجود تلاشها برای پاکسازی و ستادی، بازگشت این منطقه به وضعیت عادی و احیای صخرههای مرجانی تخریب شده، سالها و سرمایهگذاری عظیم علمی نیاز دارد.
💡 نکته
جزیره لاوان و مارو پیش از این حادثه، به عنوان یکی از مقاصد بکر برای علاقهمندان به طبیعتگردی و غواصی شناخته میشدند. آبهای شفاف و حیات مرجانی این منطقه، هر ساله گردشگران بسیاری را از سراسر جهان جذب میکرد. امید میرود با تلاشهای جمعی و حمایت سازمانهای محیطزیستی، هرچه زودتر شاهد پاکسازی کامل این سواحل و بازگشت حیات وحش به این جزایر باشیم.
