دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه- در مورد اضطراب سالمندان در روزهای جنگ گفت: اضطراب جنگ در سالمندان، یکی از موضوعات کمتر دیده شده در حوزه سلامت روان است؛ در حالی که این گروه سنی به دلیل کاهش انعطاف پذیری روانی، تجربه های تروماتیک پیشین و وابستگی بیشتر به احساس امنیت، بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند.بسیاری از سالمندان بجای بیان مستقیم اضطراب شان، آن را در قالب دردهای جسمانی، بی خوابی یا تحریک پذیری و بی حوصلگی نشان می دهند.
وی افزود: از سوی دیگر، تفاوت های قابل توجهی میان زنان و مردان سالمند در نحوه تجربه و بروز این اضطراب وجود دارد.
دکتر سامانی می گوید: برخلاف تصور رایج، اضطراب در سالمندان اغلب مستقیم بیان نمیشود. بسیاری از سالمندان بجای گفتن «می ترسم» یا «نگرانم»، از علائم جسمانی و درد شکایت می کنند.
وی در مورد مهمترین نشانه های پنهان اضطراب در سالمندان گفت: تپش قلب، درد قفسه سینه، مشکلات گوارشی، اختلالات خواب (بیدار شدن مکرر یا خواب سطحی)، نگرانی های افراطی درباره سلامت و آینده، بیقراری و ناتوانی در آرام نشستن، کاهش تمرکز و مشکلات حافظه، کناره گیری و میل به تنهایی، تحریک پذیری و زود عصبانی شدن حکایت از اضطراب در سالمندان دارد.
دکتر سامانی با اشاره به اینکه برای برخی سالمندان، شرایط جنگ تنها یک تهدید جدید نیست، بلکه یادآور تجربه های گذشته است، گفت: این موضوع می تواند به بازفعالسازی علائم مرتبط منجر شود که نشانه های آن شامل: کابوس های شبانه، مرور ذهنی خاطرات قدیمی، افزایش حساسیت به صداهای ناگهانی و احساس ناامنی دائمی است.
این متخصص روانشناسی بالینی در پاسخ به این سوال که نشانه اضطراب در زنان و مردان سالمند متفاوت است یا یکسان، افزود : زنان سالمند معمولاً اضطراب را درونی تجربه می کنند و اغلب دچار نشخوار فکری و نگرانی مداوم، ترس برای امنیت اعضای خانواده، تمایل بیشتر به صحبت درباره احساسات دارند.
در حالیکه مردان سالمند اغلب اضطراب را بصورت غیرمستقیم نشان می دهند و دچار تحریکپذیری و پرخاشگری، سکوت و سرکوب هیجان و رفتارهای کنترلی می شوند. که به اشتباه بعنوان «بدخلقی» یا «عصبانیت» قضاوت و تفسیر می شود.
دکتر سامانی گفت: درک این تفاوت ها کمک می کند تا اضطراب دقیق تر تشخیص داده شود، مداخلات متناسب با جنسیت طراحی شود و - از تشخیص های اشتباه (مثل دمانس یا افسردگی صرف) جلوگیری شود.
دکتر مریم سامانی تکنیک های موثر برای کاهش اضطراب جنگ را تشریح کرد که افراد می توانند در خانه آنها را انجام دهند.
تنفس آهسته (۴ ثانیه دم، ۶ ثانیه بازدم) سیستم عصبی را آرام می کند و اضطراب را کاهش می دهد.
تمرین 5-4-3-2-1 به سالمند کمک می کند از افکار فاجعه آمیز فاصله بگیرد و در لحظه حال بماند.
داشتن برنامه روزانه ساده (زمان خواب، غذا، فعالیت) به کاهش احساس درماندگی کمک می کند.
تماس بدنی ملایم، گفتگوی آرام و بیان جملات اطمینان بخش (مثل «من کنار تو هستم») نقش مهمی در کاهش اضطراب دارند.
ریلکسیشن عضلانی تدریجی می تواند تنش های بدنی ناشی از اضطراب را کاهش دهد.
مدیریت بررسی اخبار جنگ
وی تاکید کرد: محدود کردن دریافت اخبار و پرهیز از تصاویر خشونت آمیز، از تحریک بیش از حد سیستم عصبی جلوگیری می کند.
جایگزینی افکار فاجعه آمیز با جملات واقع بینانهتر، به تنظیم هیجانی کمک می کند.
یادآوری موفقیت ها و لحظه های خوب و شاد گذشته در مواجهه با بحران ها، حس تابآوری را تقویت می کند.
این استاد دانشگاه افزود: در صورت مشاهده بی خوابی شدید، حملات پانیک، کناره گیری کامل و گیجی یا اختلال شناختی شدید مراجعه به متخصص ضروری است.
