به گزارش خبرنگار ایرنا، قارچ که به دلیل ارزش غذایی بالا و جایگزینی مناسب برای پروتئینهای حیوانی، به «طلای سفید» شهرت یافته، در استان همدان به یکی از پیشرانهای بخش کشاورزی تبدیل شده است.
با این حال، پای صحبت تولیدکنندگان که مینشینیم، روایتی متفاوت از اعداد و ارقام رسمی به گوش میرسد؛ روایتی از جنس رطوبت ۹۰ درصدی سالنها که با اضطراب نوسان قیمتها عجین شده است.
اقلیم همدان؛ تیغ دو دم برای تولیدکننده
یکی از تولیدکنندگان قارچ در همدان، در حالی که بر دمای دقیق سالن نظارت میکند، به خبرنگار ایرنا میگوید: مهمترین مزیت ما در این منطقه، ارتفاع از سطح دریا و خنکای هوای دامنه الوند است.
حسین شانه ساز افزود: این موضوع باعث میشود در تابستان که تولیدکنندگان استانهای مرکزی و جنوبی با هزینههای گزاف برق برای چیلرها دست و پنجه نرم میکنند، با صرف انرژی کمتری دمای سالن را به ۱۸ درجه مطلوب برسانیم.
وی ادامه میدهد: اما همین اقلیم در زمستان به دشمن ما تبدیل میشود، سرمای استخوانسوز همدان باعث میشود مصرف گاز برای گرمایش سالنها به شدت بالا برود و اگر سیستم عایقبندی سالن قدیمی باشد، کل سود دورهی تولید صرف پرداخت قبوض انرژی میشود.
قیمت های لحظه ای نهاده ها، هزینههای سربار و چالش «کمپوست»
تولیدکنندگان قارچ در همدان معتقدند این محصول برخلاف سایر محصولات کشاورزی، محصولی «صنعتی-بیولوژیکی» است.
یکی دیگر از فعالان این حوزه، معایب و مشکلات تولید را چنین تشریح میکند: بزرگترین مشکل ما تامین مواد اولیه یا همان کمپوست است و با اینکه همدان قطب گندم است، اما هنوز در زنجیره تولید کمپوست باکیفیت و مکانیزه با محدودیت مواجه هستیم.
رضا اسدی افزود: مجبوریم بخشی از نیاز خود را از استانهای همجوار تامین کنیم که هزینه حملونقل و افت کیفیت در مسیر، ضربه سنگینی به راندمان برداشت میزند.
وی خاطرنشان کرد: قیمت نهادهها لحظهای تغییر میکند اما قیمت قارچ در میدان بار تابع عرضه و تقاضای روزانه است، گاهی محصول باکیفیت ما به دلیل اشباع لحظهای بازار، به قیمتی کمتر از هزینه تمامشده فروخته میشود و این بزرگترین عیب سرمایهگذاری در این بخش بدون داشتن صنایع تبدیلی است.
جای خالی صنایع تبدیلی و بستهبندی در منطقه
بررسیهای میدانی ایرنا نشان میدهد که فقدان واحدهای فرآوری، کنسرو سازی و خشککن صنعتی در استان همدان، باعث شده تا این محصول به صورت خامفروشی عرضه شود و عمر کوتاه قارچ (کمتر از یک هفته) تولیدکننده را در موضع ضعف قرار میدهد تا محصول خود را به هر قیمتی به دلالان واگذار کند.
از سوی دیگر، نزدیکی به مرزهای غربی کشور یک مزیت صادراتی استثنایی برای همدان فراهم کرده است اما به گفته تولیدکنندگان، نبود شرکتهای تخصصی صادراتی که بتوانند قارچ را با استانداردهای جهانی بستهبندی و صادر کنند، باعث شده این فرصت طلایی مغفول بماند.
بیمها و امیدها در پایان، آنچه تولید قارچ در همدان را زنده نگه داشته، دانش بومی و همت تولیدکنندگانی است که با وجود نوسانات ارزی و هزینههای بالای سم و بذر، هنوز دست از کار نکشیدهاند.
حمایت دولت در قالب ارائه تسهیلات کمبهره برای نوسازی سالنها و ایجاد زنجیره کامل تولید (از کمپوست تا صنایع تبدیلی)، میتواند همدان را نه تنها در ایران، بلکه در سطح منطقه به برند اصلی تولید قارچ تبدیل کند.
تولید سالانه پنج هزار تن قارچ در همدان
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان از تولید سالانه بیش از پنج هزار تن قارچ در این استان خبر داد و گفت: همدان با سهم سه درصدی از تولید ملی، جایگاه نهم کشور را به خود اختصاص داده است.
بهروز فروزانفر با تشریح وضعیت صنعت پرورش قارچ در استان اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۶۸ واحد تولیدی در قالب واحدهای صنعتی بزرگ و مشاغل خانگی در سطح استان فعال هستند که سالانه بالغ بر ۵ هزار تن قارچ خوراکی روانه بازار میکنند.
سهم سه درصدی همدان در بازار قارچ کشور
وی با اشاره به جایگاه مطلوب استان در سطح ملی تصریح کرد: با تلاش بهرهبرداران این بخش، استان همدان توانسته است بیش از سه درصد از مجموع قارچ تولیدی کشور را به خود اختصاص دهد و در میان استانهای پیشرو، در رتبه نهم تولید این محصول باارزش قرار گیرد.
شهبازی همچنین به نقش این صنعت در ایجاد اشتغال پایدار اشاره کرد و افزود: در حال حاضر بیش از ۳۵۰ نفر به صورت مستقیم در واحدهای تولید قارچ استان مشغول به کار هستند که این آمار نشاندهنده اهمیت این بخش در اقتصاد کشاورزی منطقه است.
تورم نهادهها؛ بزرگترین مانع پیش روی تولیدکنندگان
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در ادامه به چالشهای اساسی این حوزه پرداخت و گفت: تورم نهادههای تولیدی و عدم ثبات قیمت قارچ در بازار مهمترین دغدغههایی است که تولیدکنندگان ما با آن دست و پنجه نرم میکنند و نوسان هزینه مواد اولیه باعث دشواری در برنامهریزی تولید شده است که نیازمند مدیریت و حمایتهای ویژه است.
فروزانفر در خصوص برنامههای حمایتی این سازمان خاطرنشان کرد: اولویت اصلی ما حمایت از واحدهای در حال فعالیت جهت تداوم تولید و تثبیت اشتغال موجود است.
وی ادامه داد: همچنین به طور جدی پیگیر تکمیل و ورود واحدهای در حال ساخت به چرخه تولید هستیم تا ظرفیت اسمی تولید استان در آینده نزدیک افزایش یابد.
نقش کلیدی بستهبندی در ماندگاری و فروش
این مسوول با تاکید بر ضرورت نوسازی بخش فروش و عرضه، بیان کرد: بستهبندی مناسب و استاندارد قارچ، کلید ماندگاری در بازار است و این امر نه تنها باعث افزایش بازارپسندی و رشد فروش میشود، بلکه کیفیت محصول را در چرخه توزیع حفظ کرده و از ضایعات جلوگیری میکند.
فروزانفر با اشاره به وضعیت عرضه و تقاضا در استان گفت: در حال حاضر میزان تولید قارچ در استان همدان بیش از میزان تقاضای مصرفی درون استانی است و بخشی از این تولیدات به استانهای دیگر ارسال میشود، اما ضروری است با فرهنگسازی و اطلاعرسانی درباره ارزش غذایی این محصول، میزان مصرف قارچ در سبد غذایی خانوادههای همدانی ارتقا یابد تا توازن مناسبی میان تولید و مصرف داخلی ایجاد شود.
رهاورد:
نبود واحدهای فرآوری و بستهبندی استاندارد در همدان، قارچ تولیدی این استان را به محصولی با فروش خام و حاشیه سود محدود تبدیل کرده است؛ وضعیتی که نهتنها دست تولیدکننده را بسته، بلکه فرصتهای صادراتی را هم معطل گذاشته است بنابراین باید با یک برنامه ریزی دقیق و جذب سرمایه گذاران جدید این خلاء را پر کرد.
در کنار این موضوع هنوز قارچ به سبد غذایی خیلی از خانوارها راه پیدا نکرده است، با معرفی و تبلیغ این محصول می توان تقاضا در بازار را برای این محصول افزایش داد و موجب رونق واحدهای پرورش قارچ در همدان شد.
