به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، پروژه راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد که از سال 1390 در فهرست طرح‌های اجرایی کشور قرار گرفت، پس از 15 سال هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیده، اما آخرین گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد این خط ریلی وارد مرحله نهایی شده است. بر اساس اعلام مسئولان وزارت راه و شهرسازی در بهار 1405، پیشرفت فیزیکی کل پروژه به حدود 65 درصد و پیشرفت زیرسازی به 85 درصد رسیده و عملیات ریل‌گذاری نیز از خرداد 1404 آغاز شده است.

از طرحی قدیمی تا پروژه‌ای نیمه‌تمام

راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد از سال 1390 به‌طور رسمی وارد مرحله اجرا شد؛ طرحی که هدف آن اتصال چهارمحال و بختیاری، تنها استان فاقد راه‌آهن در آن زمان، به شبکه سراسری ریلی کشور بود. مسیر انتخاب‌شده از ایستگاه حسن‌آباد در استان اصفهان منشعب می‌شود، از محدوده مبارکه و سفیددشت می‌گذرد و در نهایت به شهرکرد می‌رسد.

در طراحی اولیه، طول این خط حدود 90 تا 92 کیلومتر برآورد شد و به‌دلیل عبور از محدوده‌ای کوهستانی و سنگلاخی، اجرای آن نیازمند عملیات سنگین تونل‌زنی، پل‌سازی و خاک‌برداری بود.

مسیر سخت و پرهزینه در زاگرس

ویژگی فنی اصلی این پروژه، عبور از دامنه‌های زاگرس است؛ جایی که اجرای خط ریلی بدون سازه‌های خاص تقریباً ممکن نیست. در اسناد و گزارش‌های فنی منتشرشده درباره این خط آمده است که برای احداث آن 15 تونل با مجموع طولی حدود 5.2 کیلومتر و بیش از 11 پل پیش‌بینی شده است.

همین شرایط باعث شده که پروژه راه‌آهن شهرکرد از ابتدا در رده طرح‌های پرهزینه و زمان‌بر ریلی قرار بگیرد. برآوردهای فنی و مالی در سال‌های مختلف نیز این موضوع را تأیید کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که در برخی مقاطع، هزینه تکمیل پروژه چند هزار میلیارد تومان اعلام شده است.

آخرین عدد رسمی: 65 درصد پیشرفت فیزیکی

جدیدترین گزارش رسمی منتشرشده از وزارت راه و شهرسازی در اسفند 1404 نشان می‌دهد کل پروژه به 65 درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است. در همان گزارش، پیشرفت زیرسازی 85 درصد اعلام شد و مسئولان از ادامه عملیات برای آماده‌سازی مسیر جهت ریل‌گذاری خبر دادند.

در این گزارش همچنین تأکید شده است که تا آن زمان بخش قابل توجهی از عملیات عمرانی، از جمله تونل‌ها و سازه‌های اصلی، پیش رفته و مسیر برای ورود به مرحله روسازی آماده‌تر شده است.

این در حالی است که در گزارش‌های قدیمی‌تر، از پیشرفت‌های کمتر یا بیشتر در بخش‌های مختلف پروژه سخن گفته شده بود؛ اختلافی که به تفاوت زمان گزارش، شیوه محاسبه و تفکیک میان «کل پروژه»، «زیرسازی» و «روسازی» بازمی‌گردد.

ریل‌گذاری از خرداد 1404 آغاز شد

در 20 فروردین 1404، هوشنگ بازوند، معاون ساخت و توسعه راه‌آهن شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، اعلام کرد که عملیات روسازی و ریل‌گذاری این پروژه در نیمه نخست سال 1404 آغاز می‌شود. او در همان زمان گفته بود که زیرسازی خط به حدود 80 درصد رسیده و اگر تخصیص منابع ادامه پیدا کند، می‌توان انتظار داشت بخش اصلی پروژه تا پایان دولت چهاردهم تکمیل شود.

چند ماه بعد، در 21 خرداد 1404، نخستین محموله ریل به چهارمحال و بختیاری رسید و رسماً اعلام شد که پروژه وارد مرحله عملیاتی ریل‌گذاری شده است. در همان مقطع، مسئولان از نیاز پروژه به حدود 11 هزار و 200 تن ریل سخن گفتند و توضیح دادند که در مرحله نخست، 2 هزار تن ریل به محل پروژه حمل می‌شود.

در گزارش‌های منتشرشده در تابستان 1404 نیز اعلام شد که تا آن زمان 3600 متر ریل‌گذاری انجام شده است.

وضعیت ایستگاه‌ها و بخش‌های جانبی

در کنار زیرسازی و ریل‌گذاری، وضعیت ایستگاه‌ها نیز از جمله بخش‌های مورد اشاره مسئولان بوده است. اردشیر آذر، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری چهارمحال و بختیاری، در اردیبهشت 1404 اعلام کرد که پیشرفت فیزیکی ایستگاه‌ها حدود 25 تا 30 درصد است. او همچنین گفت که بخشی از برنامه اجرایی پروژه در خرداد همان سال وارد مرحله روسازی خواهد شد.

در گزارش رسمی دیگری از وزارت راه و شهرسازی، پیشرفت ایستگاه‌ها حدود 50 درصد عنوان شد؛ رقمی که احتمالاً ناظر بر بخش دیگری از ایستگاه‌ها یا مقطع زمانی متفاوتی از پایش پروژه است.

بر اساس آخرین اطلاعات، این خط ریلی دو ایستگاه اصلی در شهرکرد و سفیددشت خواهد داشت و از ایستگاه حسن‌آباد اصفهان به‌صورت آنتنی وارد چهارمحال و بختیاری می‌شود.

اعتبار؛ مهم‌ترین گره پروژه

مسئله تأمین منابع مالی در تمام سال‌های گذشته مهم‌ترین مانع پیشرفت این طرح بوده است. در مقاطع مختلف، از اختصاص اعتبارهای پراکنده، تأخیر در پرداخت‌ها و نیاز به منابع جدید برای تکمیل پروژه سخن گفته شده است.

در سال 1404، رقم 850 میلیارد تومان برای ادامه عملیات پروژه مطرح شد. در گزارش دیگری نیز نیاز برای تکمیل راه‌آهن شهرکرد حدود سه همت برآورد شد. با این حال، در تازه‌ترین اظهارنظرهای رسمی، مسئولان استانی و ملی همچنان تأکید کرده‌اند که تکمیل پروژه منوط به تداوم تخصیص بودجه است.

در یکی از گزارش‌های منتشرشده در اسفند 1404 نیز اعلام شد که تاکنون حدود 27 هزار میلیارد ریال برای این پروژه هزینه شده است. این رقم نشان می‌دهد پروژه از نظر مالی طی سال‌های گذشته بارها اعتبار جذب کرده، اما هنوز به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده است.

جایگاه پروژه در شبکه ریلی کشور

با این حال، برخی کارشناسان حوزه حمل‌ونقل ریلی معتقدند ماهیت آنتنی این خط و قرار نگرفتن آن در مسیر کریدورهای اصلی ترانزیتی کشور، می‌تواند بر سطح اولویت تخصیص منابع در مقایسه با پروژه‌های کریدوری اثرگذار باشد.

به گفته این کارشناسان، طرح‌هایی که در چارچوب کریدورهای ملی شمال–جنوب یا شرق–غرب تعریف می‌شوند، به دلیل نقش مستقیم در ترانزیت و اتصال شبکه‌ای، معمولاً در برنامه‌ریزی‌های کلان حمل‌ونقل از جایگاه متفاوتی برخوردارند. در مقابل، راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد بیش از آنکه کارکرد عبوری داشته باشد، مأموریت اتصال یک استان به شبکه سراسری را دنبال می‌کند.

اظهارنظر مسئولان؛ امید به بهره‌برداری تا پایان 1405

هوشنگ بازوند در بهار 1405 گفته است که اگر روند تأمین اعتبار ادامه یابد، کارهای اصلی پروژه تا پایان سال جمع‌بندی خواهد شد و هدف آن است که راه‌آهن در بازه زمانی باقی‌مانده از دولت چهاردهم به بهره‌برداری برسد.

اردشیر آذر نیز در اظهارات جداگانه‌ای تأکید کرده است که این پروژه از اولویت‌های استان است و تلاش می‌شود تا پایان 1405 بخش عمده عملیات اجرایی به اتمام برسد.

خدایار باقری، مدیرکل وقت راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری، نیز پروژه را از طرح‌های اصلی استان دانسته و گفته است که قطعه سفیددشت در کیلومتر 20 تا 60 به پیشرفت 97 درصدی رسیده است.

او همچنین پیش‌بینی کرده است که این خط در سال نخست بهره‌برداری ظرفیت جابه‌جایی 700 هزار مسافر و 3.3 میلیون تن بار را خواهد داشت؛ ظرفیتی که در سال‌های بعد می‌تواند به 2 میلیون مسافر و 3.5 میلیون تن بار افزایش یابد.

چرا این خط برای استان مهم است؟

چهارمحال و بختیاری سال‌ها تنها استان کشور بوده که به شبکه ریلی متصل نبوده است. از همین رو، راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد فقط یک پروژه عمرانی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین مطالبات زیرساختی استان به شمار می‌رود.

مسئولان می‌گویند این خط می‌تواند هزینه حمل کالا را کاهش دهد، جابه‌جایی مسافر را آسان‌تر کند، مسیر دسترسی واحدهای صنعتی و تولیدی استان را به شبکه سراسری بهبود دهد و نقش استان را در کریدورهای حمل‌ونقل کشور افزایش دهد.

پیشرفت 65 درصدیپروژه راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد پس از 15 سال

پروژه راه‌آهن مبارکه–سفیددشت–شهرکرد پس از 15 سال اجرا، اکنون به مرحله‌ای رسیده که زیرسازی آن به حدود 85 درصد و پیشرفت کل آن به حدود 65 درصد اعلام شده است. عملیات ریل‌گذاری از بهار 1404 آغاز شده و بخش‌هایی از مسیر نیز وارد مرحله نصب ریل شده‌اند.

با این حال، سرنوشت نهایی پروژه همچنان به تأمین اعتبار و ادامه کار در ماه‌های پیش‌رو وابسته است؛ موضوعی که تعیین می‌کند آیا چهارمحال و بختیاری تا پایان 1405 به شبکه ریلی کشور متصل خواهد شد یا نه.

انتهای پیام/