«کامران کرمی» در گفت‌وگو با خبرنگار بین‌الملل خبرگزاری تسنیم در ارتباط با درس‌هایی که کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس از جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران آموخته‌اند، گفت: پیش از شروع این جنگ، کشورهای عربی تاحدی به این نتیجه رسیده بودند که باید در موضوع امنیت منطقه‌ای و حتی امنیت خودشان به سمت متنوع سازی شرکای بین‌المللی حرکت کنند و از اعتماد بیش از حد به آمریکا در حوزه‌های نظامی- امنیتی فاصله بگیرند و بتوانند آن را متوازن کنند.

این کارشناس تحولات خلیج فارس تصریح کرد: یکی از مهم ترین درس‌ها که این جنگ به ویژه با درگیر شدن مجموعه شورای همکاری خلیج فارس و در راس آن عربستان و امارات داد، این است که زین پس اعضای شورای همکاری خلیج فارس نگاهشان نسبت به ایران متفاوت خواهد بود و دیدگاهشان در خصوص مشارکت‌های امنیتی که با آمریکا دارند تغییر خواهد کرد و روند متنوع سازی در شرکای امنیتی شتاب بیشتری خواهد گرفت. بدین معنا که اعضای شورای همکاری خلیج فارس به سمت سایر بازیگران از جمله ایران در موضوع امنیت منطقه‌ای و دیگر بازیگران در سطح بین‌المللی حرکت خواهند کرد.

وی در پاسخ « اگر شما بخواهید کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس دسته بندی کنید امارات و عربستان در کدام دسته قرار می‌گیرند؟» گفت: بازیگری مثل امارات یک مقدار در حوزه سیاست خارجی و این که وارد کدام جناح شود، بیشتر از عربستان آزادی عمل دارد. عربستان باید ملاحظات سطوح داخلی، امنیت منطقه‌ای خودش به همراه افکاری عمومی را داشته باشد. این موضوع باعث می‌شود تا سعودی‌ها در آن مسئله‌ای که از مدت‌ها قبل مطرح بود یعنی پیوستن به روند عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی ملاحظات جدی‌تری در پیش بگیرند.

این تحلیلگر مسائل حوزه خلیج فارس درباره امارات گفت: ابوظبی می‌کوشد نیازهای خود را در حوزه امنیتی و اقتصاد سیاسی منطقه‌ای از بازیگری همچون رژیم صهیونیستی تامین و روابط خود را با این رژیم تقویت کند. شاید در شروع همکاری‌ها آن حساسیت‌هایی را که درباره برخی همکاری‌های خاص مثل دادن پایگاه‌های مشخص به اسرائیلی‌ها در خاک امارات یا ورود به موضوعات امنیتی خیلی سطح بالا که از نگاه ایران یک تهدید محسوب می‌شود، اماراتی ها ملاحظات در این سطح  را رعایت خواهند کرد اما اینکه بخواهند روابط شان را در سطوح منطقه‌ای و بین‌المللی با رژیم صهیونیستی تقویت کنند، طبیعتا به نظرنمی‌رسد جنگ هم بتواند این نگاه امارات را تغییر دهد. 

وی درباره سایر اعضای شورای همکاری خلیج فارس گفت: کشورهایی مانند بحرین، کویت و حتی عمان بازیگر چندان جدی محسوب نمی‌شوند البته ممکن است قطر بیش از گذشته به سمت همکاری‌ دوجانبه حتی در حوزه‌های امنیتی با ایران حرکت کند ولی درباره عمان فکر نمی‌کنم در نگرش این کشور به ایران نسبت به قبل تغییری ایجاد شده باشد. یعنی عمانی‌ها بخواهند همکاری با ایران را تقویت کنند یا فاصله بگیرند.

این کارشناس تحولات حوزه خلیج فارس درباره همکاری ایران و عمان در مدیریت و تردد شناورها از تنگه هرمز گفت: در این بحث تنگه هرمز که قرار است طی 60 روز مذاکرات آن انجام شود باید گفت که چگونگی ترتیبات منطقه‌ای که درباره بحث امنیت در آبراه تنگه هرمز صورت خواهد گرفت و قرار است سایر بازیگران شورای همکاری خلیچ فارس، با ایران و عمان همکاری کنند، این یک نقطه عطفی می‌تواند باشد. این نقطه عطف در ارتباط با ترتیبات امنیت منطقه‌ای است و اینکه ایران ملاحظه کند بازیگری مثل امارات یا عربستان چطور به ترتیبات امنیت منطقه‌ای ورود پیدا می‌کنند. همین جا نقطه عطف است اما با قاطعیت نمی‌توان مطرح کرد این کشورها چه رویکردی را دنبال می‌کنند.

وی افزود: چنانچه این کشورها بتواند وارد فرآیند ترتیبات امنیت منطقه‌ای بشوند و به نحوی حاکمیت مشترک ایران و عمان بر تنگه هرمز بپذیرند؛ به موازت آن، مسائل مربوط به امنیت تنگه هرمز که یک امنیت مشارکتی باشد یا نه مطرح خواهد بود. این یک فرصت در پیش روی تمام کشورهای حوزه خلیج فارس است اما اینکه در شرایط کنونی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ورود جدی‌تری خواهند داشت یا صرفا مجبور خواهند شد که در بحث ترانزیت حق حاکمیت ایران و عمان را بپذیرند، اینها مسائلی هستند که در شرایط کنونی خیلی زود است درباره آنها قضاوتی داشته باشیم.

این کارشناس درباره وضعیت شورای همکاری خلیج فارس پس از جنگ اخیر گفت: از مدت‌ها قبل ما چندان شاهد بازیگری و نقش آفرینی گروهی از سوی این شورا نبودیم. در حقیقت، بازیگری مثل قطر یا امارات در یکسری از موضوعات و در زمان مشخصی عملا مکانیزم‌های شورای همکاری خلیج فارس را دور زدند و به دنبال منافع خود رفتند. به نظر می‌رسد در شرایط کنونی این اتفاق بار دیگر تکرار خواهد شد.

به گفته وی، این سئوال از مدت‌ها قبل بین اعضای شورای همکاری خلیج فارس مطرح بود که آیا قرار است ما امنیت خود را فدای امنیت دسته جمعی کنیم؟ این درحالی است که کشورهای عضو شورا هرگاه در برابر چنین وضعیتی قرار گرفتند به سمت تامین امنیت خود رفتند. در حقیقت،  امنیت خودشان را در اولویت قرار دادند تا اینکه بخواهند در قالب شورای همکاری خلیج فارس یا از مجرای این شورا به مسائل ورود پیدا کنند.

کرمی با بیان اینکه تا حد زیادی شکاف در شورای همکاری خلیج فارس به ویژه در مسائل امنیتی-سیاسی وجود دارد،  تصریح کرد: ممکن است این شکاف در آینده عمیق تر شود. مثلا هنگامی که اماراتی‌ها مسئله‌ای را تشخیص دهند به سمت آن حرکت خواهند کرد. این عملکرد ابوظبی در تحولات لیبی، مصر، یمن و سودان کاملا ملموس و مجرب است.

این کارشناس تحولات حوزه خلیج فارس تصریح کرد: اگر کشورهای این حوزه بخواهند در خصوص تامین  امنیت تنگه هرمز با جمهوری اسلامی ایران همکاری کنند، امکان تحقق این موضوع از طریق شورای همکاری خلیج فارس وجود دارد با وجود این، باید دید که ایران چه راهکاری را بیشتر ترجیح می‌دهد آیا مکانیزم دوجانبه را ترجیح خواهد داد یا به سمت همکاری با شورای در خصوص تامین امنیت تنگه هرمز حرکت خواهد کرد. این مسئله به رویکرد تهران بستگی دارد.

وی با تاکید بر اینکه جنگ اخیر سبب شد تا شکاف در شورای همکاری خلیج فارس عمیق‌تر شود، اظهار داشت: این شورای در سال 1981 بر اساس احساس تهدید از سوی ایران تشکیل شد اما در طول عمر خود مسائلی بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس رخ داد که شکاف در ساختار این شورا را هویدا ساخت و چالش‌ها و تهدیدات بین اعضای آن تعمیق شد، برخی بازیگران ذره‌ای به بازیگران منطقه‌ای و تا حدی بین‌المللی تبدیل شدند وعملا فلسفه شورای همکاری خلیج فارس زیر سئوال رفت.

کرمی در پایان تصریح کرد: فکر نمی‌کنم کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با همان نگرش و فلسفه سال 1981 بخواهند با ایران تعامل کنند لذا معتقدم مهم ترین دستاورد جنگ اخیر این است که ما می‌توانیم این تغییر نگرش  را طی ماه‌ها و سال‌های آینده مشاهده کنیم.

انتهای پیام/