به گزارش همشهری آنلاین، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در همایش سیاستهای پولی و ارزی با انتقاد از برخی رویههای اقتصادی و مدیریتی چند دهه گذشته، ریشه بخش مهمی از مشکلات کنونی کشور را در نبود تناسب میان منابع و مصارف دانست و تأکید کرد که اصلاح این روند، شرط اصلی کنترل تورم و بازگرداندن ثبات به اقتصاد کشور است.
رئیسجمهور در ابتدای سخنان خود با طرح این پرسش که چرا مردم هر سال و حتی هر روز شاهد کاهش قدرت خرید خود هستند، گفت سیاستگذاران اقتصادی و پولی کشور باید پاسخ روشنی برای این مسئله داشته باشند. وی اظهار کرد که وقتی مردم پول خود را در اختیار نظام اقتصادی قرار میدهند اما پس از مدتی ارزش آن کاهش مییابد، باید بررسی شود چه سیاستهایی چنین وضعیتی را رقم زده و چگونه میتوان مانع تکرار آن شد.
توسعهای که با منابع کشور همخوانی ندارد
پزشکیان یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ایران را عدم تناسب میان منابع و مصارف دانست و گفت دولتها طی سالهای گذشته بدون توجه کافی به ظرفیتهای موجود، دامنه تعهدات و هزینههای کشور را گسترش دادهاند.
به گفته رئیسجمهور، توسعه شبکه گازرسانی و برقرسانی بدون توجه به ظرفیت واقعی تأمین انرژی نمونهای از این رویکرد است. وی تأکید کرد زمانی که منابع کافی برای تأمین انرژی وجود ندارد، ایجاد توقعات جدید در میان مردم در نهایت به نارضایتی عمومی منجر خواهد شد.
او با اشاره به گازرسانی گسترده به روستاها گفت وقتی مردم زندگی خود را بر پایه دسترسی دائمی به گاز تنظیم میکنند اما بعدها به دلیل کمبود منابع با قطع گاز مواجه میشوند، نتیجه آن بیاعتمادی و نارضایتی خواهد بود.
انتقاد از گسترش بیرویه دانشگاهها
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود به توسعه کمّی دانشگاهها در کشور پرداخت و گفت طی سالهای گذشته تعداد زیادی دانشگاه ایجاد شده اما امکانات، تجهیزات، استادان و کیفیت آموزشی متناسب با این توسعه رشد نکرده است.
وی با اشاره به تجربهای از سفر علمی به تایلند گفت زمانی که تعداد دانشگاههای کشور مطرح شد، این پرسش برای طرف مقابل به وجود آمد که آیا ایجاد این حجم از مراکز آموزش عالی با نیازهای واقعی اقتصاد کشور تناسب دارد یا خیر. پزشکیان تأکید کرد نتیجه چنین توسعهای، کاهش بهرهوری، افت کیفیت آموزشی و تربیت نیروی انسانی با مهارتهای ناکافی بوده است.
روایت پزشکیان از وامهای صوری
رئیسجمهور در ادامه به نحوه تخصیص تسهیلات بانکی در برخی دورهها اشاره کرد و گفت در مواردی وامها برای فعالیتهایی پرداخت شدهاند که اساساً قرار نبوده اجرا شوند. وی با بیان خاطرهای از دوران فعالیت پزشکی خود گفت زمانی که برای دریافت تسهیلات بانکی مراجعه کرده بود، به او پیشنهاد شده بود بدون نیاز واقعی، برای خرید تجهیزات پزشکی درخواست وام ارائه کند.
پزشکیان تصریح کرد که چنین شیوههایی باعث شده بخش قابل توجهی از منابع بانکی به صورت غیرهدفمند توزیع شود و در بسیاری از موارد نیز بازپرداخت نشود.
کنترل هزینههای دولت برای مهار تورم
رئیسجمهور اعلام کرد: دولت تلاش میکند هزینههای خود را کنترل کرده و از گسترش بیضابطه ساختار اداری جلوگیری کند.
وی گفت از نخستین روزهای آغاز به کار دولت، بر اجرای بودجهریزی مبتنی بر عملکرد تأکید شده است؛ به گونهای که پرداختها بر اساس میزان کار و اثربخشی دستگاهها صورت گیرد.
به گفته پزشکیان، دریافت حقوق بدون ارائه عملکرد مؤثر، یکی از مشکلات مهم نظام مدیریتی کشور است و اصلاح این روند میتواند به افزایش بهرهوری کمک کند.
رئیسجمهور با انتقاد از تمرکز بیش از حد بر صنایع سنتی گفت ایران باید به سمت فناوریهای پیشرفته، دانشبنیان و حوزههایی مانند هوش مصنوعی حرکت کند. وی افزود افتخار به افزایش تعداد کارخانههای سیمان، فولاد یا واحدهای مونتاژ کافی نیست و کشور باید به سمت تولید فناوری و خلق دانش حرکت کند.
پزشکیان تأکید کرد نوع سرمایهگذاریها باید با نیازهای آینده کشور و ظرفیتهای انسانی آن هماهنگ باشد.
جنگ، توسعه را متوقف میکند
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آثار اقتصادی جنگ گفت تمامی مطالعات جهانی نشان میدهد جنگ موجب کاهش رشد اقتصادی، افزایش فقر و گسترش بیکاری میشود. وی در عین حال تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز تسلیم نخواهد شد و نیروهای مسلح کشور توانایی دفاع از منافع ملی را بارها اثبات کردهاند.
پزشکیان افزود هر جا امکان جلوگیری از تداوم تنش و حرکت به سمت آرامش وجود داشته باشد، باید از آن استقبال کرد؛ زیرا بلاتکلیفی و تداوم بحران بیشترین آسیب را به اقتصاد و معیشت مردم وارد میکند.
دغدغه معیشت مردم و آینده جوانان
رئیسجمهور با اشاره به شرایط اقتصادی خانوارها گفت سنگینترین مسئولیتی که بر دوش خود احساس میکند، وضعیت معیشتی مردم است. وی اظهار کرد نمیتواند نسبت به وضعیت زنان سرپرست خانوار، بازنشستگان، بیکاران و جوانانی که چشمانداز روشنی از آینده ندارند بیتفاوت باشد.
پزشکیان تأکید کرد آینده جوانان ایران نباید تاریک و مبهم باشد و دولت وظیفه دارد زمینههای رشد، خلاقیت و اشتغال آنان را فراهم کند.
تورم؛ فشار مستقیم بر محرومان
رئیسجمهور تورم را مهمترین عامل فشار بر اقشار ضعیف جامعه دانست و گفت افزایش مداوم قیمتها بیش از همه به فقرا، حاشیهنشینان، بازنشستگان و بیکاران آسیب میزند. وی هشدار داد در صورت تداوم روندهای موجود، امکان حرکت اقتصاد به سمت تورمهای بسیار بالا وجود دارد و همه نهادهای مسئول باید برای جلوگیری از چنین وضعیتی همکاری کنند.
دفاع از اصلاح سیاست ارزی
پزشکیان با دفاع از سیاستهای جدید ارزی دولت گفت در گذشته ارز ترجیحی و یارانهای به اشخاص و شرکتهای مختلف اختصاص داده میشد و این مسئله زمینه شکلگیری رانتهای گسترده را فراهم کرده بود. وی تأکید کرد بسیاری از افراد بدون آنکه فعالیت مولدی انجام دهند از اختلاف نرخ ارز سود میبردند و این رویه به زیان اقتصاد کشور تمام میشد.
رئیسجمهور گفت دولت با همراهی بانک مرکزی و حمایت نهادهای مختلف توانسته این مسیر را اصلاح کند.
پزشکیان تاکید کرد: در صورت ادامه سیاستهای گذشته، کشور در دوره جنگ و شرایط بحرانی اخیر با کمبودهای جدی و حتی خطر قحطی مواجه میشد. وی گفت با وجود همزمانی جنگ، ماه رمضان و تعطیلات نوروز، بازار کشور با کمبود گسترده کالا روبهرو نشد و این مسئله نتیجه مدیریت و هماهنگی دستگاههای اجرایی و اقتصادی بود.
افزایش مبلغ کالابرگ با تورم
رئیسجمهور اعلام کرد دولت همچنان اجرای طرح کالابرگ و حمایتهای معیشتی را دنبال خواهد کرد. وی گفت دولت اجازه نخواهد داد معیشت مردم به دلیل تورم آسیب بیشتری ببیند و در صورت نیاز، میزان حمایتها متناسب با شرایط اقتصادی اصلاح خواهد شد.
پزشکیان تأکید کرد شاخصهای رشد اقتصادی زمانی ارزشمند هستند که به بهبود زندگی مردم منجر شوند و رشد اقتصادی بدون توجه به وضعیت معیشت و سلامت جامعه قابل قبول نیست.
مذاکره؛ فرصتی برای بازگشت رونق اقتصاد
رئیسجمهور با اشاره به روند مذاکرات جاری گفت این گفتوگوها میتواند زمینه بازگشت منابع مالی کشور و گسترش فعالیتهای اقتصادی را فراهم کند.
وی از صادرات میلیونها بشکه نفت در مدت اخیر و نیز احتمال آزادسازی بخشی از منابع مالی ایران خبر داد و گفت دسترسی مجدد به این منابع میتواند ظرفیتهای تازهای برای سرمایهگذاری و رشد اقتصادی ایجاد کند.
شورای عالی امنیت ملی با یک مخالف به جمعبندی رسید
پزشکیان در بخش پایانی سخنان خود به روند تصمیمگیری درباره مذاکرات و توافقات اخیر اشاره کرد و گفت آنچه امروز به عنوان دستاورد مذاکرات مطرح میشود، حاصل یک تصمیم جمعی در سطح عالی کشور بوده است.
رئیسجمهور تصریح کرد که در جلسات تصمیمگیری، تقریباً همه اعضا بر ضرورت پیشبرد این مسیر اتفاق نظر داشتند و تنها یک نفر دیدگاه متفاوتی داشت. او در این باره گفت: «آن چیزی که نوشته شده دستاورد کار جمعی است. در شورای عالی امنیت ملی همه با هم متفق بودیم که این اتفاق بیفتد، جز یک نفر؛ البته اشکالی هم ندارد که در یک مجموعه یک نفر نظر مخالف داشته باشد.»
وی این اجماع را کمسابقه توصیف کرد و افزود: «این وحدت و انسجام تا حالا در کشور وجود نداشته و نباید اجازه داد این سرمایه ملی از بین برود.»
مخالفان توافق و مذاکره چه کسانی هستند؟
رئیسجمهور در ادامه به منتقدان روند مذاکرات اشاره کرد و مدعی شد برخی جریانها در داخل و خارج از کشور از موفقیت گفتوگوها و بازگشت آرامش به اقتصاد ایران ناراضی هستند. پزشکیان با نام بردن از نخستوزیر رژیم صهیونیستی گفت: «نتانیاهو به هیچ وجه نمیخواهد آرامش در منطقه برقرار شود و ایران بتواند منابع خود را بازیابی کرده و مشکلات اقتصادیاش را حل کند.»
وی همچنین گروههای سلطنتطلب را از دیگر مخالفان روند جاری دانست و اظهار کرد: «یک عده سلطنتطلب هستند که نمیخواهند کشور روی آرامش ببیند و هر کس دیگری که از ایجاد ثبات و آرامش در ایران ناراضی باشد، عملاً در همان مسیری حرکت میکند که نتانیاهو و همراهانش دنبال میکنند.» رئیسجمهور تأکید کرد: «از همین مخالفتها میتوان فهمید که این مذاکرات چه دستاوردهایی برای کشور خواهد داشت و چه کسانی از آن زیان میبینند.»
هشدار پزشکیان به صداوسیما درباره دامن زدن به اختلافات
پزشکیان بخش مهمی از سخنان خود را به موضوع انسجام داخلی اختصاص داد و هشدار داد که دشمنان ایران بیش از هر چیز به دنبال ایجاد شکاف و اختلاف در داخل کشور هستند.
وی با اشاره به نقش رسانهها در حفظ همبستگی ملی گفت: «هر پیامی که بوی تفرقه و اختلاف بدهد در همان مسیری قرار میگیرد که دشمنان ایران دنبال میکنند.» رئیسجمهور سپس به طور مستقیم از صداوسیما نام برد و خواستار دقت بیشتر این رسانه در نحوه پوشش مسائل کشور شد.
او گفت: «صدا و سیما هم باید مراقبت کند. صدا و سیما باید مواظب باشد و اجازه ندهد تلاشهایی که برای حفظ وحدت و انسجام ملی انجام میشود تحت تأثیر برخی رفتارها و مواضع قرار گیرد.»
پزشکیان تأکید کرد حفظ وحدت داخلی مهمترین عامل موفقیت کشور در عرصه سیاسی و اقتصادی است و هرگونه تضعیف این انسجام میتواند به نفع دشمنان ایران تمام شود.
رئیسجمهور با تأکید بر لزوم همکاری دولت، بانکها، فعالان اقتصادی و مردم خاطرنشان کرد که عبور از مشکلات اقتصادی تنها با همدلی، انسجام و اتخاذ تصمیمهای علمی و کارشناسی امکانپذیر خواهد بود.
