در ساختار اداری و امنیتی کشورها، اسناد «بهکلی سری» بالاترین سطح طبقهبندی را دارند؛ اسنادی که افشای غیرمجاز آنها میتواند به منافع حیاتی کشور، امنیت ملی و فرآیندهای تصمیمگیری در سطوح عالی حاکمیت آسیب جدی وارد کند.
به گزارش روزنامه سازندگی، به همین دلیل دسترسی به چنین اسنادی محدود، حفاظت از آنها سختگیرانه و انتشارشان بدون مجوز در بسیاری از نظامهای حقوقی با مجازاتهای سنگین همراه است. حالا تصور کنید بخشی از همین اسناد نه در یک افشاگری مخفیانه یا درز اطلاعاتی بلکه روی آنتن زنده تلویزیون ملی مطرح شود؛ اتفاقی که طی روزهای گذشته با اظهارات سیدمحمود نبویان نماینده مجلس در شبکه خبر رخ داد و خیلی زود به واکنش صداوسیما، استعفای یک مدیر و هشدارهای حقوقی و موجی از انتقادهای سیاسی از طیفهای مختلف منجر شد.
نبویان در این گفتوگو با فاش کردن بخشهایی «ناقص و مخدوش» از محتوای نامههای محرمانه مقام رهبری به تیم مذاکرهکننده، تلاش کرد توضیح دهد چرا رهبر انقلاب با متن تفاهم میان ایران و آمریکا موافق نبودهاند و برای اثبات ادعای خود به بخشی از مکاتبات و نامههای به کلی سری منتسب به رهبری استناد کرد. این نماینده مجلس در ادامه مدعی شد که پس از آغاز مذاکرات در پاکستان و ارائه گزارش به مقام معظم رهبری، ایشان در حاشیه گزارش تیم مذاکرهکننده «صریحاً عدم رضایت خود را اعلام کردهاند» و نوشتهاند: «آنچه در مذاکرات رقم خورده است با آنچه قرار بود، انجام شود و شرط مشروعیت مذاکرات بوده، تفاوت کلی دارد».
فارغ از صحت و سقم ادعاهای نبویان، پرسش مهم و اساسی این است که اگر نامههای محرمانه رهبر انقلاب خطاب به تیم مذاکرهکننده و شورای عالی امنیت ملی، اساساً در زمره اسناد غیرعمومی و حساس قرار دارند، چگونه محتوای آنها به بیرون درز کرده و در اختیار یک نماینده مجلس قرار گرفته است؟ مسئله اصلی فراتر از اظهارات این نماینده، منشأ دسترسی به این اسناد و چرایی انتشار عمومی آنهاست. چه فرد یا جریانی مسئول انتقال چنین اطلاعاتی به نبویان بوده و با چه انگیزهای این روند را دنبال کرده است؟ همچنین این پرسش مطرح میشود آیا هر شخصی که به اسناد حساس و محرمانه نظام دسترسی پیدا میکند، مجاز است برداشت و تفسیر خود را از آنها در تریبونهای عمومی مطرح کند؟
البته پخش این برنامه پس از حدود ۱۰ دقیقه متوقف شد اما همین اتفاق به گمانهزنیها درباره حساسیت موضوع بیشتر دامن زد. کمی پس از پخش برنامه هم روابط عمومی صداوسیما با انتشار بیانیهای از اظهارات مطرحشده، اعلام برائت کرد. در این بیانیه تأکید شد که اشاره ناقص و مخدوش به اسناد دارای طبقهبندی و مکاتبات مسئولان عالی کشور، مصداق تخلف قانونی و مستوجب پیگرد قضایی است. صداوسیما همچنین اعلام کرد که پیگیریهای لازم را در این خصوص در دستورکار قرار خواهد داد.
در همین چارچوب، رئیسجمهور روز گذشته در «سیوسومین همایش سالانه سیاستهای پولی و ارزی» به این ماجرا واکنش نشان داد و بدون نام بردن مستقیم از نبویان بر ضرورت حفظ انسجام و پرهیز از ایجاد مانع در مسیر مذاکرات تأکید کرد. پزشکیان هشدار داد: «صداوسیما باید مراقب باشد که تلاشهای در حال انجام با طرح مطالب یا حضور در تریبونها خدشهدار شود».
بعد از بازتاب اظهارات نبویان، موجی از واکنشها از سوی طیفهای مختلف سیاسی نیز شکل گرفت و از نمایندگان مجلس گرفته تا اعضای تیم رسانهای مذاکرات، فعالان سیاسی و حتی برخی رسانههای اصولگرا به این موضوع واکنش نشان دادند.
در ادامه حواشی، گرچه مصاحبه نبویان از آرشیو تلویزیون هم حذف شد، با این حال همچنان چند ابهام اصلی در این ماجرا باقی مانده است؛ از جمله اینکه اگر اسناد مورد اشاره واقعاً محرمانه بوده چگونه در اختیار یک نماینده مجلس قرار گرفته است؛ اگر افشای آنها جرم محسوب میشود، مسئولیت حقوقی این اقدام متوجه چه کسی است؛ و چرا درحالی که مدیر مرتبط با برنامه استعفا داده هنوز برخورد مشخصی با فردی که این اطلاعات را روی آنتن مطرح کرده، صورت نگرفته است.
